Tag: OZE

  • Polityka klimatyczna i wiatraki – 3 głosowania z kończącej się kadencji Sejmu

    Polityka klimatyczna i wiatraki – 3 głosowania z kończącej się kadencji Sejmu

    W ciągu ostatnich czterech lat w Sejmie wielokrotnie głosowano nad projektami ustaw dotyczących kwestii ekologicznych. Poniżej przedstawiamy wyniki trzech z nich, związanych z energetyką i klimatem. Trudno nam powiedzieć, czy stanowią one reprezentatywną próbkę, tym niemniej mamy nadzieję, że pomogą one Wam podjąć decyzję w tych wyborach. Zachęcamy też do rzucenia okiem na głosowania wcześniej opisywane na Ekowyborcy: Piątka dla zwierząt, Lex Ardanowski,spalanie drzew jako biomasy, Lex Izera, zmiana systemu rozliczeń dla prosumentów.

    Poprawki do ustawy wiatrakowej

    20 maja 2016 głosami PiS i części Kukiz15 została przyjęta tzw. “ustawa antywiatrakowa”. Określona w niej “zasada 10h” (turbina wiatrowa musi być oddalona od budynków mieszkalnych o co najmniej o 10-krotność swojej wysokości), de facto zatrzymała rozwój lądowej energetyki wiatrowej w Polsce, blokując większość potencjalnych lokalizacji nowych wiatraków. Politycy PiS już od kilku lat zapowiadali liberalizację tej zasady, jednak dopiero 13 stycznia 2023 rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw został skierowany do pierwszego czytania w sejmowych komisjach. 

    Projekt zakładał zmniejszenie minimalnej odległości między wiatrakami a budynkami mieszkalnymi do 500 m, jednak podczas wspólnego posiedzenia Komisji ds. Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Marek Suski wniósł poprawkę zwiększającą tę odległość do 700m, co miałoby podobny efekt jak poprzednia wersja ustawy – blokowanie rozwoju wiatraków. Koalicja Polska i Koalicja Obywatelska wniosły poprawki nr 5 i 6, które miały przywrócić 500 m, jednak podczas głosowania 8 lutego 2023 obie zostały odrzucone (za to przyjęta została poprawka PiS zmieniająca 500m na 700m w tych miejscach gdzie umknęło to poprawce Suskiego). Senat wprowadził poprawki zmieniające 700m z powrotem na 500 m (poprawki nr 2 i 8), które zostały potem odrzucone przez Sejm 9 marca 2023. Cały przebieg procesu legislacyjnego wyglądał tak.

    Wyniki głosowania nad poprawką KO (nr 6) prezentujemy na grafice. Jak widzimy, przeciw poprawce głosowało PiS i większość Konfederacji, zaś za: KO, Lewica, KP i PL2050. W przypadku pozostałych poprawek wyniki były podobne.

    Uchwała o wezwaniu krajów UE do odrzucenia systemu ETS

    W 2021 ceny uprawnień do emisji w unijnym systemie handlu emisjami ETS zaczęły bardzo szybko rosnąć, co spowodowało wzmożenie krytyki tego systemu ze strony prawicy. Na szczycie UE 16 grudnia 2021 premier Morawiecki przekonywał państwa UE do reformy  ETSu. Wcześniej posłowie Zjednoczonej Prawicy zaproponowali uchwałę wzywającą państwa UE do zawieszenia systemu i podjęcia działań na rzecz jego reformy. 9 grudnia 2021 przegłosowano ją w Sejmie głosami PiS i Konfederacji, podczas gdy KO, Lewica, Polska 2050 i KP głosowały przeciw. Uchwała miała znaczenie raczej symboliczne, tym niemniej wyniki głosowania dają pewien obraz stosunku każdej partii do systemu ETS. 

    Warto zauważyć, że choć opozycja (poza Konfederacją) opowiedziała się za odrzuceniem uchwały, to wieńcząca dokument deklaracja sprzeciwu wobec spekulacji uprawnieniami do emisji spotkała się z pewnym poparciem wśród opozycjonistów. W sejmowej debacie poseł Protasiewicz z PSLu poparł wykluczenie instytucji finansowych z obrotu uprawnieniami, zaś poseł Konieczny z Lewicy powiedział, że “trzeba rozmawiać o odejściu od spekulacyjnego systemu ETS-u.” Zaś w programie Lewicy na obecne wybory znalazł się punkt “Będziemy dążyć do zastąpienia obecnego unijnego systemu handlu emisjami (ETS) bardziej przewidywalnym i mniej podatnym na spekulacje systemem opłat”.

    Pełny przebieg procesu legislacyjnego można zobaczyć tu.

    Wypowiedzenie Traktatu Karty Energetycznej

    Podpisany w 1994 Traktat Karty Energetycznej miał na celu współpracę w dziedzinie energetyki pomiędzy krajami Europy Wschodniej i byłego Związku Radzieckiego a krajami Europy Zachodniej. Okazuje się jednak, że na jego podstawie koncerny energetyczne mogą pozywać rządy za ich działania w kierunku odchodzenia od paliw kopalnych i domagać się z tego tytułu ogromnych odszkodowań. Julia Steinberger i Yamina Saheb, naukowczynie będące współautorkami szóstego raportu IPCC, opublikowały list otwarty “End Fossil Protection”, w którym domagają się od sygnatariuszy wystąpienia z traktatu, tłumacząc, że jest on poważną przeszkodą w realizacji Porozumienia Paryskiego i Europejskiego Zielonego Ładu. 
    Rządowy projekt ustawy o wypowiedzeniu traktatu został przegłosowany w Sejmie 6 października 2022. Większość każdego z większych ugrupowań głosowała za, poza Konfederacją (której większość wstrzymała się, choć trzech posłów było za). Przeciw zagłosowało jedynie czterech posłów PiS i siedmiu Koalicji Polskiej. Ci, którzy poparli ustawę, niekoniecznie musieli zrobić to z powodów klimatycznych (komunikat Kancelarii Prezydenta po podpisaniu ustawy wymienia najpierw inne powody), co nie zmienia faktu, że przy okazji zrobili coś dobrego dla klimatu. Niestety, traktat zawiera klauzulę zgodnie z którą, w stosunku do inwestycji już dokonanych w Polsce, jego postanowienia będą miały zastosowanie przez 20 lat od jego wypowiedzenia (na co również zwracają uwagę Steinberger i Saheb). Tu można zobaczyć cały przebieg procesu legislacyjnego.

    Inne ważne głosowania

    Poniżej linkujemy wyniki niektórych innych “eko-głosowań” tej kadencji. Uprzedzamy, że niektóre z nich mogą być trudne do zinterpretowania. Czasami kontekst bywał skomplikowany, a oprócz stosunku danej partii do kwestii ekologicznych, na decyzję miały wpływ inne czynniki (m.in prawne).

    Ustawa o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych: głosowanie w Sejmie 17.12.2020, przebieg procesu legislacyjnego.
    Utajnienie eksperymentów na zwierzętach: głosowanie w Sejmie 01.10.2021, przebieg procesu legislacyjnego.

    Zmiany w ustawie o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, wprowadzające w życie zapisy umowy społecznej z górnikami: głosowanie w Sejmie 17.12.2021, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 21.01.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, Tprzebieg procesu legislacyjnego.

    Ustawa o usprawnieniu procesu inwestycyjnego CPK: głosowanie w Sejmie 22.07.2022, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 05.08.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    Wyższe kary za przestępczość środowiskową: głosowanie w Sejmie 22.07.2022, przebieg procesu legislacyjnego. 

    Zmiana ustawy o charakterystyce energetycznej budynków: głosowanie w Sejmie 15.09.2022, przebieg procesu legislacyjnego.

    Centralny Azyl dla Zwierząt: głosowanie w Sejmie 6.10.2022. Przebieg procesu legislacyjnego.
    Ustawa o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej: Głosowanie w Sejmie 13.01.2023, przebieg procesu legislacyjnego.

    Ustawa zwalniająca myśliwych z badań lekarskich: głosowanie w Sejmie 26.01.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 14.04.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    Specustawa o elektrowniach szczytowo-pompowych: Głosowanie w Sejmie 14.04.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 26.05.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego. 

    Ustawy o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego, wprowadzające w życie część zapisów umowy społecznej z tymi sektorami: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, przebieg procesu legislacyjnego.

    “Rewitalizacja” Odry: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 17.08.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    System kaucyjny na butelki i puszki: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, przebieg procesu legislacyjnego, 

    “Lex Knebel”: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 17.08.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.Ustawa o NABE: głosowanie w Sejmie 17.08.2023, uzasadnienie weta Senatu (głosowanie nad odrzuceniem weta jeszcze się nie odbyło), przebieg procesu legislacyjnego.

  • Nowelizacja ustawy o OZE niekorzystna dla prosumentów

    Nowelizacja ustawy o OZE niekorzystna dla prosumentów

    29 października 2021 r. Sejm w ekspresowym tempie przyjął nowelizację ustawy o odnawialnych źródłach energii, która zakłada zmianę systemu prosumenckiego z modelu opustów na sprzedażowy. Projekt nowelizacji został wniesiony przez grupę posłów z Markiem Suskim (Prawo i Sprawiedliwość) na czele. W głosowaniu uczestniczyło 438 posłów i posłanek. Wszyscy głosujący z ramienia PiS (222) wraz ze Stanisławem Żukiem (Kukiz15’) oraz dwoma posłami niezrzeszonymi zagłosowali za nowelizacją. Przeciwko (212) zagłosowała cała Koalicja Obywatelska, Lewica, Koalicja Polska, Konfederacja, Polska2050 oraz Porozumienie, oprócz posłów i posłanek nieobecnych na głosowaniu. Od głosu wstrzymał się tylko jeden poseł (niezrzeszeni). Link do głosowania: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/agent.xsp…

    Według nowych przepisów na system pro-prosumencki “załapałyby się” tylko osoby, które do 31 marca 2022 r. złożą wniosek o przyłączenie instalacji fotowoltaicznej do sieci. Bezsprzecznie korzystniejszy dla prosumenta i rozwoju branży fotowoltaicznej jest obecnie funkcjonujący rodzaj bezgotówkowego rozliczenia między prosumentem a firmą energetyczną, gdzie bilansuje się moce pobrane i oddane. Natomiast wnioskujący o przyłączenie po 31 marca 2022 r. byliby rozliczani na nowych zasadach zgodnie z systemem net-billingu, sprzedając niewykorzystane nadwyżki energii po średniej cenie z rynku hurtowego.Ustawę zaadresowano w ten sposób, że dotyka ona głównie gospodarstwa domowe. Przewiduje się zarazem, że ustawa przyczyni się do utraty dziesiątek tysięcy miejsc pracy w małych i średnich firmach instalacyjnych. Obecnie branża fotowoltaiczna zatrudnia około 120 tysięcy osób. Stracą także gminy uczestniczące w unijnych projektach „parasolowych”. W ramach tych projektów gmina inwestuje w fotowoltaikę u mieszkańców. Zapowiedź zmiany przepisów zaowocowała wycofywaniem się mieszkańców z projektów, co może stanowić potem problem z rozliczeniem unijnego dofinansowania i poskutkować karami do 25 proc. wartości projektu.Analiza przygotowana na zlecenie Polskiego Alarmu Smogowego pokazuje, że opłacalność instalacji fotowoltaicznych w naszych domach bezwzględnie obniży się, jeśli przyjęte zostanie rządowe rozwiązanie. Przykładowo, na podstawie analizy w cenach historycznych z 2020 r., w obecnym systemie (opustowym) inwestycja w fotowoltaikę spłaci się po 9 latach (Enea), a w przypadku systemu zaproponowanego przez rząd po 16 latach (Enea). Analogicznie, na podstawie analizy w cenach prognozowanych na 2022 r., w obecnym systemie (opustowym) inwestycja w fotowoltaikę spłaci się po 5,5 roku (Tauron), a w przypadku systemu zaproponowanego przez rząd po ponad 9 latach (Tauron). 24 i 25 listopada 2021 r. odbędzie się 33. posiedzenie Senatu RP X kadencji, na którym przedstawiciele i przedstawicielki Senatu zdecydują w drodze głosowania, czy ustawa ma trafić z powrotem pod obrady Sejmu. Istnieje szansa, że Parlament Rzeczypospolitej Polskiej wraz z Prezydentem RP zdecydują się na dostosowanie sieci energetycznej do prosumentów, a nie na odwrót. Apelujemy do Senatu RP o zagłosowanie na rzecz kontynuacji rozwoju fotowoltaiki w Polsce.

  • Zestawienie ekowyborcze w wyborach parlamentarnych 2019

    Zestawienie ekowyborcze w wyborach parlamentarnych 2019

    Zbiorczy wykres dotyczący wybranych zagadnień ekologicznych w programach partii/ koalicji.

    ZAŁOŻENIA:
    a) Analiza TAK / NIE jest ze swojej natury uproszczona.

    b) Nie pojawiają się tematy, gdzie wszyscy byli za, a różnią się wyłącznie detalami i jakością propozycji, czyli np. plany walki ze smogiem, inwestycje w kolej czy konieczność inwestycji w fotowoltaikę.
    Podobnie nie poruszano tematów, które zostały pominięte przez wszystkie komitety, jak np. temat ograniczenia pestycydów w rolnictwie.

    c) Porównaliśmy oficjalne postulaty partii. Czasem, w celach porównawczych uwzględnialiśmy wypowiedzi liderów komitetów, gdy były wątpliwości. Dotyczy to np. tematu zakazu polowania na ptaki, który nie pojawia się w programie Lewicy, ale za to padały jasne deklaracje w tym zakresie ze strony liderów komitetu.

    d) NIE dla komitetu nie musi oznaczać, że dany komitet jest przeciwko danemu rozwiązaniu. Może po prostu oznaczać, że komitet nie uznał tematu za na tyle ważny, by zawrzeć postulaty w tym zakresie. Dotyczy to np. rolnictwa ekologicznego czy polityki śmieciowej.

    UWAGI DO POSZCZEGÓLNYCH PUNKTÓW:

    POPARCIE DLA PAKTU KLIMATYCZNEGO
    Prawo i Sprawiedliwość ostatnio łagodziło swoje stanowisko w tym zakresie, jednak wciąż aktywnie prowadziło politykę podważającą Pakt Klimatyczny i stawiającą w praktyce na ochronę węgla w przemyśle i energetyce.

    ODEJŚCIE OD WĘGLA
    Zarówno Lewica, jak i Koalicja Obywatelska, deklarują publicznie odejście od węgla – zazwyczaj padają terminy: 2035 i 2040 rok. Do tego oba komitety jasno sprzeciwiają się budowie nowych kopalń (choć pojedynczy politycy z tych ugrupowań – już niekoniecznie).

    Polskie Stronnictwo Ludowe deklaruje odejście od węgla, jednak w miksie energetycznym przesłanym redakcji Ekowyborca przez sztab zakładają 10% węgla w miksie w 2050 roku, stąd znak zapytania. Prawo i Sprawiedliwość niedawno ogłosiło, że możliwe jest odejście od węgla do 2050 roku, jednak program, jak i przytłaczająca większość niedawnych działań i wypowiedzi partii przeczą temu – przykładem może być specustawa, która ułatwi budowę nowych kopalń węgla.

    ENERGIA JĄDROWA
    Wiosna i Sojusz Lewicy Demokratycznej publicznie wypowiadali się za miksem bez energii jądrowej. Wyłamuje się tu Lewica Razem, która opowiada się budową bloków atomowych.

    ROZWÓJ WIATRAKÓW LĄDOWYCH
    Rozwój taki postulują w swych programach PSL, Lewica i Koalicja Obywatelska.

    Konfederacja z jednej strony w “100 ustawach Mentzena” – zestawie ogłoszonych przez Konfederację projektów ustaw – proponuje zniesienie niesławnej PiS-owskiej “ustawy antywiatrakowej”, wprowadzającej bardzo restrykcyjne ograniczenia dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych. Z drugiej strony jeden z jej liderów, Janusz Korwin Mikke wielokrotnie wypowiadał się przeciwko takim inwestycjom.

    ROZBUDOWA PARKÓW NARODOWYCH
    Członek Konfederacji czyli Ruch Narodowy deklaruje takie postulaty w swoim programie, a z drugiej strony Janusz Korwin Mikke jest za prywatyzacją wszystkich lasów.

    PROGRAM WALKI ZE ŚMIECIAMI
    PSL i Konfederacja mają bardzo ograniczone postulaty w tym zakresie, właściwie ograniczające się do zakazu importu śmieci (Lewica nie ma żadnych). Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie. Rozbudowany program ograniczania ilości odpadów oraz ich recyklingu pojawił się w programie PiS i KO.

    PROGRAM WSPARCIA ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO
    Program Koalicji Obywatelskiej zawiera jeden krótki zapis: „Kluczowe jest zapewnienie rozwoju nie tylko dużych farm przemysłowych, ale również mniejszych gospodarstw rodzinnych, rolnictwa ekologicznego i innowacyjnego.” Podobny zapis w programie miała Konfederacja. W stosunku do obszernych propozycji Polskiego Stronnictwa Ludowego i Prawa i Sprawiedliwości jest to niewiele i ciężko uznać to za jasno określoną wizję. Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie.

    OGRANICZANIE HODOWLI PRZEMYSŁOWEJ
    W programie Prawo i Sprawiedliwość pojawiają się zapisy np. o hodowli świń na ściółce oraz odnośnie postawienia na mniej intensywną hodowlę. Z drugiej strony jednak minister rolnictwa Ardanowski zaciekle broni hodowlę przemysłową oraz twierdzi, że: „Nigdy nie zgodzę się ze stwierdzeniem, że hodowla bydła niszczy klimat. To bzdura”.

    Wprowadzone niedawno przez PiS przepisy LexInwestor ułatwiają zakładanie ferm przemysłowych nawet przy sprzeciwie okolicznych mieszkańców.

    ZAKAZ POLOWANIA NA PTAKI
    Lewica nie posiada wprost takiego zakazu w swoim programie, jednak poszczególne partie składowe komitetu oficjalnie ogłosiły swojej poparcie dla takiego postulatu. W imieniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej za takim zakazem wypowiedział się Włodzimierz Czarzasty.

    W programie Koalicji Obywatelskiej zakaz polowań na ptaki jest wpisany.

    ZAKAZ FERM FUTERKOWYCH I ZAKAZ ZWIERZĄT W CYRKU
    Oba tematy były obecne w programie Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku, ale zniknęły z obecnego programu.
    PSL i Konfederacja tego nie postulują. Lewica i Koalicja Obywatelska mają takie postulaty wpisane wprost w programie.

    RZECZNIK PRAW ZWIERZĄT
    Powołanie Rzecznika występuje tylko w programie Lewicy, choć warto zauważyć, że postulat pojawia się w programie Partii Zieloni startującej w KO. Nie znamy opinii pozostałych ugrupowań Koalicji Obywatelskiej w tej sprawie.

    W razie wątpliwości lub uwag prosimy o komentarze.