Autor: admin-ekowyborca

  • Lasy Państwowe kochają najbardziej…

    Lasy Państwowe kochają najbardziej…

    Gdy pada słowo – las, przeciętny Polak myśli – leśnik. Ten związek widać nawet w kalendarzu – Międzynarodowy Dzień Lasów obchodzimy 21 marca, a już 5 kwietnia świętujemy Dzień Leśnika i Drzewiarza. Państwo to ja – miał rzec Król Słońce Ludwik XIV. Trudno nie odnieść wrażenia, że polscy leśnicy z kolei uparcie powtarzają: polskie lasy to my! I nikt nie ma do tych lasów najmniejszych praw, bo też nikt inny nie umiłował lasu tak mocno jak oni. Ale jaki las kochają leśnicy? I czy nie jest to czasami przede wszystkim miłość do pochodzącego z lasu drewna? A może jest jakaś szansa na to, by polscy leśnicy podzielili się lasami z innymi ludźmi, a przede wszystkim z dziką przyrodą, pozwalając jej na nieskrępowany gospodarką leśną naturalny rozwój?

    Drogowe Lasy Państwowe

    Na początek zaglądamy na stronę bieszczadzkiego Nadleśnictwa Stuposiany. To tutaj znajduje się znane już niemal w całej Polsce wydzielenie 219A, które przed piłami leśników starają się od stycznia chronić Wilczyce. Czytamy na niej, że „(…)dobry leśnik powinien posiadać szeroką wiedzę z wielu dziedzin nauki, tj. znać nie tylko wszystkie gatunki zwierząt, roślin czy grzybów zasiedlających tereny, w których pracuje, ale też być specjalistą w ochronie przyrody, meteorologii, geodezji, geografii czy budownictwa.” Z całą pewnością polscy leśnicy znają się na budowie dróg. „Na przestrzeni ostatnich kilku lat obserwujemy wyraźny wzrost zagęszczenia sieci dróg leśnych oraz ich masowe asfaltowanie”- zauważa Sylwia Szczutkowska w tekście „O reformie lasów mówimy poważnie” w czerwcowym wydaniu miesięcznika Dzikie Życie, w dużej części poświęconego lasom. A konsekwencje fragmentacji ekosystemów leśnych przez powstające drogi są dla przyrody bardzo znaczące i powinny być wszystkim leśnikom bardzo dobrze znane. Zwiększają one m.in. ryzyko kolizji i śmiertelność zwierząt, przyczyniają się do ekspansji gatunków inwazyjnych, a także niosą ze sobą wzrost zagrożenia pożarowego. Tym bardziej, że część takich dróg jest udostępniana do ruchu publicznego. Tak było z biegnącą w Puszczy Białowieskiej drogą narewkowską, na którą Lasy Państwowe przeznaczyły 12 mln złotych. Dysponując nadwyżką środków, instytucja ta nie szczędzi też pieniędzy na budowę i modernizację dróg samorządowych. W 2019 r. Lasy przeznaczyły na wsparcie lokalnych samorządów w sumie aż 159 mln zł – czytamy w Dzikim Życiu. Dość dziwnym trafem większość takich inwestycji lokowanych jest w miejscach, gdzie ewidentnie istnieją konflikty na linii gospodarka leśna – ochrona przyrody. To rodzi pytanie, jaki jest prawdziwy cel takich działań i czy nie jest nim tak naprawdę budowanie lokalnego wsparcia na terenach, na których gospodarka leśna powinna być maksymalnie ograniczana ze względu na cenne siedliska przyrodnicze? Dla zobrazowania skali finansowego zaangażowania Lasów w tego typu inicjatywy, warto zauważyć, że w tym samym czasie ich wsparcie dla wszystkich parków narodowych było wielokrotne mniejsze i wyniosło 28 mln zł.

    Jak długo jeszcze w lasach będą śpiewać ptaki?

    Wracamy ponownie na stronę bieszczadzkiego nadleśnictwa, które informuje nas, że „leśnik często zaczyna pracę wraz ze śpiewem pierwszych ptaków, a kończy, gdy słońce zachodzi już za horyzont.” A trzeba przyznać, że ptaki nie mają dzisiaj z leśnikami łatwo, bo masowe wycinki trwają w polskich lasach także w okresie ich lęgów. Gospodarka leśna jako jedyna w kraju (sic!) jest zwolniona z ochrony gatunkowej zwierząt, określonych w art. 16 dyrektywy siedliskowej oraz art. 9 dyrektywy ptasiej. Nie pomaga ptakom także powszechne i masowe stosowanie przez leśników oprysków na owady. Nieselektywne insektycydy zabijają bowiem wszystkie bezkręgowce. Co gorsza, pestycydy stosuje się w okresie wychowu przez ptaki piskląt. Pozbawione wystarczającej ilości pokarmu lub narażone na jego skażenie, ptaki mają rzecz jasna o wiele mniejsze szanse na sukces lęgowy. Lasy Państwowe przekonują co prawda o braku szkodliwości stosowanych środków, ale zastanawiać w takim razie powinno, dlaczego wieszane są jednocześnie tabliczki zakazujące wchodzenia do lasu, nie tylko w okresie ich rozpylania, ale także jeszcze dwa tygodnie po zastosowaniu oprysków? W tej sytuacji chyba uprawnione będzie zadanie pytania, jak długo jeszcze polscy leśnicy będą budzeni do pracy przez ptasie głosy? Przy takich sposobach „pielęgnacji” lasów będzie bowiem coraz trudniej skrzydlatym śpiewakom w nich przeżyć. Być może już wkrótce jedynym dostępnym o świcie leśnym odgłosem będzie ryk pił używanych przez drzewiarzy… Czy taka będzie „pieśń” na miarę prawdziwie nowoczesnego, polskiego lasu?

    Leśnicy jak Król Słońce

    Państwo to ja – miał rzec Król Słońce Ludwik XIV. Trudno nie odnieść wrażenia, że polscy leśnicy krzyczą dzisiaj: polskie lasy to my! I zdaje się, że w ich odczuciu nikt inny nie ma do tego lasu najmniejszych praw. No może z wyjątkiem myśliwych. Jest rzeczą dość powszechnie przyjętą wśród leśników oraz środowisk ich wspierających, że nikt nie zna się na lesie tak dobrze jak oni. Można jednak zapytać, na jakim lesie znają się leśnicy, skoro systematycznie od dziesięcioleci pozbawiają go najstarszych i najcenniejszych przyrodniczo drzew, budują w nim kolejne drogi i prowadzą swoje prace w okresach lęgowych? Czy to jest jeszcze las, czy już tylko plantacja drzew? Coraz częściej wielu ludzi zastanawia się, czym praca współczesnego leśnika różni się jeszcze od tej wykonywanej przez rolników? Sadzą, pryskają, zbierają plony… „W swoich założeniach gospodarka leśna niczym się nie różni od gospodarki rolnej – zauważa Sylwia Szczutkowska. – Las jest formą użytkowania gruntów, zapewniającą produkcję biologiczną o wartości rynkowej.” Czy jednak ktoś uznaje rolników za przyrodników? Raczej nie, zatem jak to się stało, że w opinii społecznej za przyrodników wciąż uchodzą leśnicy? Może to kwestia inwestowanych w PR i marketing środków, których zasobnym Lasom Państwowym raczej nie brakuje.

    Wszechstronny jak leśnik

    „Leśnik to nie tylko leśniczy czy podleśniczy, ale też edukator, marketingowiec, strażnik leśny czy specjalista od ochrony przyrody” – informują nas leśni edukatorzy ze Stuposianów. Zapomniano jednak dodać, że to także świetny sprzedawca i handlowiec, nie tylko drewna. Przychody Lasów Państwowych ze sprzedaży polowań wyniosły tylko w 2019 roku 61 mln zł – czytamy w Dzikim Życiu. Odbywają się one na terenie należących do LP Ośrodków Hodowli Zwierzyny, które położone są na wyjątkowo cennych przyrodniczo terenach. Warto też zauważyć, że w przeciwieństwie do wilków myśliwi, także ci dewizowi, skupiają się zazwyczaj na najsilniejszych i najpiękniejszych osobnikach. Nie tylko ptaki mają ciężko w lesie…

    Handlując drewnem Lasy Państwowe dokładają również starań, by ich interesy były właściwie chronione także przed… opinią publiczną, szczególnie gdy dotyczą drewna pozyskanego z terenów cennych przyrodniczo. „Żeby uniemożliwić obywatelom wyegzekwowanie obowiązku udzielenia informacji publicznej, Lasy zasugerowały swoim odbiorcom zastosowanie fortelu prawnego w postaci zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorcy, podsyłając nawet gotowy formularz (…)” – czytamy w tekście Sylwii Szczutkowskiej.

    Zgadzamy się z nadleśnictwem, że taka „zawodowa” wszechstronność jest niezbędna w dobie, gdy tak wiele środowisk kwestionuje wizję lasu proponowaną przez Lasy Państwowe. Perspektywa lasów jako fabryki desek, często eksportowanych do innych krajów, lub źródła „ekologicznego” paliwa do elektrowni, szczególny budzi opór wśród ekologów. Tutaj z kolei ważna rola przypada strażnikom leśnym, zawsze gotowym do obrony lasu przed zielonymi idealistami. Najbardziej zaangażowani z nich mogą nawet liczyć na szczególną wdzięczność przełożonych oraz wyjątkowo szybkie i spektakularne kariery w strukturach Lasów Państwowych.

    Co bardziej kochają leśnicy? Las czy drewno z lasu?

    Starania ekologów i przyrodników o ochronę najcenniejszych, często ostatnich fragmentów starych lasów wciąż natrafiają na bezwzględny mur głuchego oporu Lasów Państwowych, w którym nadal dominuje paradygmat „trwałej, zrównoważonej, wielofunkcyjnej gospodarki leśnej”. „Ten paradygmat w uproszczeniu oznacza, że Lasy Państwowe uznają za konieczne prowadzenie gospodarki surowcowej na każdym obszarze, również tam, gdzie jest to całkowicie nieopłacalne” – tłumaczy w swoim artykule „Polskie lasy a Europejska Strategia na rzecz Bioróżnorodności – czas na mądre decyzje” dr Antoni Kostka, geolog i biolog, a także działacz Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze. Leśny monopolista ani myśli wycofać się z takiego podejścia. Nie powstrzymują Lasów Państwowych przed tym ani ekonomiczne straty – na nierentowne nadleśnictwa w Puszczy Białowieskiej przeznaczono tylko w 2019 r. 37 mln zł – ani leżące od dziesięcioleci w szufladach, mocno już zakurzone plany tworzenia nowych parków narodowych i rezerwatów.

    Wprost przeciwnie, LP starają się zrobić wszystko, by z ostatnich skrawków naturalnych lasów uczynić kolejne drzewne plantacje. Jak smutny żart brzmią kolejne zdania ze strony nadleśnictwa Stuposiany, iż „praca leśnika to służba, którą może pełnić osoba z odpowiednim wykształceniem, szeroką wiedzą i ogromną miłością do lasu.” Miłość ta wydaje się mieć bardzo specyficzny charakter. W przypadku Puszczy Białowieskiej nie rozumieją tej specyficznej „miłości” także instytucje międzynarodowe, europejskie i światowe. Mimo to 9 marca w siedzibie Białowieskiego Parku Narodowego, w stulecie jego powstania, zostają podpisane w obecności dyrektora generalnego Lasów Państwowych kolejne aneksy, które pozwalają prowadzić wycinkę drzew w Puszczy. Przy tej okazji autorzy aneksu bardzo swobodnie podeszli też do kwestii rzetelnej wiedzy i danych, na których oparta została decyzja w sprawie aneksów. Nowy aneks dla Nadleśnictwa Białowieża został sporządzony w oparciu o źle przygotowaną inwentaryzację przyrodniczą i przewiduje cięcia w chronionych drzewostanach 100-letnich – ostrzegają prawnicy z organizacji ClientEarth i dodają, że rząd zmarnował niemal trzy lata i zamiast znaleźć rozwiązanie korzystne dla puszczańskiej przyrody, sprowadził na nią nowe zagrożenia, za które możemy wszyscy słono zapłacić. I to wszystko w sytuacji, gdy już ponad 80% polskiego społeczeństwa chce ochrony całej Puszczy Białowieskiej w formie parku narodowego.

    A przecież Puszcza Białowieska to nie jedyne miejsce, gdzie Lasy Państwowe „kochają” las. Bezlitośnie okaleczana jest Puszcza Karpacka, gdzie już od lat 80. XX w. postulowane było utworzenie Turnickiego Parku Narodowego. Puszcza Karpacka to wciąż ostoja dla wielu rzadkich i chronionych gatunków, takich jak: niedźwiedź brunatny, ryś, żbik, wilk, żubr, wąż Eskulapa, orzeł przedni, orlik krzykliwy, bocian czarny czy puchacz.

    Lista zagrożonych ekosystemów jest o wiele dłuższa, bo leśnicy i drzewiarze ze swoją „zrównoważoną” gospodarką leśną docierają obecnie nawet do najbardziej zapomnianych leśnych zakątków. Miłośnicy przyrody i lasów z różnych stron Polski sygnalizują o intensywnych wycinkach prowadzonych w najcenniejszych przyrodniczo polskich kompleksach leśnych. Nasuwa się pytanie, po co się to robi? Z miłości do lasu czy może do pieniędzy? Stało się już też regułą, że leśnicy nie tylko blokują tworzenie nowych parków narodowych i rezerwatów, ale starają się w tych miejscach prowadzić swoją gospodarkę leśną, pozbawiając je największych przyrodniczych atutów.

    Poza instytucjonalną i społeczną kontrolą

    Jak to się dzieje, że pomimo wielu protestów społecznych, pod piły leśników trafiają kolejne cenne przyrodniczo lasy w Polsce? Według Petera Burke’a Król Słońce nie wypowiedział tak naprawdę słów: „państwo to ja”, lecz: ”kto ma państwo w swojej pieczy, zawsze walczy o siebie”. Być może to właśnie w tych słowach zawiera się cała prawda o celach, jakie przede wszystkim przyświecają Lasom Państwowym.

    Gospodarujące na 1/4 terytorium kraju i generujące ogromne przychody Lasy Państwowe (w 2019 r. to 9,15 mld zł) de facto pozostają poza kontrolą instytucjonalną i społeczną. Co więcej to one mają decydujący wpływ na sprawy ochrony środowiska w Polsce. Tak było niemal od zawsze, jest bowiem tajemnicą poliszynela, że to środowiska związane z leśnictwem od dziesięcioleci miały uprzywilejowaną pozycję w ministerialnych gabinetach i że to ich głos był zawsze kluczowy. Dzisiaj, gdy polski system ochrony przyrody jest mocno zdewastowany i niemal całkowicie podporządkowany interesom biznesu (Lex Szyszko, Lex Ardanowski, Lex Inwestor), Lasy Państwowe wciąż mogą liczyć na szczególne względy ze strony państwa, które bezwarunkowo staje po ich stronie np. w konfliktach z ekologami czy mieszkańcami. W zamian również czerpiąc dochody z wycinki polskich lasów, zarówno tych najcenniejszych, jak i kompleksów leżących blisko miast, które od dziesięcioleci służyły rekreacji ich mieszkańców. Także ustawodawca spełnia bez większych problemów życzenia leśników, czego najlepszym przykładem jest wspomniane wcześniej zwolnienie gospodarki leśnej od przestrzegania części zakazów dotyczących ochrony gatunkowej, czy dopuszczenie do spalania pełnowartościowego drewna w elektrowniach. Wszystko po to, by zapewnić Lasom Państwowym odpowiedni poziom dochodów także wtedy, gdy pandemia obniżyła popyt na drewno ze strony dotychczasowych jego odbiorców. Ale rewolucja zdaje się być coraz bliżej i wiąże się z planami Unii Europejskiej.

    Nadzieja w Europejskiej Strategii na rzecz Bioróżnorodności?

    Ochrona przyrody nigdy nie była priorytetem rządzących w Polsce, nie może zatem dziwić, że jej obrońcy najczęściej spoglądają w stronę Unii Europejskiej, oczekując w niej niezbędnego wsparcia. Taką nadzieję daje konsultowana obecnie Europejska Strategia na rzecz Bioróżnorodności 2030, która zakłada objęcie co najmniej po 30 % unijnych obszarów lądowych i morskich ochroną prawną, a także wprowadzenie korytarzy ekologicznych w ramach transeuropejskiej sieci Natura. Przy czym ścisłą ochroną ma być objęte co najmniej 1/3 unijnych obszarów chronionych, w tym wszystkie pozostałe w Unii Europejskiej lasy pierwotne i starodrzewia.

    Jeśli Strategia wejdzie w życie, to zdaniem dr. Antoniego Kostki, będzie miała bardzo duży wpływ na model polskiej gospodarki leśnej. Uważa on, że „jeśli ustalenia Strategii zostaną potraktowane serio, (wpływ – dopis. red.) może być w praktyce większy niż cały dotychczasowy system ochrony przyrody, składający się z takich elementów jak parki narodowe, rezerwaty, obszary NATURA 2000, parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu”. Wiązać się będzie to w jego ocenie m.in. z koniecznością wyznaczenia dodatkowych 1,5 mln ha lasów, które zostaną poddane ścisłej ochronie.

    Czy taka pozytywna, przyrodnicza rewolucja dla polskich lasów nadejdzie? Wszystko zależy od tego, jak zakończą się konsultacje i prace na poziomie unijnym. Na razie trwają internetowe konsultacje społeczne na temat nowej strategii leśnej, prowadzone przez Komisję Europejską w ramach Europejskiego Zielonego Ładu . Z pewnością do wytężonej pracy zabrali się także lobbyści, którym przecież już niejednokrotnie udało się wypaczyć nawet najlepsze pomysły i założenia, czyniąc ich realizację w praktyce mocno utrudnioną, a czasami wręcz niemożliwą.

    Jaki będzie ostateczny wynik tych zmagań? Czy Polacy wykorzystają być może swoją ostatnią już szansę na zachowanie i ochronę naturalnych lasów i polskiej przyrody?

    Ekowyborca apeluje zarówno do obywateli, jak i do polityków o włączenie się do tych prac, rzecz jasna po stronie dzikiej przyrody. A wyborców prosi, by naciskali na swoich przedstawicieli w instytucjach państwowych i samorządowych. Wszystko po to, by nie być w przyszłości skazanym na bezradność w przypadku kolejnych wycinek polskich puszcz i lasów.

    Jakiego chcemy lasu?

    Wielu ludzi nie godzi się dzisiaj z wyjęciem spod społecznej kontroli działalności Lasów Państwowych, które gospodarują i czerpią zyski z ogólnonarodowego dobra, jakim są lasy. Coraz więcej Polaków powoli zdaje sobie sprawę, jak ważną rolę pełnią stare, naturalne lasy, także te położone blisko ośrodków miejskich, w których mogą wypoczywać. Niestety nie mają też prawie żadnego wpływu na to, jak takie lasy mają wyglądać, bo Plany Urządzania Lasu, dokumenty określające m.in. plany cięć, są przez polskie prawo traktowane jako akty wewnętrzne o charakterze służbowym, a proces ich konsultacji jest najczęściej tylko fikcją. I dopiero podczas spacerów oraz wycieczek zapoznają się z wizją lasu proponowaną im przez leśników. Z szerokimi drogami oraz z ułożonymi przy nich, równo pociętymi stosami drewna.

    Wciąż są też ludzie, którzy za zdrowy las uważają ten, w którym drzewa rosną w równych rzędach i są proste jak zapałki. Wśród nich są również leśnicy. Ale to nie jest las, tylko plantacja drzew, w której nie zachodzą naturalne procesy przyrodnicze i brakuje miejsc dogodnych do bytowania różnorodnych leśnych gatunków. Takie lasy są szczególnie podatne na gradacje pojedynczych gatunków, bo nie mają one w takich siedliskach swoich naturalnych wrogów. Niestety, takiej wizji lasu sprzyja brak prawidłowej edukacji ekologicznej społeczeństwa. Skutkuje to swoistym pseudoestycyzmem, wyrażającym się m.in. usuwaniem wszystkich drzew, które nie wpisują się w tak uproszczony kanon „zdrowego” i ładnego drzewa. Ekowyborca kłania się w tym miejscu polskim szkołom i uczelniom leśnym.

    Gdy podczas Międzynarodowego Dnia Lasu weźmiecie udział w spacerze w ramach akcji Wspólny Las, zwróćcie uwagę, czy w Waszym lesie są nie tylko stare drzewa, ale także wiatrołomy i wykroty, martwe, stojące i przewrócone kolosy, bo to one są ważnymi ostojami bioróżnorodności. To tam zachodzą najciekawsze i najważniejsze dla przyrody procesy. Tam zobaczycie też najrzadsze gatunki. Najważniejszą rolę w prawdziwym lesie pełnią bowiem najstarsze lub pozornie martwe drzewa. To wokół nich koncentruje się leśne życie, tutaj kryjówkę i pokarm znajdują niezliczone rzesze większych i mniejszych organizmów. Bez takich drzew i takich lasów przyszłe pokolenia już nigdy nie będą mogły doświadczyć i poznać, jak funkcjonuje prawdziwy, bioróżnorodny ekosystem leśny. I żaden leśnik, ani tym bardziej drzewiarz nie sprawi, że las stanie się bardziej naturalny, no chyba, że zostawi go po prostu w spokoju.

    Opracował: Marcin Janna

    Koniecznie przeczytaj także:

    https://dzikiezycie.pl/archiwum/2020/czerwiec-2020/o-reformie-lasow-mowimy-powaznie

    https://dzikiezycie.pl/archiwum/2020/czerwiec-2020/lesna-orka

    Pozostałe linki:

    https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_pl

    https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12674-EU-Forest-Strategy/public-consultation

    https://www.pl.clientearth.org/puszcza-bialowieska-aneksy-podpisane-problem-nierozwiazany/
    https://www.pl.clientearth.org/nielegalne-powietrze-nielegalna-wycinka-komisja-europejska-ponagla-polske-w-sprawie-puszczy-i-zanieczyszczenia-powietrza/
    https://www.pl.clientearth.org/rok-od-wyroku-trybunalu-sprawiedliwosci-ws-puszczy-bialowieskiej-co-sie-nie-wydarzylo/

    https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,26865317,puszcza-bialowieska-bedzie-dalej-wycinana-podpisano-odpowiednie.html

    https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,25946835,straznik-lesny-ktory-brutalnie-pacyfikowal-protesty-w-obronie.html

    https://www.facebook.com/wspolnylas2021/

    https://www.facebook.com/kolektyw.wilczyce

    https://www.przyrodnicze.org/?fbclid=IwAR3quIhx_0HGGBnxcaX6m2rt2yFTl-o_eC1uaExgiUiWTp8ub6N2TBzUZbg

  • Bałtyk. Zaślubiony „małżonek” czy „zielona zupa”? 17 marca – Światowy Dzień Morza

    Bałtyk. Zaślubiony „małżonek” czy „zielona zupa”? 17 marca – Światowy Dzień Morza

    Bałtyk – małe, płytkie morze gdzieś na półkuli północnej, ale to w nim, niczym w magicznej soczewce, skupiają się niemal wszystkie najważniejsze problemy ekologiczne współczesnej cywilizacji. Globalne ocieplenie, zanieczyszczenie środowiska i wielkie wymieranie.

    W Światowym Dniu Morza zastanówmy się, czym jest dla Polski i dla nas wszystkich Bałtyk? Najukochańszym, „zaślubionym” Polsce morzem, czy może powoli zamierającym z naszej winy polodowcowym zbiornikiem, w którego falach skrywają się wszystkie nasze wstydliwe błędy i zaniedbania? Co na to my, Polacy? Jaka jest nasza świadomość w tym względzie? Czy interesuje nas stan bałtyckiej przyrody podczas nadmorskich wakacji, czy jednak ważniejsze są frytki i zimne piwo? Na ile ekologiczne problemy tego akwenu zaprzątają głowy polskich polityków? A może to naukowcy i przyrodnicy znają sposoby na uratowanie Bałtyku i polskiego wybrzeża?

    Węgla wystarczy na 200 lat, a na ile wystarczy Gdańska i Szczecina?

    Zacznijmy od zmian klimatu, bo te wywierają ogromny wpływ m.in. na morza i oceany. Nie ulega też już dzisiaj wątpliwości, że zmiany te oraz ich szybkie tempo, mają charakter antropogeniczny. Na początku tego roku głos zabrali w tej sprawie także polscy naukowcy, zgromadzeni w interdyscyplinarnym zespole doradczym do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie Polskiej Akademii Nauk. W opublikowanym przez nich raporcie czytamy, że „globalny poziom morza, po kilku tysiącach lat względnej stabilizacji, podniósł się od XIX wieku już o ponad 20 cm”. Na dodatek wyniki najnowszych badań pokazują, że wzrost poziomu morza przyspiesza od lat 60. XX wieku. W latach 2006 -2015 wynosił on już 3,6 mm na rok i było to tempo bezprecedensowe w ostatnich stu latach, bo około 2,5 razy większe niż jeszcze w latach 1901-1990. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest coraz szybsze topnienie lodowców i lądolodów, a także – w mniejszym stopniu – rozszerzalność cieplna samych wód. Bałtyk jest częścią globalnej sieci mórz i oceanów, więc nie dziwi, że długoterminowy trend wzrostu jego poziomu jest podobny do trendu globalnego, co potwierdzają również pomiary satelitarne.

    A jakie są dalsze prognozy? Ogólnie rzecz ujmując, niewesołe i ściśle powiązane ze scenariuszami dalszej emisji gazów cieplarnianych. Autorzy specjalnego Raportu IPCC na temat oceanu i kriosfery z 2019 roku przewidują, że tempo średniego światowego wzrostu poziomu morza osiągnie pod koniec tego wieku 15 mm na rok, a w XXII wieku przekroczy już kilka centymetrów rocznie. Co to oznacza dla Bałtyku i Polski? Tutaj ucha powinni nastawić szczególnie uważnie mieszkańcy wybrzeża, takich miast jak Szczecin czy Gdańsk, ale również Żuław i Półwyspu Helskiego, bo terenom tym, zdaniem naukowców, zagrażać będzie stopniowe zalewanie. Zaś przy najgorszych scenariuszach nad Bałtykiem zamieszkają także mieszkańcy… Płocka. Oczywiście nie zdarzy się to z dnia na dzień, tym niemniej ocieplający się i podnoszący poziom swych wód Bałtyk już niedługo coraz częściej i mocniej będzie dawał znać o swoim istnieniu. Dotychczasowe, stosunkowo rzadkie wezbrania sztormowe, na które narażone były tereny najniżej położone, będą pojawiały się z dużo większą częstotliwością jeszcze przed rokiem 2050. A ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych i naturalnych będzie na polskim wybrzeżu szybko rosło.

    Naukowcy ostrzegają też, że z przyrodą i Bałtykiem raczej nie wygramy i już teraz powinniśmy się wycofywać, a przynajmniej nie wchodzić na tereny położone najniżej, a tym samym najbardziej zagrożone zalewaniem. Tę lekcję odrobili już Holendrzy, którzy od dłuższego czasu, w sposób kontrolowany, oddają część swojego kraju morzu, po to by koncentrować swoje wysiłki i środki na obszarach, na których zależy im najbardziej. U nas wciąż inwestorzy wchodzą na takie obszary, betonują je i zakłócają tym samym procesy związane z naturalnym odtwarzaniem
    i umacnianiem się plaż.

    Rozsądną rzeczą byłoby już teraz tak planować inwestycje, by nie ponosić kosztów ich ochrony, bo te z każdym dziesięcioleciem będą rosły. A jak się mają do tych zagrożeń i prognoz działania gospodarzy nadmorskich miejscowości? Można skonstatować, że podchodzą do nich z dużą nonszalancją i swobodą. Świadczyć mogą o tym co rusz ogłaszane plany budowy kolejnych hoteli i apartamentów na polskim wybrzeżu. W Świnoujściu przy plaży mają wyrosnąć dwa wieżowce. Należy zatem tylko życzyć inwestorom szybkiego zwrotu z kapitału, a przyszłym mieszkańcom, no cóż… Jak widzimy, historia Trząsacza niczego nas nie nauczyła. Po tamtejszej świątyni, leżącej kiedyś około 2 km od brzegu Bałtyku, pozostał jedynie fragment południowej ściany. Obecnie na zabezpieczenie tego historycznego miejsca przeznaczane są niemałe pieniądze. Ile takich środków będzie potrzebnych, gdy Bałtyk z jeszcze większą siłą będzie napierał na kolejne fragmenty wybrzeża?

    Polskie władze tymczasem, zamiast zadbać o stosowne regulacje prawne w obszarze zagospodarowania przestrzennego, które mogłyby zapobiegać nieodpowiedzialnej zabudowie terenów zagrożonych w przyszłości zalewaniem, same dają przykład swojej ignorancji i wykładają ogromne środki publiczne na wątpliwe ekologicznie i gospodarczo inwestycje. Przykładem może być głośny przekop Mierzei Wiślanej, krytykowany zarówno przez ekologicznych aktywistów, jak i wielu naukowców oraz … ekonomistów. W sytuacji, gdy wzrost poziomu Bałtyku zagrozi już niedługo statusowi Helu jako półwyspu, trudno oczekiwać, by również budowany teraz kanał i związana z nim infrastruktura nie odczuła skutków postępujących zmian klimatu. Można zadać jedynie pytanie, jaki jest sens niszczenia cennych siedlisk przyrodniczych w perspektywie wątpliwych korzyści ekonomicznych i gospodarczych? Jakie będą w przyszłości koszty utrzymania tej infrastruktury? Na kim spocznie ciężar ich ponoszenia i czy będzie on jeszcze w ogóle do udźwignięcia?

    Prognozowane dalsze wzrosty poziomu mórz i oceanów ściśle wiążą się ze skalą emisji gazów cieplarnianych. Jeśli dokonamy dekarbonizacji gospodarki, to wzrost ten najprawdopodobniej nie przekroczy 60 cm do końca XXI wieku. Tego związku jednak wydają się wciąż nie rozumieć polscy politycy, szczególnie ci związani z aktualnie rządzącą ekipą. „Nie ma planu rezygnacji z węgla w Polsce. Węgiel jest naszym strategicznym surowcem. Mamy zapasy na 200 lat i trudno, żebyśmy z węgla, dzięki któremu mamy suwerenność energetyczną, rezygnowali” – usłyszeli zszokowani uczestnicy szczytu klimatycznego w Katowicach w 2018 r. Dzisiaj słowa Andrzeja Dudy brzmią jak niesmaczny żart, a jedynym ich sensownym podsumowaniem było „uhonorowanie” przez uczestników szczytu jego gospodarza – Polski, wstydliwą antynagrodą „Skamieliny Roku”. Z pewnością „docenią ją” w przyszłości potomkowie obecnych mieszkańców Gdańska, Helu czy Szczecina, bo jeśli całkowicie zignorujemy cele klimatyczne, to poziom wody jeszcze przed końcem tego wieku może wzrosnąć nawet o metr.

    Dlaczego latem kąpiemy się w „zielonej zupie”?

    Bałtyk to nie tylko zagrożenia związane z globalnym ociepleniem. Każdy, kto wypoczywał nad tym morzem wie, że nie jest ono wolne od innych problemów, których przyczyną jest człowiek i jego działalność. Prawie cały Bałtyk (aż 97%) wykazuje efekty eutrofizacji – czytamy na stronach WWF. Zjawisko to zachodzi na skutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu w jego wodach. A skąd się one tam biorą? Płyną do Bałtyku polskimi rzekami. W nurtach Wisły, Odry, Warty oraz ich mniejszych rzecznych sióstr i braci, związki azotu i fosforu gromadzą się dzięki nam – około 50% pochodzi z naszych pól, a drugie tyle ze ścieków i przemysłu.

    Natrafiamy tutaj na kolejny niezwykle ważny problem – bezmyślnej regulacji polskich rzek. Pozbawione ochraniających je bagien i mokradeł, które zatrzymywałyby żyzne związki spływające z pól, polskie rzeki w szybkim tempie dostarczają je prosto do Bałtyku, powodując zamieranie coraz większych jego obszarów. Aż trudno uwierzyć, że w tym samym czasie polski rząd mami społeczeństwo perspektywą budowy „ekologicznych” autostrad wodnych. W imię finansowych interesów wąskich grup nacisku zrujnują one ostatecznie ekosystemy polskich rzek, w tym tak cennych, jak wciąż w miarę naturalny Bug, a także zdewastują wody śródlądowe Ukrainy i Czech. Ratyfikowanie w 2018 roku przez prezydenta Andrzeja Dudę europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (AGN), które w oczach rządzących ma usprawiedliwiać regulację rzek, było jednym z najsmutniejszych dni dla polskiej przyrody. Rzeki stanowią bowiem naturalny „układ krwionośny” Ziemi, to dzięki niemu dokonuje się transport materii oraz odbywa migracja niezliczonych gatunków wodnych i lądowych, dla których rzeki stanowią ważne korytarze ekologiczne.

    Lokalni samorządowcy i państwowe instytucje wciąż jednak nie skąpią publicznych środków na ich regulacje, prostowanie i pogłębianie, pozbawiając je niezwykle cennych przyrodniczo stref zalewowych oraz mokradeł, które mają kluczowe znacznie dla zachowania właściwego poziomu wód gruntowych i są najlepszym zabezpieczeniem w przypadku coraz częstszych okresów suszy czy gwałtownych opadów. Usługi ekosystemowe naturalnych systemów rzecznych i bagiennych są dzisiaj trudne do przeceniania. Dlatego tym większe społeczne wzburzenie towarzyszy nieodpowiedzialnej polityce władz, które przyzwalają w imię krótkookresowych korzyści niszczyć nawet najcenniejsze ekosystemy w Polsce. Takim przykładem są koncesje na badanie złóż pod terenem… Poleskiego Parku Narodowego. Interes obcego kapitału staje się ważniejszy od zachowania jednej z przyrodniczych pereł Podlasia, będącej domem wielu ginących gatunków.

    Czy tylko Ekowyborca odnosi niepokojące wrażenie, że polscy politycy są z… Marsa, gdzie rzek nie ma i kieruje nimi interes inny niż dobro nas wszystkich?

    Niszcząc naturalne rzeki, prowadząc nieodpowiedzialną gospodarkę rolną i ściekową wyrządzamy ogromną krzywdę Bałtykowi, ale i sobie samym. Można gorzko skonstatować, że przez cały rok nie ustajemy w staraniach, by zamieniać nasze morze w żyzną „zieloną zupę”, którą przyjeżdżamy zobaczyć i „skosztować” podczas naszych letnich urlopów. Ekowyborca życzy wszystkim „smacznego”!

    Dawni królowie Bałtyku są dzisiaj żebrakami

    W tej pozbawionej tlenu, „zielonej zupie” muszą na co dzień żyć inne organizmy. Ich los naprawdę nie jest dzisiaj do pozazdroszczenia. Taki dorsz, uznawany kiedyś za króla Bałtyku, obecnie przeżywa w nim swoje krytyczne chwile. W dobrze zasolonych, natlenionych i chłodnych wodach może osiągać nawet 1,8 metra długości – czytamy na stronach WWF. Podobnie było kiedyś w Bałtyku, gdzie zdarzało mu się w czasach historycznych osiągać nawet 1,5 metra i dożywać 25 lat. Dzisiaj trudno jest spotkać w bałtyckiej beztlenowej zupie osobniki większe niż 30 centymetrów… Nie pomagały wcześniejsze ostrzeżenia i apele ekologów, szkodliwe i nieodpowiedzialne wieloletnie praktyki połowowe oraz przeżyźnienie morza sprowadziły ten piękny i cenny gospodarczo gatunek na skraj wyginięcia.

    Także inne bałtyckie gatunki muszą zmagać się z presją człowieka i zmianami ekosystemów. W Bałtyku żyją cztery gatunki ssaków. Najliczniej jest reprezentowana foka szara, ale w XX wieku jej populacja zmalała aż o 70%. Szacuje się, że co roku, w wyniku tzw. przyłowu, czyli przypadkowego połowu w trakcie łowienia ryb, ginie nawet ponad 2 000 osobników tego gatunku. Kiedyś, uważana za szkodnika, była bezlitośnie tępiona, dzisiaj naukowcy powoli odkrywają jej ważną rolę dla zachowania równowagi ekosystemu Bałtyku. Wciąż jednak zdarzają się nagłaśniane w mediach przypadki zabijania tych pięknych zwierząt. Co gorsza, czasami tym zdarzeniom towarzyszą także bardzo nieodpowiedzialne wypowiedzi polityków, gotowych wykorzystywać takie sytuacje dla swoich politycznych korzyści. Czy taka powinna być ich rola w okresie szóstego wielkiego wymierania gatunków? Warto zauważyć przy tej okazji, że od wielu już lat w Polsce kolejne gatunki zwierząt stają się celem populistycznych, medialnych nagonek różnych środowisk i związanych z nimi polityków, zarówno szczebla lokalnego, jak i krajowego. A w chaotycznej debacie medialnej głos naukowców jest najczęściej skutecznie zagłuszany przez emocjonalne narracje bazujące na strachu i niewiedzy. Taki los spotyka dzisiaj wilki, a wcześniej – tak bardzo pożyteczne w zakresie małej retencji i naturalnej gospodarki wodnej – bobry.

    Bałtyk zamieszkują, już mniej licznie, jeszcze dwa inne gatunki fok. Pierwsza to foka obrączkowana – najmniejsza z nich. Ten „relikt” epoki lodowcowej można spotkać głównie w północnej części akwenu. Jak możemy się domyślać, postępujące zmiany klimatu nie są jej sprzymierzeńcem. Wreszcie najrzadsza foka… pospolita, której liczebność szacuje się zaledwie na ok. 1 000 osobników. Tutaj warto na chwilę zatrzymać się, by pokazać, jak mało o fokach wie współczesny człowiek. Przykładem mogą być skandaliczne przypadki zachowania się nieodpowiedzialnych turystów, którzy nie potrafią uszanować spokoju wypoczywających na plaży fok. Brak empatii i wiedzy ludzi jest szczególnie dotkliwy dla tych pięknych ssaków, starających się znaleźć dla siebie trochę miejsca na coraz bardziej zatłoczonych bałtyckich plażach.

    Bałtyk jest także domem dla „kuzyna” delfina. To morświn, jedyny przedstawiciel waleni w „naszym” morzu. Krytycznie zagrożona wyginięciem populacja liczy zaledwie ok. 500 osobników.

    Największym zagrożeniem są dla nich tzw. stawne sieci skrzelowe, które są „niewidoczne” dla posługujących się echolokacją ssaków. Zaplątane w bardzo cienkie i mocne sieci, morświny duszą się, nie mogąc wypłynąć na powierzchnię, by zaczerpnąć powietrza. Czy potrafimy wyobrazić sobie bardziej dramatyczną śmierć?

    Nie sprzyja morświnom także podwodny hałas, będący skutkiem turystki motorowodnej, czy detonacji na morskich poligonach. Różnorodne formy ochrony bałtyckiej przyrody okazują się najczęściej jedynie pozorowaną fasadą. Trudno też nie odnieść wrażenia, że obecnym politykom nie zależy, by ten stan rzeczy zmienić. Bardziej liczą się dla nich interesy różnych grup nacisku, które mogą wykorzystać w swoich politycznych celach, mających się nijak do publicznego dobra, jakim jest czyste środowisko i niezniszczona przyroda. Równie niepokojąca jest niska świadomość społeczna w tym zakresie, przekładająca się na postawy i zachowania destrukcyjne dla przyrody. Dlatego tak ważne i cenne są wszystkie inicjatywy oraz akcje edukacyjne, takie jak Ocalmy Bałtyk nim zatęsknimy, prowadzona przez WWF, które w prosty i czytelny sposób przybliżają problematykę związaną z zagrożeniami dla bałtyckiego ekosystemu. Ekowyborca zachęca do wejścia na stronę tej akcji, zapoznanie się z zamieszczonymi tam materiałami oraz jej wsparcie dla dobra wszystkich niezwykłych zwierząt zamieszkujących ten akwen.

    Czysta energia z brudnego morza…

    Pisząc o Bałtyku nie można nie podnieść kwestii śmieci. Szczególnie groźny dla zwierząt jest plastik i porzucone sieci. Ocenia się, że do Bałtyku rocznie trafia 10 000 sztuk sieci. Stają się one śmiertelnymi pułapkami, w których giną tysiące organizmów. Problem plastiku ma charakter globalny – każdego roku do mórz i oceanów, w tym ich najdalszych i najgłębszych zakątków, trafia około 11 milionów ton plastiku. Ostatecznie cierpi na tym także człowiek, bo mikroplastik i szkodliwe związki gromadzą się w organizmach dzikich zwierząt, a później trafiają do żołądków ludzi. Powiedzenie – „zdrowy jak ryba” w XXI wieku zakrawa raczej na smutną ironię. I nie są temu winne ryby, one przecież „głosu nie mają”. Głos mają za to ludzie, także podczas wyborów, ale czy potrafią z niego mądrze korzystać? Najczęściej o naszych wyborach decydują chwilowe emocje, puste frazesy czy polityczne obietnice, a nawet polityczna dezinformacja i korupcja. Rzadko też analizujemy rzeczywiste konsekwencje naszych decyzji politycznych, nie uświadamiając sobie w pełni ich znaczenia dla otaczającego świata.

    Na naszych oczach dokonuje się też z wielkimi oporami energetyczna ewolucja. Swoją ważną rolę może odegrać w niej Bałtyk, na którym Polska Grupa Energetyczna planuje budowę ogromnych farm wiatrowych. Polski lider w produkcji energii elektrycznej rozpoczął właśnie kampanię medialną pod tytułem „Moc bałtyckiego wiatru w Twoim domu”. Czy jednak decydentów i PR-owców z energetycznej firmy nie powinna najść refleksja, że ich czysta energia będzie pochodziła z brudnego morza? Czy zatem PGE, inwestujący ogromne pieniądze w swoją promocję i wizerunek, m.in. w obszarze sportu i kultury, nie powinien zainteresować się bardziej losem morza i żyjących w nim organizmów, bo za chwilę będzie czerpał z Bałtyku ogromne korzyści, a jednocześnie mocno ingerował w jego ekosystem?

    Romantyczny związek czy rodzina patologiczna?

    Historia związków Polski z Bałtykiem jest długa. W 1920 r. i 1945 r. nastąpiły kolejne, pełne symboliki, mniej lub bardziej romantyczne, zaślubiny Polski z morzem. W 2020 r. obchodzono hucznie setną rocznicę tego święta. Ekowyborca ma jednak wrażenie, że nie jest to modelowy i szczęśliwy związek, a wręcz przeciwnie… Relacja Polski z Bałtykiem ma raczej charakter przemocowy i jest oparta na brutalnym wykorzystaniu jednej strony przez drugą. Czy tak powinno traktować się swojego „małżonka”? Nawet trudno szukać dalszych metafor, by nie przekroczyć granic dobrego smaku…

    Przywołajmy przy tej okazji jeszcze jedną trudną kwestię. Na niedawnym, lutowym posiedzeniu sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej okazało się, że żadne polskie ministerstwo nie czuje się odpowiedzialne za zalegające na dnie Morza Bałtyckiego materiały niebezpieczne, w tym broń chemiczną, zatopioną tam po II Wojnie Światowej. Czy może być bardziej znaczący komentarz do tego, jak jest traktowany przez Polskę Bałtyk?

    Dlatego Ekowyborca w Światowy Dzień Morza apeluje do wszystkich wyborców oraz wybranych przez nich polityków o refleksją nad mało optymistycznym losem Bałtyku i żyjących w nim organizmów. Prosi o więcej pozytywnych i dobrze przemyślanych działań, a mniej pustych, chociaż niezwykle barwnych i odwołujących się do emocji gestów. Ten dzień to dobra okazja, by uważniej przyjrzeć się, jak naprawdę wygląda relacja Polski z Bałtykiem. Może się bowiem wkrótce okazać, że skrzywdzony „małżonek” zacznie się buntować i tej relacji nie da się już szybko naprawić.

    Ekowyborca (Marcin Janna)

    Przy pisaniu tekstu Ekowyborca korzystał m.in. z:

    https://informacje.pan.pl/images/2021/Komunikat_02_2021_w_sprawie_wzrostu_poziomu_morza_2001_01_26_FINAL.pdf

    https://www.wwf.pl/godzina-dla-ziemi-2021

    https://straznicy.wwf.pl/

    https://bagna.pl/aktualnosci/658-bagno-bubnow-perla-polesia-zagrozona

    https://www.ipcc.ch/srocc/download/
  • Rządy wspierają branżę roślinną – na co czeka Polska?

    Rządy wspierają branżę roślinną – na co czeka Polska?

    Europosłanka Sylwia Spurek zaproponowała niedawno „piątkę dla branży roślinnej”. Najwięcej kontrowersji wzbudził w niej postulat zakazu reklamy mięsa, mleka i jaj. Kolejnymi punktami były:  likwidacja funduszy promocji produktów odzwierzęcych, powołanie funduszu promocji weganizmu, wprowadzenie od przedszkola zajęć „klimat i prawa zwierząt” oraz ustanowienie stawki 0% VAT na zamienniki mięsa, mleka, jaj.

    Propozycja ta spotkała się z – delikatnie mówiąc – krytyką, zwłaszcza ze strony prawicowych polityków i publicystów, ale też z brakiem zrozumienia u ministra rolnictwa Grzegorza Pudy. Minister wprost uznał, że te propozycje to przejaw lewicowej ideologii, natomiast zignorował fakt, że ograniczenie ilości hodowanych i zabijanych zwierząt jest konieczne chociażby ze względu na kryzys klimatyczny i zniszczenie środowiska, jakie powodują hodowle. I mówienie o tym nie jest ideologią, tylko przytaczaniem faktów.

    Tymczasem postulaty Sylwii Spurek, choć można się z nimi nie zgadzać, powinny stać się punktem wyjścia dla merytorycznej dyskusji o wsparciu branży roślinnej
    i ograniczaniu przemysłowej hodowli zwierząt. Ten temat jest zbyt ważny dla naszej przyszłości, by zbyć go złośliwymi żarcikami.

    Ekowyborca postanowił sprawdzić, jak inne kraje wspierają branżę roślinną.

    Inwestują w branżę roślinną

    Głośnym echem odbiła się w ubiegłym roku decyzja premiera Kanady, Justina Trudeau, o zainwestowaniu 100 milionów dolarów w kanadyjską Merit Functional Foods[i], firmę specjalizującą się w produkcji białek roślinnych – takich, z jakich robi się np. roślinne burgery. Firma z tych środków ma m.in. wybudować fabrykę. „Ponieważ ludzie na całym świecie zaczynają spożywać więcej produktów pochodzenia roślinnego, mamy okazję połączyć kanadyjskie innowacje i kanadyjskie uprawy, a także stworzyć dobre, dobrze płatne miejsca pracy” – powiedział premier Trudeau[ii].

    Także Finlandia zainwestowała w ubiegłym roku w roślinne innowacje[iii]. Fińskie Centrum Badań Technicznych VTT będące własnością państwa oraz Uniwersytet Helsiński otrzymały 2,1 mln euro (2,3 mln USD) z publicznego funduszu innowacji Business Finland. Pieniądze zostaną przeznaczone na projekt EXPRO – inicjatywę, która ma na celu rozwój białek roślinnych z rodzimych upraw i promowanie Finlandii jako lidera w szybko rozwijającym się przemyśle.

    Podobnie, choć na mniejszą skalę, zrobił rząd hiszpański, który wsparł start up Foods for Tomorrow kwotą 250 000 euro na wegańską markę mięsa Heura[iv].

    Rząd Niemiec już w 2018 r. zainwestował 780 000 dolarów w badania, aby alternatywne produkty roślinne miały bardziej mięsną konsystencję. Granty otrzymali naukowcy z Berlińskiego Uniwersytetu Technicznego (TU Berlin) i Instytutu Technologii Karlsruher (Karlsruher Institute of Technology – KIT) na badanie metod produkcji mięsa roślinnego, aby lepiej odtworzyć ciągliwą, włóknistą teksturę produktów zwierzęcych[v].

    Tworzą sprzyjające otoczenie polityczno-prawne

    Holenderski rząd na swej oficjalnej stronie zachęca do zrównoważonej produkcji żywności[vi]. Chce, aby producenci uwzględnili wpływ produkcji żywności na środowisko
    i zmiany klimatyczne oraz zapewnia o wsparciu rządu dla zrównoważonej produkcji żywności poprzez na przykład finansowanie badań i usuwanie przeszkód prawnych. Holenderskie Ministerstwo Rolnictwa jasno informuje, że „sektor mięsny i mleczarski mają duży ślad ekologiczny. Emisje gazów cieplarnianych przy produkcji, przetwarzaniu
    i transporcie produktów pochodzenia zwierzęcego są wyższe niż w przypadku żywności pochodzenia roślinnego. Ponadto produkcja paszy dla zwierząt, takiej jak śruta sojowa, zagraża różnorodności biologicznej w krajach produkujących. Dlatego rząd inwestuje
    w rozwój alternatywnych źródeł białka.” – czy wyobrażacie sobie taką informację na oficjalnej stronie polskiego Ministerstwa Rolnictwa? Tymczasem Holendrzy jasno stawiają sprawę – chcą być liderami w badaniach i produkcji roślinnych alternatyw dla mięsa
    i nabiału[vii].

    Aby stymulować wykorzystanie w japońskiej diecie nietradycyjnych źródeł białka, japońskie Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa ustanowiło partnerstwo publiczno-prywatne w celu opracowania przepisów dotyczących żywności pochodzenia roślinnego, uzyskanej za pomocą innowacyjnych technologii. Ministerstwo powołało w 2020 r. grupę badawczą Food Tech, składającą się z ponad 100 firm[viii]. Jej celem jest wspieranie przemysłu spożywczego i wzmacnianie bezpieczeństwa żywnościowego Japonii poprzez wykorzystanie różnych przełomowych technologii – nie tylko roślinnych alternatyw, ale
    i czystego mięsa z hodowli tkankowych czy mięsa z owadów.  Wiele dużych japońskich firm spożywczych ogłosiło plany opracowania „alternatywnych mięsnych” produktów pochodzenia roślinnego[ix].

    Rządy edukują o zaletach roślinnej diety

    Nowe duńskie wytyczne dietetyczne zalecają obywatelom ograniczenie mięsa
    i spożywanie większej ilości produktów roślinnych[x]. Chodzi o to, aby pomóc ludziom jeść zdrowiej, ale także w sposób przyjazny dla planety. Wytyczne Danii są kluczową częścią planów rządu, mających na celu zmniejszenie śladu klimatycznego o 70 procent do 2030 roku. Sugerują, że spożywanie większej ilości roślin strączkowych, takich jak fasola
    i soczewica zamiast ryb i innych produktów zwierzęcych, znacznie zmniejszy ślad węglowy przeciętnego człowieka.

    Podobnie w Kanadzie nowe wytyczne dietetyczne zachęcają do spożywania większej ilości nieprzetworzonej żywności, warzyw i owoców, natomiast mniejszej ilości mięsa
    i mleka. Choć wytyczne te zdecydowanie bardziej skupiają się na zdrowiu obywateli
    i przeciwdziałaniu otyłości, to zwiększenie ilości roślinnych posiłków, a zmniejszenie udziału żywności pochodzenia zwierzęcego jest równocześnie dobre dla środowiska i klimatu[xi],[xii]

    Z kolei w Nowej Zelandii ogłoszono, że szkoły mają uczyć o tym, że przemysł mięsny i mleczarski szkodzą środowisku oraz zachęcać do wyboru roślinnych posiłków. To wszystko w ramach edukacji klimatycznej[xiii].

    Ograniczają spożycie mięsa

    Chiński rząd ogłosił, że do 2030 roku chce ograniczyć spożycie mięsa o połowę
    w celu ograniczania emisji CO2, ale też walki z otyłością. Chińskie Ministerstwo Zdrowia już w 2016 r. opublikowało wytyczne żywieniowe, w których zalecało ograniczenie spożycia mięsa[xiv],[xv]. Choć trzeba uczciwie powiedzieć, że same te wytyczne nie zmieniły jeszcze wysokiego, średniego spożycia mięsa w tym kraju, które wynosi obecnie około 63 kg na osobę rocznie (w Polsce niewiele mniej – około 62 kg na osobę rocznie). Gdyby Chińczycy dostosowali się do zaleceń swego rządu, spożycie mięsa wyniosłoby 27 kg na osobę rocznie. Szansą na poprawę sytuacji jest to, że w Chinach niezwykle dynamicznie rozwija się rynek roślinnych zamienników mięsa – o rynek ten już teraz walczą największe koncerny żywnościowe świata, jak też liczne innowacyjne start-upy, a chiński rząd ewidentnie im sprzyja[xvi].

    Rządy Niemiec, Danii, Szwecji czy Nowej Zelandii rozważają „podatek od mięsa”, który miałby się przyczynić do ograniczenia spożycia, choć jego ewentualne wprowadzenie jest jeszcze kwestią przyszłości[xvii].

    Powyższe przykłady nie wyczerpują listy wszystkich rządowych inicjatyw w różnych krajach na rzecz wsparcia branży roślinnych zamienników mięsa i ograniczenia spożycia produktów odzwierzęcych. Rządy podejmują te działania z kilku powodów. Oprócz dążenia do ograniczenia emisji  CO2 i niszczenia środowiska przez hodowle przemysłowe, na pierwszy plan wysuwają się tu: dbałość o zdrowie obywateli, przeciwdziałanie problemowi otyłości, ale także chęć zwiększenia suwerenności żywnościowej kraju i rozwoju innowacyjnej gałęzi gospodarki, która zapewni wiele dobrze płatnych miejsc pracy. Są kraje, które już teraz jasno deklarują, że chcą być liderami w tej branży żywności przyszłości.
    W roślinne zamienniki mięsa i mleka, oprócz rządów, inwestują też miliarderzy, jak Jeff Bezos, Bill Gates i Richard Branson oraz największe koncerny żywnościowe.

    Czy Polska dołączy do tego światowego wyścigu? Bardzo byśmy chcieli! Czas na to jest teraz, zanim państwa, które już przystąpiły do rozwijania branży roślinnej żywności, nie zdominują światowych rynków.

                                                                             Opracowanie: Alicja Barcikowska

    PS. W powyższym tekście celowo nie uwzględniam rozwijania branży czystego mięsa, czyli mięsa z hodowli tkankowych – to też jest innowacja, którą zainteresowanych jest wiele rządów, ale to już odrębny wątek.


    [i] https://meritfoods.com/

    [ii] https://www.livekindly.co/canada-invested-100-million-vegan-meat/

    [iii] https://www.greenqueen.com.hk/finland-invests-us2-3-million-in-national-plant-based-protein-initiative/

    [iv] https://www.livekindly.co/spains-government-just-made-its-first-ever-investment-in-vegan-meat/

    [v] https://mercyforanimals.org/blog/german-government-investing-plant-based-meat/

    [vi] https://www.government.nl/topics/food/government-promotes-sustainable-food-production?fbclid=IwAR2Q5AP-AgRO-GyQSQVYuPphqyrJao4L-XkiF70WChGY5-H3hyto7HOrnZk

    [vii] https://investinholland.com/news/no-beef-here-how-the-dutch-are-innovating-plant-based-proteins/

    [viii] https://www.gfi-apac.org/blog/japan-regulatory-updates-on-shaping-the-cultivated-meat-market/

    [ix] https://www.fas.usda.gov/data/japan-japan-begins-explore-regulations-alternative-meat-products

    [x] https://www.livekindly.co/danish-dietary-guidelines-c02-emissions/

    [xi] https://www.bbc.com/news/world-us-canada-46964549

    [xii] http://www.fao.org/nutrition/education-nutritionnelle/food-dietary-guidelines/regions/canada/fr/

    [xiii] https://www.onegreenplanet.org/environment/new-zealand-teaches-students-how-to-eat-less-dairy-and-meat-in-new-climate-curriculum/

    [xiv] https://www.climateaction.org/news/china_to_reduce_its_meat_consumption_by_50

    [xv] https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2016/05/27/china-is-encouraging-its-citizens-to-eat-less-meat-and-that-could-be-a-big-win-for-the-climate/

    [xvi] https://time.com/5930095/china-plant-based-meat/

    [xvii] https://www.weforum.org/agenda/2019/08/this-is-why-denmark-sweden-and-germany-are-considering-a-meat-tax/

  • Ekowyborca – o zespole

    Ekowyborca – o zespole

    Kim jesteśmy?
    Grupą pasjonatów ekologii – wolontariuszy.
    Nie jesteśmy związani z żadną pojedynczą organizacją, ale poszczególni członkowie zespołu angażują się w bardzo różne aktywności.

    W zespole redakcyjnym udziela się kilkanaście osób, najbardziej zaangażowane to:

    Alicja Barcikowska – psycholog z zawodu, ekolog z zamiłowania. Zajmuje się edukacją ekologiczną, działa na rzecz zwierząt. Założyła ekologiczną Fundację Sanctus Nemus (w 2012 r.) i prowadzi też profil Ekoprzewodnik na FB. W Ekowyborcy zajmuje się koordynacją, grafikami i prowadzeniem fanpage.

    Beata Borowiec – głosicielka idei Less Waste oraz zmian systemowych ograniczających destrukcyjne dla środowiska i klimatu postawy konsumpcyjne. Sympatyczka Partii Zielonych. Absolwentka Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. W Ekowyborcy prowadzi fanpage i wspiera grupę dyskusyjną.

    Błażej Jaworowski – fizyk, związany z Extinction Rebellion. Oprócz tego interesuje się fantastyką, w tym literackimi wizjami katastrofy klimatycznej. Właśnie skończył pracę nad postapokaliptycznym opowiadaniem dziejącym się w świecie zniszczonym przez zmiany klimatu. W Ekowyborcy najczęściej sprawdza programy partii i przepytuje kandydatów w wyborach.

    Przemysław Stępień – ekonomista, na co dzień pracuje w branży kultury. Działacz Zielonych od 15 lat. Ekowyborcę wspiera przy analizie programowej i weryfikacji merytorycznej treści oraz prowadzeniu fanpage.

    Jak zaczęliśmy?
    Zaczęło się od pomysłu Błażeja o klimatycznej „adopcji” polityka, opublikowanego na którejś z grup na Facebooku. Chodziło o wywarcie wpływu na polityków, by na serio traktowali kryzys klimatyczny. Było to w marcu tego roku, przed wyborami do Parlamentu Europejskiego. Zainspirowana tym pomysłem Alicja zaproponowała założenie fanpage i grupy roboczej. Zaprosiliśmy do pomocy chętnych i wystartowaliśmy 🙂


    Szybko okazało się, że tematyka ekowyborcza wzbudza duże zainteresowanie. Jesteśmy bardzo pozytywnie zmotywowani tym, jak wiele osób uważa, że przekazujemy ważne informacje. Na pewno nie spoczniemy na laurach! Polska i europejska polityka potrzebują odpowiedzialnych ekopolityków, a ekopolitycy potrzebują Was, Ekowyborcy!

  • Światowy Dzień Dzikiej Przyrody 2021

    Światowy Dzień Dzikiej Przyrody 2021

    3 marca obchodzony jest Światowy Dzień Dzikiej Przyrody.
    To w tym dniu w 1973 r. przyjęto tekst Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) – tzw. Konwencja Waszyngtońska.
    O wyznaczeniu daty obchodów tego Dnia zdecydowało 20 grudnia 2013 r. Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych podczas swojej 68 sesji, czcząc w ten sposób światowe bogactwo dzikiej fauny i flory. Celem wydarzenia jest m.in. podnoszenie świadomości na temat wartości i znaczenia dzikiej przyrody oraz grożących jej niebezpieczeństw.

    Tegoroczny Dzień Dzikiej Przyrody jest obchodzony pod hasłem „Forests and Livelihoods: Sustaining People and Planet” i podkreśla kluczowe znaczenie roli lasów, żyjących w nim gatunków oraz usług systemowych dla utrzymania setek milionów ludzi na całym świecie, zwłaszcza społeczności tubylczych i lokalnych.
    Ocenia się, że około 28% powierzchni lądów na świecie jest obecnie zarządzana przez ludność tubylczą. Są wśród nich także jedne z najbardziej nienaruszonych ekologicznie lasów na naszej planecie, które mają kluczowe znacznie dla zapobieżenia wielu kryzysom o skali planetarnej.

    Światowy Dzień Dzikiej Przyrody 2021 będzie starał się zatem promować takie modele i praktyki zarządzania lasami i dziką przyrodą, które uwzględniają zarówno dobrostan człowieka, jak i długoterminową ochronę lasów oraz zamieszkujących je dzikich organizmów, promujących wartość tradycyjnych praktyk i wiedzy, które przyczyniają się do ustanowienia bardziej zrównoważonych relacji z tymi kluczowymi dla całej planety ekosystemami.

    Dzika przyroda…
    Czym jest w XXI w.? Dlaczego naukowcy mówią o wielkim wymieraniu i utracie bioróżnorodności? W tym dniu warto się zastanowić, czym jest dla każdego z nas dzika przyroda? Czy ją znamy? Doceniamy jej wartość? Czy posiadamy podstawową wiedzę o niej? Ile miejsca zajmuje w naszym życiu? A może w ogóle nie ma ona dla nas żadnego znaczenia?
    Bo dzika przyroda jest nie tylko w parkach narodowych i rezerwatach, w puszczach, na sawannach i lasach deszczowych. Ona może być też koło nas, na sąsiedniej łące, w parku, może za naszym oknem. A jeśli jej tam nie ma, to dlaczego? Nie chcemy jej mieć koło siebie?
    Zastanówmy się w tym dniu, dlaczego tak jest? Dlaczego w XXI w. największym zagrożeniem dla dzikiej przyrody jest człowiek? Jakie procesy o tym zadecydowały?
    I postarajmy się to zmieniać, by dzika przyroda była obecna w naszym życiu częściej, nie jako zagrożenie, lecz ogromna niepowtarzalna wartość.

    Jako, że piszemy to na stronie Ekowyborcy – sprawmy, by także wszyscy przez nas wybierani politycy zaczęli działać na rzecz jej dobra, byśmy nie musieli codziennie czytać o kolejnych wycinanych drzewach, zatruwanych i regulowanych rzekach, betonowanych parkach. To nasze wspólne dobro, nie pozwólmy go bezkarnie niszczyć, bo widzimy już przecież coraz wyraźniej, że niszcząc dziką przyrodę, niszczymy także samych siebie.

  • Ekowyborca – użyjmy swoich głosów, by ratować świat

    Ekowyborca – użyjmy swoich głosów, by ratować świat

    Sprawdzamy, co politycy robią dla klimatu, przyrody i zwierząt, po to, by wybierać świadomie tych, którzy się o to troszczą.

    Sprawmy, by wszyscy przez nas wybierani politycy zaczęli działać na rzecz ochrony klimatu, przyrody i praw zwierząt, byśmy nie musieli codziennie czytać o trującym smogu, kolejnych ginących gatunkach, wycinanych drzewach, zatruwanych i regulowanych rzekach, betonowanych parkach, cierpiących zwierzętach itd. Byśmy nie czuli się bezsilni, pozbawieni wpływu na rzeczywistość.

    Ziemia to nasze wspólne dobro, nie pozwólmy go bezkarnie niszczyć, bo widzimy już przecież coraz wyraźniej, że niszcząc naturę, niszczymy także samych siebie.

  • Polityka energetyczna Polski 2040 – analiza Ekowyborcy

    Polityka energetyczna Polski 2040 – analiza Ekowyborcy

    Polski rząd przyjął Politykę energetyczną Polski do 2040 roku, więc Ekowyborca zamierza podzielić się swoimi uwagami do planu polskiego rządu…

    Zatem jaki jest ten dokument?

    Nijaki, Niespójny i Niezaskakująco mało ambitny

    W gruncie rzeczy to po prostu smutne, że pierwszy polski program polityki energetycznej Polski od 12 lat, a który powstawał już kilkanaście miesięcy, jest tak miałkim i niespójnym dokumentem.

    TRZY FILARY

    Plan grzmi, że polska energetyka przejdzie transformację energetyczną do 2040 r. i będzie ona oparta na trzech filarach, czyli:

    • sprawiedliwej transformacji
    • zeroemisyjnym systemie energetycznym
    • dobrej jakości powietrza.

    Brzmi nieźle? Gorzej, że nic takiego nie wynika z samego dokumentu, szczególnie w kontekście 'zeroemisyjnej energetyki’.

    Wady dokumentu są liczne i aż trudno wszystko ogarnąć:

    ➖ Plan został ograniczony do sektora energii i ciepłownictwa. Nie ma żadnych w nim propozycji dla takich obszarów jak rolnictwo czy przemysł, natomiast kwestia transportu jest ograniczona do kilku wzmianek (jak dążenie do zeroemisyjnej komunikacji publicznej do 2030 r. we wszystkich większych miastach).

    ➖ Cel redukcji emisji wynosi 30% do 2030 r. wobec 1990 r. Przypominamy, że cel unijny na ten rok to 55%. Szczególnie przedziwny jest tu fakt, że już teraz emisji polskie są ok. 30% niższe niż w 1990 r., czyli w pewnym sensie można uznać, że rząd nie planuje ŻADNYCH redukcji emisji w najbliższych 10 latach.

    ➕ Dobra wieść jest taka, że do 2030 roku zakładana wyższa energooszczędność gospodarki (niższe zużycie energii pierwotnej), rozwój ciepłownictwa zeroemisyjnego, wycofanie spalania węgla w miejskich gospodarstwach domowych czy rozwój udziału energetyki odnawialnej do 32% udziału w rynku oznacza, że polski cel emisyjny powinien być z łatwością pobity. Ale do 55% raczej na pewno nie dobije.

    ➖ Udział węgla do 2030 r. ma wynosić nie więcej niż 56% (choć być może spadnie nawet do 37,5%). Udział OZE (32%) i węgla 37,5-56%) nijak się nie sumują do 100%, więc brakujące 'procenty’ pokryje zapewne gaz ziemny.

    ➕ Dużo w dokumencie pisze się o ochronie wrażliwych grup społecznych jak np. górnicy, ale także o walce z ubóstwem energetycznym. Zobaczymy jak to wyjdzie w praktyce, ale ten fragment PEP 2040 należy akurat do najlepiej się zapowiadających. Sprawiedliwość transformacji jest bowiem kluczowa dla jej sukcesu.

    ➕ Do 2040 r. potrzeby cieplne wszystkich gospodarstw domowych pokrywane będą przez ciepło systemowe oraz przez zero- lub niskoemisyjne źródła indywidualne. Dzięki inwestycjom w transformację sektora ciepłowniczego, elektryfikację transportu oraz promowanie domów pasywnych i zeroemisyjnych (wykorzystujących lokalne źródła energii), w widoczny sposób ma poprawić się jakość powietrza. Przy czym…

    ❔ WTF ❔ Cytujemy: „kluczowym rezultatem transformacji odczuwalnym przez każdego obywatela będzie zapewnienie czystego powietrza w Polsce.” A my naiwnie myśleliśmy, że w transformacji chodzi o walkę z kryzysem klimatycznym, a czyste powietrze to tylko bonus. W ramach ciekawostki warto napisać, że poza wstępem temat klimatu w ogóle nie pojawia się jako cel transformacji.

    ENERGETYKA

    Większość dokumentu poświęcony jest energetyce. Tu filarami mają być energetyka wiatrowa morska, energia jądrowa i energetyka rozproszona (prosumencka).

    ➕ Energetyka wiatrowa morska

    Ten punkt wygląda najsensowniej – 5,9 GW do 2030 r. i 11 GW do 2040 r. Warto byłoby przeprowadzić analizę, czy jednak ambitniejszy cel 11 GW do 2030 roku nie byłby równie realny. 6-11 GW energii wiatrowej zapewniłoby ok. 15-28% obecnego zapotrzebowania Polski na prąd [szacunki własne].

    ➕➖ Energia jądrowa

    Jak wiadomo pierwszy blok jądrowy ma powstać w 2033 roku o mocy 1-1,6 GW. Potem co 2-3 lata ma powstawać kolejny aż łącznie Polska ma wybudować 6 bloków (czyli łącznie od 6 do 9,8 GW).

    I tu zaczynają się schody…

    Zakładając, że nie będzie żadnych opóźnień oznacza to, że program jądrowy zakończy się gdzieś między 2043 a 2048 rokiem. Łącznie zapewnią zaś do 27% energii elektrycznej (wg PPEJ). Zbyt wolno i zbyt mało w stosunku do potrzeb…

    ➖ Energetyka wiatrowa lądowa

    Nie istnieje w programie (poza jedną wzmianką). Sugeruje to, że rząd chce podtrzymać kurs na zablokowanie tej formy energetyki (ustawa odległościowa zostanie utrzymana w mocy?), a tym samym przyczyni się do znacznego spowolnienia tempa transformacji.

    ➖ Energetyka prosumencka (rozproszona) – fotowoltaika

    Ten punkt PEP 2040 jest po prostu przedziwny. PRZEDZIWNY!

    Zakłada on, że do 2030 roku fotowoltaiki w sieci będzie od 5 do 7 GW.

    Przypominamy, że w 2020 roku do sieci przyłączono ponad 2 GW nowych mocy fotowoltaicznych i w grudniu zeszłego roku osiągnięto łączny poziom mocy zainstalowanych 3,5 GW. Założywszy, że to tempo się utrzyma Polska osiągnie cel na 2030 rok gdzieś na jesieni 2021 roku (czyli w tym roku).

    ➕ Biomasa

    Program PEP 2040 powinien w tym punkcie zadowolić sceptyków. Zakłada on ograniczenie produkcji bioenergii tylko z masy odpadowej. Nie zakłada żadnych wycinek i upraw bioenergetycznych, a tylko lokalną produkcję z odpadów czy ścieków.

    ➖ Gaz ziemny

    Wygląda na to, że wszelkie braki w dostawach energii elektryczne rząd zamierza pokryć za pomocą gazu. Wg rządu gaz ziemny ma być energią pomostową, ale nie ma żadnej wzmianki o tym, kiedy przestanie być owym 'pomostem’. Warto wiedzieć, że innych programach rządowych prognozuje się nawet 30% udziału gazu w systemie w połowie lat 40, a ten dokument wydaje się z nimi dosyć spójny.

    ❔ Zeroemisyjna energetyka ❔

    Program chwali się zeroemisyjną energetyką. Ale kiedy i jak nie dowiemy się z tego dokumentu. Plan energetyki jądrowej może się rozciągnąć w lata 2050+, a energetyka solarna czy wiatrowa lądowa traktowane są po macoszemu.

    Opracowanie: Przemysław Stępień

    ❔

  • Wybory prezydenckie w USA 2020. Cz.II Ochrona środowiska

    Wybory prezydenckie w USA 2020. Cz.II Ochrona środowiska

    Przedstawiamy drugie zestawienie dotyczące polityki ekologicznej Bidena vs Trumpa. Pierwsze dotyczyło ochrony klimatu, teraz wybraliśmy kilka innych kwestii związanych z ochroną środowiska.

    Już 3 listopada zakończy się powszechne głosowanie w wyborach prezydenckich w USA.

    W przypadku tych wyborów bardzo łatwe jest wskazanie, który kandydat jest bardziej eko – to kandydat Demokratów Joe Biden.

    Przez kilka lat swojej kadencji Donald Trump udowodnił, że trudno byłoby być bardziej antyekologicznym prezydentem nż on… Wielokrotnie pisaliśmy na profilu Ekowyborcy o jego fatalnych decyzjach lub decyzjach podległej mu adminstracji jak np. zniesienie ochrony wszystkich wilków szarych, zezwolenie na wydobywanie ropy na obszarach chronionych Alaski, wspieranie myśliwych – łowców trofeów, do których zresztą należy także jego syn, Donald Trump Jr.

    Prezydent Trump wielokrotnie mówił, że chce czystego powietrza i czystej wody, ale jego administracja cofnęła wiele przepisów dotyczących ochrony środowiska, uznając je za uciążliwe dla biznesu. Prezydent publicznie podważał antropogeniczne globalne ocieplenie i wycofał Stany Zjednoczone z międzynarodowego paktu, którego celem jest spowolnienie tempa globalnego ocieplenia – Porozumienia paryskiego itd.

    Przedstawiamy drugie zestawienie dotyczące polityki ekologicznej Bidena vs Trumpa. Pierwsze dotyczyło ochrony klimatu, teraz wybraliśmy kilka innych kwestii związanych z ochroną środowiska. Lista ta mogłaby być dużo dłuższa. Werdykt jest prosty: ekologicznym wyborem jest Joe Biden.

    Przypisy:

    1. https://joebiden.com/environmental-justice-plan/
    2. https://www.plasticsnews.com/news/biden-says-plastic-bags-should-be-phased-out
    3. https://www.scientificamerican.com/article/how-to-revolutionize-biodiversity-conservation-in-the-u-s/
    4. https://www.sciencemag.org/news/2020/10/biden-presidency-could-have-remarkable-impact-science-policy-also-face-hurdles
    5. https://www.nytimes.com/interactive/2020/climate/trump-environment-rollbacks-list.htm
    6. Ibidem
    7. https://www.nature.com/articles/d41586-019-02439-1
    8. https://apnews.com/article/8adbf18aaf2e4c8cbdfa0cbd8c378b9c
  • Wybory prezydenckie w USA 2020. Cz.I Polityka klimatyczna

    Wybory prezydenckie w USA 2020. Cz.I Polityka klimatyczna

    Zanurzeni w polski gorący spór wokół aborcji, mniej zwracamy uwagę na to, co się dzieje na świecie. Tymczasem już za kilka dni, 3 listopada, zakończą się wybory prezydenckie w USA. Ponieważ w USA wybory są powszechne, ale nie bezpośrednie, to obywatele będą głosować na elektorów, którzy następnie wybiorą prezydenta. Oczywiście wiedzą, kogo popiera dany elektor.

    Wybór między Joe Bidenem a Donaldem Trumpem zdeterminuje na najbliższe lata nie tylko politykę USA, ale będzie mieć też bardzo znaczący wpływ na politykę klimatyczną na świecie.

    Przypomnijmy, że USA jest drugim największym na świecie emitentem CO2 po Chinach. Jednak Chiny we wrześniu br. ogłosiły, że chcą dokonać radykalnej, zielonej transformacji i osiągnąć neutralność klimatyczną w 2060 r. Tymczasem USA, pod kierownictwem Donalda Trumpa, wspieranego przez przemysł paliwowy, brnęło dalej w spalanie paliw kopalnych. Trump rozpoczął proces wycofywania USA z Porozumienia paryskiego. Jeśli kolejny raz zostałby wybrany na prezydenta USA, można mieć pewność, że nadal blokowałby politykę klimatyczną.

    W odróżnieniu od niego kandydat Demokratów, Joe Biden wprost mówi, że zmiany klimatyczne stanowią „egzystencjalne zagrożenie dla ludzkości” i że za osiem do dziesięciu lat świat „przekroczy punkt, z którego nie ma powrotu” – co jest zgodne z ostrzeżeniami klimatologów. „Mamy moralny obowiązek, aby sobie z tym poradzić” – deklaruje. Po wygranej chce uruchomić wart 2 biliony dolarów plan zielonej transformacji, który dodatkowo stworzy miliony dobrze płatnych miejsc pracy, na przykład przy ocieplaniu budynków, czy przy energetyce odnawialnej.

    Przypisy

    1. https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/joe-biden-announces-2-trillion-climate-plan-vows-to-rejoin-paris-deal/articleshow/76977673.cms
    2. Ibidem
    3. https://edition.cnn.com/2020/07/14/politics/joe-biden-clean-energy-plan/index.html
    4. https://www.vox.com/energy-and-environment/21505488/joe-biden-foreign-policy-climate-change
    5. https://www.bbc.com/news/world-us-canada-50165596
    6. https://www.nytimes.com/interactive/2020/climate/trump-environment-rollbacks-list.html
    7. https://www.cjr.org/covering_climate_now/trump-no-climate-plan-biden-hurricane-laura.php
    8. https://www.washingtonpost.com/posteverything/wp/2017/06/02/trump-will-stop-paying-into-the-green-climate-fund-he-has-no-idea-what-it-is/
  • „Piątka dla zwierząt” w Sejmie

    „Piątka dla zwierząt” w Sejmie

    „Piątka dla zwierząt”, zaproponowana przez Jarosława Kaczyńskiego, to – zgłoszona jako projekt poselski – nowelizacja Ustawy o ochronie zwierząt. Sejm przegłosował ją w nocy z 17 na 18 września.

    Najważniejsze zmiany jakie wprowadza to:
    • Zakaz hodowli zwierząt futerkowych, z wyjątkiem królika. Przepisy dotyczące zakazu hodowli zwierząt na futra mają wejść w życie po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia znowelizowanej ustawy.
    • Zakaz działalności menażerii objazdowych, a także organizowania i prowadzenia występów cyrkowych z udziałem zwierząt lub podobnych pokazów.
    • Ograniczenie uboju rytualnego, czyli bez ogłuszania zwierząt. Będzie on dozwolony jedynie na potrzeby członków polskich gmin i związków wyznaniowych, natomiast nie na eksport. Podmiotom przeprowadzającym obecnie ubój rytualny ma przysługiwać rekompensata z budżetu państwa z tytułu ograniczenia lub zaprzestania tej działalności.
    • Poprawa warunków utrzymywania zwierząt domowych – dotyczyć to będzie głównie psów. Nowela zabrania trzymania zwierząt domowych na uwięzi dłużej niż 12 godzin w ciągu doby. Trzeba też zapewnić minimalną długość uwięzi 6m, zapewniając zwierzęciu korzystanie z wybiegu o powierzchni co najmniej 20 m2 powierzchni. Zabrania się używania kolczatek. Trzymanie zwierząt w kojcu jest dozwolone, pod warunkiem zapewnienia zwierzęciu odpowiedniej powierzchni, która będzie liczona odpowiednio do wielkości zwierząt i ich ilości.
    • Zapewnienie asysty policji lub straży gminnej przy interwencjach dot. odbioru zwierzęcia przez upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. W asyście policjanta lub strażnika gminnego przysługuje prawo wejścia na teren nieruchomości, na której przebywa zwierzę, bez zgody lub pomimo sprzeciwu jej właściciela.

    Ponadto:
    • schroniska dla zwierząt będą mogły prowadzić gminy lub organizacje pozarządowe, posiadające status organizacji pożytku publicznego, a nie prywatne firmy.
    • Będą wprowadzone tzw. emerytury dla zwierząt pracujących w policji czy straży celnej. A dokładniej opiekunowi zwierzęcia wykorzystywanego do celów specjalnych, które zostało wycofane ze służby, przysługuje miesięczne świadczenie na jego utrzymanie, pochodzące ze środków tego organu, wypłacane do czasu zgonu tego zwierzęcia.
    • Powołana zostanie Rada do spraw Zwierząt, stanowiąca organ doradczy w zakresie ochrony zwierząt ministra administracji publicznej. Zadaniem Rady będzie analiza i monitorowanie stanu ochrony zwierząt.

    Większość posłów i posłanek PiS zagłosowała za „Piątką dla zwierząt” – 176 z 229 głosujących. Nie głosowało 6 osób.
    38 parlamentarzystów było przeciw, w tym obecny minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski, Henryk Kowalczyk – były minister środowiska.
    Cała Solidarna Polska – koalicjant PiS w Zjednoczonej Prawicy – głosowała przeciw, w tym Zbigniew Ziobro – minister sprawiedliwości i Michał Woś – obecnie minister środowiska. Natomiast posłowie i posłanki sprzymierzonego z PiS Porozumienia w większości wstrzymali się od głosu ( 15 osób), w tym Jarosław Gowin. Jednak Jadwiga Emilewicz – wiceprezes Rady Ministrów, minister rozwoju zagłosowała za ustawą.

    Koalicja Obywatelska niemal w całości głosowała za nowelizacją ustawy o ochronie zwierząt – 128 osób ze 133 głosujących. Nie głosowała 1 osoba. Cztery osoby zagłosowały przeciw: Jerzy Borowczak, Tomasz Lenz, Magdalena Łośko i Killion Munyama – należący do PO.

    Nowelę poparł cały klub Lewicy – 48 osób. Warto zaznaczyć, że wszyscy posłowie i posłanki Lewicy byli obecni na głosowaniu.

    Większość parlamentarzystów z PSL-Kuzkiz’15 było przeciw: 22 z 26 głosujących, w tym Władysław Kosiniak-Kamysz. Za projektem były tylko dwie osoby: Paweł Kukiz i Stanisław Żuk. Nie głosowały 4 osoby.

    Cała Konfederacja głosowała przeciwko nowelizacji – 11 z 11 posłów.

    Dwaj posłowie niezależni zagłosowali za: Hanna Gill-Piątek i Ryszard Galla. Nie są uwzględnieni na grafice.

    Pełna imienna lista głosów posłów i posłanek dostępna jest tutaj http://orka.sejm.gov.pl/…/17_130/$file/glos_17_130.pdf
    Teraz ustawa trafi do Senatu.