Tag: #transport

  • Jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej? – zalecenia Międzynarodowej Agencji Energetyki

    Jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej? – zalecenia Międzynarodowej Agencji Energetyki

    W obliczu kryzysu energetycznego wywołanego rosyjską inwazją na Ukrainę, Międzynarodowa Agencja Energetyki (MAE, International Energy Agency – IEA) opracowała 10-punktowy plan jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej. Działania te pozwoliłyby na zmniejszenie zapotrzebowania na ropę z natychmiastowym skutkiem, a także – długoterminowo – skierowanie popytu na ropę w stronę bardziej zrównoważonej perspektywy.

    Plan jest bardzo ciekawy i progresywny! Wręcz wyznacza nowy mainstream, dlatego przetłumaczyliśmy grafikę MAE i ich zalecenia.

    1) Zmniejszenie prędkości na autostradach o co najmniej 10 km/h

    Ograniczenie prędkości o 10 km/h na autostradach dla samochodów osobowych może w krótkim czasie zmniejszyć zużycie ropy o około 290 kb/d. Kolejne 140 kb/d* (głównie oleju napędowego) można by zaoszczędzić, gdyby samochody ciężarowe zmniejszyły prędkość o 10 km/h.

    *kilo baryłek na dzień

    2) W miarę możliwości pracuj w domu do trzech dni w tygodniu.

    Wpływ pracy w domu na zużycie ropy naftowej jest bardzo zróżnicowany w poszczególnych regionach, w zależności od odległości dojazdu i średniego zużycia paliwa przez samochód. W Stanach Zjednoczonych średnia odległość dojazdu samochodem w jedną stronę wynosi około 18 kilometrów, a według danych amerykańskiego Biura Spisu Powszechnego ponad trzy czwarte osób dojeżdża do pracy samodzielnie. W Europie średnia odległość dojazdu samochodem w jedną stronę wynosi około 15 kilometrów.

    Różnice w zużyciu paliwa przez samochody dodatkowo wpływają na różnice między krajami. Na przykład nowy samochód w Stanach Zjednoczonych zużywa o około 40% więcej paliwa podczas podróży o tej samej długości, niż samochód sprzedawany w Europie.

    Wpływ pracy w domu jest dodatkowo uzależniony od pory roku, co wynika z zastosowania klimatyzacji w samochodach. Gdy robi się cieplej, systemy klimatyzacji zwiększają ilość paliwa zużywanego przez samochody. Dlatego praca w domu pozwala zaoszczędzić więcej ropy w miesiącach letnich.

    Wpływ: Jeden dzień pracy w domu pozwala uniknąć zużycia około 170 kb/d ropy naftowej. Trzy dni pracy w domu pozwalają uniknąć około 500 kb/d w perspektywie krótkoterminowej.

    3) Niedziele bez samochodu w miastach

    Niedziele bez samochodu zostały wprowadzone w takich krajach, jak Szwajcaria, Holandia i Niemcy Zachodnie w czasie kryzysu naftowego w 1973 roku. Bruksela, Edynburg, Vancouver, część Tokio i inne miasta wykorzystały je ostatnio do promowania zdrowia publicznego, przestrzeni przyjaznych dla społeczności i wydarzeń kulturalnych.

    Zakaz używania prywatnych samochodów w niedziele przynosi szereg dodatkowych korzyści dla zdrowia publicznego i dobrego samopoczucia, w tym czystsze powietrze, mniejsze zanieczyszczenie hałasem i poprawę bezpieczeństwa na drogach. W krajach o cieplejszym klimacie ograniczenie ruchu samochodowego może także zmniejszyć efekt miejskich „wysp ciepła”. Środek ten jest również stosunkowo łatwy do egzekwowania poprzez nakładanie mandatów i zamykanie dróg.

    Wpływ: Wdrożenie tego rozwiązania w dużych miastach w każdą niedzielę pozwoliłoby uniknąć zużycia około 380 kb/d ropy naftowej w perspektywie krótkoterminowej. Jeśli będzie to tylko jedna niedziela w miesiącu, ilość ta spadnie do 95 kb/d.

    4) Tańsze korzystanie z transportu publicznego i zachęcanie do mikromobilności, chodzenia pieszo i jazdy na rowerze

    Tam, gdzie istnieje transport publiczny, krótkoterminową, tymczasową reakcją może być obniżenie opłat za przejazd autobusami, metrem i koleją miejską. Inicjatywy próbne, w tym w niektórych miastach USA, pokazały, że obniżone lub bezpłatne opłaty za przejazd transportem publicznym powodują wzrost liczby osób korzystających z tego środka transportu.

    Tam, gdzie odległości są wystarczająco małe, zachęcanie ludzi do chodzenia pieszo lub jazdy rowerem może być działaniem uzupełniającym. W miastach z dostępnym transportem publicznym może to pomóc w zmniejszeniu zatłoczenia, a tym samym w zwiększeniu atrakcyjności i dostępności transportu publicznego. Skuteczne może być także wdrażanie programów zachęcających do zakupu rowerów elektrycznych, zwłaszcza w miastach, w których podróże odbywają się na większych dystansach. Belgia, Francja i Włochy oferują mieszkańcom dodatek na zakup roweru, którego wysokość zależy od typu roweru. Pomocne może być także promowanie opcji współdzielenia mikromobilności, takich jak elektryczne hulajnogi lub rowery elektryczne – Lime, Bird czy Dott to przykłady dostawców opartych na aplikacjach, którzy już świadczą takie usługi w dużych miastach.

    Warto rozważyć inwestycje w transport publiczny i infrastrukturę wspierającą chodzenie pieszo i jazdę na rowerze. Na przykład rząd francuski przeznaczył 500 milionów euro na „fundusz aktywnej mobilności” w celu stworzenia tras rowerowych, a Włochy wspierają projektowanie i rozwój autostrad rowerowych (50 milionów euro rocznie przez następne trzy lata).

    Kilka miast – takich jak Paryż, Londyn i Bruksela – stworzyło strefy bardzo niskiej prędkości (30 km/h), aby zniechęcić do korzystania z samochodów. Gdy zbliżają się miesiące letnie, jazda na rowerze staje się bardziej popularna i można do niej jeszcze bardziej zachęcać.

    Wpływ: Krótkoterminowe działania, jeśli są wykonalne i akceptowalne kulturowo, mogą zapobiec zużyciu około 330 kb/d ropy naftowej.

    5) Ograniczyć dostęp samochodów prywatnych do dróg w dużych miastach

    Ograniczenie korzystania z dróg w dużych miastach przez samochody prywatne do samochodów z parzystymi tablicami rejestracyjnymi w niektóre dni tygodnia i do samochodów z nieparzystymi tablicami rejestracyjnymi w pozostałe dni tygodnia jest środkiem o długiej historii skutecznego wdrażania.

    Podczas pierwszego szoku naftowego rząd włoski zastąpił niedziele wolne od ruchu samochodowego polityką parzystych/nieparzystych tablic rejestracyjnych. Od lat 80-tych XX wieku takie systemy wprowadzono w wielu miastach w celu rozwiązania problemu zatorów komunikacyjnych i szczytowego poziomu zanieczyszczenia powietrza, m.in. w Atenach, Madrycie, Paryżu, Mediolanie i Mexico City.

    Wprowadzenie ograniczeń w oparciu o tablice rejestracyjne zależy zazwyczaj od dostępności innych możliwości zaspokojenia popytu na podróże. Mogą one budzić obawy natury logistycznej lub dotyczące sprawiedliwości, zwłaszcza że są najbardziej uciążliwe dla mniej zamożnych gospodarstw domowych posiadających jeden samochód. Obawy te można złagodzić za pomocą innych proponowanych przez nas środków, takich jak obniżenie cen transportu publicznego lub promowanie wspólnego korzystania z samochodu (carpooling). Wyjątkiem mogą być pojazdy elektryczne.

    Skuteczność tego rozwiązania w ograniczaniu aktywności samochodowej może spaść w dłuższej perspektywie, jeśli zamożniejsze gospodarstwa domowe kupią dodatkowe samochody z silnikiem spalinowym, aby obejść ten środek.

    Skutki: Zmniejszenie zapotrzebowania na ropę naftową o około 210 kb/d w krótkim okresie, jeśli w dużych miastach o dobrych warunkach dla transportu publicznego przez dwa dni w tygodniu będzie obowiązywał ograniczony dostęp dla samochodów.

    6) Zwiększenie wspólnego korzystania z samochodów i przyjęcie praktyk ograniczających zużycie paliwa

    Użytkownicy samochodów z różnych gospodarstw domowych mogą zdecydować się na wspólne przejazdy samochodem na trasach pozamiejskich, zmniejszając w ten sposób zapotrzebowanie na ropę naftową i jednocześnie oszczędzając pieniądze. Władze mogą zapewnić dodatkowe zachęty, wyznaczając specjalne pasy ruchu i miejsca parkingowe w pobliżu węzłów transportu publicznego oraz obniżając opłaty drogowe dla pojazdów o większym natężeniu ruchu. Takie środki obowiązują między innymi w strefach podmiejskich takich miast jak Madryt czy Houston.

    Średnie obłożenie samochodu w Japonii wynosi 1,3 osoby na samochód; w Stanach Zjednoczonych wynosi około 1,5 osoby na samochód; w Europie wynosi od 1,4 do 1,6 osoby na samochód. We wszystkich rozwiniętych gospodarkach średnia wynosi około 1,5.

    Organizowanie wspólnych przejazdów jest dziś bardziej praktyczne niż w przeszłości. Dostępnych jest kilka aplikacji na smartfony, w tym BlaBlaCar, Liftshare, Scoop, TripBuddy, ecov i GoKid. W ostatnich latach rynek carpoolingu wzrastał o ponad 10% rocznie, choć pandemia Covida spowodowała odwrócenie tego trendu od 2020 r. ze względu na obawy o zdrowie.

    Do tego samochody można wykorzystywać w sposób bardziej efektywny pod względem zużycia paliwa, stosując najlepsze praktyki zarówno w zakresie prowadzenia, jak i konserwacji. Na przykład regularne monitorowanie ciśnienia w oponach może zmniejszyć zużycie paliwa nawet o 1,5%. Ponadto, klimatyzacja w samochodach stanowi zazwyczaj od 4% do 10% całkowitego zużycia paliwa w krajach rozwiniętych, w zależności od lokalnego klimatu i preferencji dotyczących komfortu. Dla tych użytkowników samochodów, którzy mają taką możliwość, proponujemy tymczasowe podniesienie temperatury o 3°C, co pozwoli na natychmiastowe zmniejszenie zużycia paliwa i obniżenie rachunków za paliwo.

    Skutki: Zwiększenie o około 50% średniego wykorzystania samochodów w zaawansowanych gospodarkach w przypadku podróży 1 na 10 oraz przyjęcie najlepszych praktyk w celu zmniejszenia zużycia paliwa przez samochody może w krótkim okresie czasu przynieść oszczędności rzędu 470 kb/d ropy naftowej.

    7) Promowanie efektywnej jazdy ciężarówek towarowych i dostaw towarów

    Pojazdy można prowadzić w sposób optymalizujący zużycie paliwa. Możliwych środków jest wiele i mogą one obejmować lepszą konserwację pojazdów (np. regularne sprawdzanie ciśnienia w oponach), a także nawyki związane z prowadzeniem samochodu. Rządy mogą wprowadzić tzw. techniki jazdy ekologicznej jako część procesu nauczania i egzaminowania wymaganego do uzyskania prawa jazdy i zaawansowanych uprawnień do prowadzenia pojazdów, tak jak uczyniono to we Francji i innych krajach. Uzupełnieniem tych ukierunkowanych działań mogą być szersze publiczne kampanie informacyjne.

    Wpływ: Dzięki tym środkom można w krótkim czasie uniknąć zużycia około 320 kb/d ropy naftowej.

    8) Korzystanie z szybkich i nocnych pociągów zamiast samolotów tam, gdzie to możliwe

    W oparciu o istniejącą infrastrukturę kolei dużych prędkości, około 2% działalności lotniczej w gospodarkach rozwiniętych można by przenieść na koleje dużych prędkości, w tym zarówno w celach rekreacyjnych, jak i biznesowych. Prawie cała ta działalność dotyczy lotów na odległość mniejszą niż 800 km.

    Stacje kolejowe często znajdują się w centrach miast lub w ich pobliżu, dzięki czemu są wygodniejsze i bardziej przyjazne dla środowiska niż lotniska.

    We Francji przyjęta niedawno ustawa o klimacie i odporności na zmiany klimatu wymaga odwoływania lotów, jeśli istnieją alternatywne rozwiązania pozwalające dotrzeć do celu w ciągu dwóch i pół godziny. Firmy już zaczęły ograniczać niektóre loty, w tym loty między Paryżem a takimi miastami jak Nantes, Lyon i Bordeaux.

    Skutki: Uniknięcie zużycia około 40 kb/d ropy naftowej w perspektywie krótkoterminowej.

    9) Unikanie służbowych podróży lotniczych, jeśli istnieją alternatywne opcje

    Biorąc pod uwagę ilość miejsca zajmowanego w samolotach, podróże pasażerów w klasie premium zużywają trzy razy więcej ropy niż podróże w klasie ekonomicznej.

    Znaczne ograniczenie liczby lotów służbowych do około dwóch na pięć jest możliwe do osiągnięcia w krótkim czasie, na podstawie znaczących zmian zaobserwowanych podczas pandemii wirusa Covida. W odpowiedzi na pandemię wirtualne interakcje biznesowe stały się bardziej powszechne. Wiele firm zainwestowało znaczne środki w poprawę jakości spotkań zdalnych, dzięki czemu stały się one bardziej efektywnym, akceptowalnym i realnym substytutem lotów służbowych i bezpośredniego kontaktu z ludźmi. Przedsiębiorstwa kontynuowały działalność – a w niektórych przypadkach wręcz rozkwitały – mimo konieczności wprowadzenia tak poważnych zmian.

    Kilka dużych korporacji – takich jak HSBC, Zurich Insurance, Bain & Company oraz S&P Global – ogłosiło już cele ograniczenia emisji związanych z podróżami służbowymi nawet o 70%. Ograniczenie podróży służbowych może odegrać ważną rolę w realizacji celów ESG i pomóc w zmniejszeniu emisji dwutlenku węgla przez firmy.

    Skutki: Uniknięcie zużycia ropy naftowej o 260 kb/d w perspektywie krótkoterminowej.

    10) Zwiększenie popularności pojazdów elektrycznych i o większej wydajności

    Do końca 2021 r. po drogach w gospodarkach rozwiniętych będzie jeździć 8,4 mln samochodów elektrycznych, co jest wynikiem rekordowej sprzedaży, zwłaszcza w Europie.

    Działania podjęte obecnie w celu przyspieszenia upowszechnienia się pojazdów elektrycznych będą miały trwały efekt w przyszłości. Podobnie, nowe sprzedawane pojazdy konwencjonalne muszą być paliwooszczędne; cele w zakresie zużycia paliwa oraz podatki, które penalizują pojazdy o wysokiej emisji zanieczyszczeń, mają kluczowe znaczenie dla wspierania dalszej poprawy w zakresie zużycia paliwa. Egzekwowanie obowiązujących przepisów i wspieranie ich poprzez kampanie uświadamiające ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia korzyści w najbliższym czasie.

    Skutki: Uniknięcie zużycia ropy naftowej o ponad 100 kb/d w perspektywie krótkoterminowej, w oparciu o oczekiwaną sprzedaż samochodów elektrycznych i bardziej paliwooszczędnych w ciągu najbliższych czterech miesięcy. Trwałe działania w łańcuchach dostaw i wsparcie polityczne mogą pomóc w uzyskaniu dalszych oszczędności.

    Perspektywa długoterminowa
    Zmniejszenie zużycia ropy nie może pozostać działaniem tymczasowym. Pożądane są trwałe redukcje, nie tylko w celu poprawy bezpieczeństwa energetycznego, ale także w celu przeciwdziałania zmianom klimatu i zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza.

    Kluczowe działania to:
    Nadanie priorytetu wsparciu dla pojazdów elektrycznych i odblokowanie łańcuchów dostaw. Istnieje również duży, niewykorzystany potencjał wzrostu sprzedaży autobusów elektrycznych i elektrycznych samochodów ciężarowych na krótkich dystansach. Przyspieszenie długoterminowych inwestycji w zapewnienie elastyczności dostaw będzie miało kluczowe znaczenie dla złagodzenia ograniczeń w łańcuchu dostaw kluczowych elementów dla samochodów elektrycznych.

    Zwiększanie podaży paliw alternatywnych. Istnieje możliwość zwiększenia wykorzystania odpadowego oleju spożywczego i tłuszczu zwierzęcego do produkcji biodiesla poprzez maksymalizację produkcji przemysłowej i zbiórki surowców nieżywnościowych. W przypadku paliw syntetycznych (takie jak wodór i amoniak) należy przyspieszyć realizację programów badawczo-rozwojowych, aby pomóc w dywersyfikacji przyszłych dostaw. Czystsze paliwa stanowią około jednej szóstej zużycia w transporcie drogowym do 2030 r. w gospodarkach rozwiniętych, według scenariusza zgodnego z planem działania MAE „Net Zero”.

    Przyspieszenie wymiany kotłów olejowych na pompy ciepła oraz zakaz instalacji nowych kotłów. W samych tylko gospodarkach rozwiniętych ponad 3,5 miliona baryłek ropy naftowej dziennie zużywa się obecnie do ogrzewania domów, sklepów i biur oraz przemysłu. Większość z tych zastosowań ropy naftowej można zastąpić pompami ciepła i odnawialnymi źródłami energii. Dodatkowe 5,5 mb/d takich zastosowań występuje w gospodarkach wschodzących i krajach rozwijających się.

    Zwiększenie zbiórki, ponownego wykorzystania i recyklingu odpadów z tworzyw sztucznych. Środki mające na celu ich ograniczenie mają stosunkowo niewielki wpływ na zapotrzebowanie na ropę naftową w perspektywie krótkoterminowej, ale stanowią podstawę do większych redukcji i mogą w istotny sposób przyczynić się do rozwiązania problemu niewłaściwego gospodarowania odpadami z tworzyw sztucznych.

    Źródło: https://www.iea.org/reports/a-10-point-plan-to-cut-oil-use

  • “Polska na zielonym szlaku” – analiza Ekowyborcy

    “Polska na zielonym szlaku” – analiza Ekowyborcy

    Ruch Polska 2050 i Fundacja Strategia 2050 ogłosiły program “Polska na zielonym szlaku”.

    Tych, którzy oczekiwali odważnej polityki klimatycznej i odważnych celów, czeka zawód. Na plus za to na pewno liczy się proobywatelskie podejście odnośnie wprowadzania zmian oraz kompleksowe opracowanie programu. Jest też wiele jednostkowych i innowacyjnych propozycji, choć większość postulatów można znaleźć w programach innych partii czy koalicji konkurencyjnych (punkty wyjątkowe dla Polska 2050 staraliśmy się podkreślić).

    Już na samym starcie cele są wyraźnie poniżej oczekiwań. Co gorsza, nie są nawet zgodne z (ostrożnymi) unijnymi celami redukcji emisji. Podczas gdy Unia Europejska zakłada 55% redukcji emisji do 2030 r. wobec 1990 roku, Polska 2050 sugeruje zaledwie 45%. Jest to co prawda więcej niż obecny cel rządowy 30%, ale mimo to strategia jest niewystarczająca – równoznaczne oddanie walki z kryzysem klimatycznym walkowerem.

    Przypominamy, że np. think tank Forum Energii zasugerowało ścieżkę redukcji emisji o 55%, więc nie ma podstaw twierdzić, że jest to niewykonalne. Jednocześnie przedstawianie w 2021 r. programu niezgodnego z celami unijnymi jest wątpliwym ruchem ze strony ruchu chcącego uchodzić za proklimatyczny, tym bardziej, że liczy się nie tylko redukcja emisji, ale także jej tempo.

    Pozostałe cele Polska 2050 są równie mało ambitne.

    -> Zakłada zaledwie 40% udział odnawialnych źródeł energii do 2030 roku. Przykładowo Polskie Stronnictwo Ludowe w programie z 2019 roku planowali 50%, choć cele Koalicji Obywatelskiej (33%) były niższe. Warto napomknąć, że wg Forum Energii możliwy jest cel co najmniej 43%, a niedawny raport think tanku Instrat zakłada nawet 76%.

    -> Postuluje odejście od węgla do 2040 roku – cel tożsamy z przedstawionym przez Koalicją Obywatelską, ale mniej ambitny od celu Lewicy (2035).

    -> Pełna dekarbonizacja ma nastąpić w 2050 roku – podobnie obiecuje Koalicja Obywatelska, Lewica i Polskie Stronnictwo Ludowe (ta ostatnia partia z zastrzeżeniami).

    W programie znajdują się następujące punkty:

    Czysty prąd – Polska 2050 stawia tu na rozwój fotowoltaiki oraz wiatru na lądzie i na morzu. Zakłada przy tym likwidację wszelkich zbędnych barier rozwoju, choć postuluje współdecyzyjność lokalnego samorządu przy budowie farm wiatrowych. Może to z jednej strony wzmocnić uspołecznienie własności (inwestor będzie bardziej skłonny włączyć lokalną społeczność do udziału w zyskach), ale z drugiej może zastąpić jedną barierę nową, typu NIMBY (Not In My Backyard, „nie na moim podwórku”). Jednocześnie chce wydzielić strefy o szczególnych walorach klimatycznych, w których niemożliwa byłaby budowa wiatraków czy farm słonecznych (o wprowadzeniu podobnych stref rozmawia się m. in. w Niemczech). 

    W kontekście modelu energetycznego Polska 2050 nie odrzuca energetyki jądrowej, choć pozytywnie podchodzi raczej do małych reaktorów jądrowych (SMR-y), a nie dużych jednostek jak Prawo i Sprawiedliwość. Zapewne ma to związek z osobą głównego stratega programu Krzysztofa Bolesty, zadeklarowanego ich zwolennika. Do tego program zakłada rozbudowę magazynów energii i elektrowni gazowych jako rezerwy mocy dla energetyki odnawialnej.

    Solidarna transformacja w górnictwie – Duży nacisk kładziony jest na sprawiedliwą (czy też solidarną) transformację. Większość pomysłów jest tu znana z programów innych partii, ale ciekawa i godna poparcia jest sugestia zapewnienia dochodu gwarantowanego na poziomie pensji minimalnej pracownikom odchodzącym z kopalń. Przy czym Polska 2050 zachowawczo sugeruje, żeby to było opcjonalne zamiast odpraw. Słusznie też zwraca uwagę na inne branże dekarbonizowane, które też wymagają wsparcia jak np. hutnictwo.

    Energooszczędny dom – Tu wyznaczono szereg konkretnych celów, jak np. termomodernizacja 5% budynków w Polsce rocznie najpóźniej od 2025 r. czy wprowadzenie standardu zeroemisyjności nowego budownictwa do 2030 r. Obiecują też przeznaczenie 20 mld EUR na termomodernizację i wymianę źródeł ciepła do 2030 r., które – co ciekawe – jest mniej ambitnym celem niż Koalicji Obywatelskiej (25 mld EUR). Jednocześnie Polska 2050 postuluje odejście od ‘kopciuchów’ w domach do 2030 roku (Koalicja Obywatelska i Polskie Stronnictwo Ludowe – do 2030, Lewica – do 2035).

    Zakłada też przemianowanie programu “Czyste Powietrze” na “Prawdziwie Czyste Powietrze” i sugeruje szereg konkretnych zmian, jak ‘prawdziwie’ oczyścić nasze powietrze.

    Warto też dodać, że dużo uwagi w części opisowej poświęca ubóstwu energetycznemu, gdzie napisano, m.in.: “należy podwyższyć wypłacane zasiłki energetyczne i zreformować zasady ich przyznawania“.

    Niskoemisyjny transport – Tu programom Koalicji Obywatelskiej, Lewicy czy Polskiego Stronnictwa Ludowego brakuje konkretów jak w propozycjach Polski 2050. W strategii pojawia się postulat przyznania priorytetu dla rozwoju kolejnictwa i przywrócenie lokalnych połączeń (także w kontekście zwalczania wykluczenia komunikacyjnego). Do 2040 r. przewidują 40 mld zł na ten cel, żeby zbudować 6 tys. kilometrów nowych i zmodernizowanych torów.

    W zakresie elektryfikacji transportu program zakłada dofinansowanie punktów ładowania (ale już nie samochodów) oraz pełną wymianę taboru pojazdów w sektorze publicznym na bezemisyjne. Jest też postulat zniesienia akcyzy na prąd do zasilania bezemisyjnego transportu zbiorowego.

    W części opisowej Polska 2050 rozważa też zakazanie pojazdów spalinowych od 2035 r. (zdaniem Ekowyborcy zbyt zachowawczo, ale dobrze, że temat został poruszony) i zwiększenie akcyzy na nowozarejestrowane samochody od 2025 r. (aby Polska nie była dalej rynkiem drugiego obiegu samochodów spalinowych z Zachodniej Europy).

    O tym już się mówi w niektórych innych partiach, tym niemniej warto docenić, że Polska 2050 zwraca też uwagę na potrzebę ograniczenia przelotów na trasach krótko- i średniodystansowych. Do tego sprzeciwia się transportowi towarów wodnymi drogami śródlądowymi.

    Zgrzyta za to poparcie Polski 2050 (wobec wcześniejszych deklaracji Szymona Hołowni) dla budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego, którą ruch uznaje “za konieczną, ale nie priorytetową”. 

    Rolnictwo przyjazne dla środowiska – Tu plany należą naszym zdaniem do najambitniejszych. Dosyć rozbudowane zapisy odnośnie wsparcia rolnictwa ekologicznego znajdują się np. w programach Polskiego Stronnictwa Ludowego i Partii Zieloni czy też Rafała Trzaskowskiego, ale tylko Polska 2050 założyła konkretny cel: 25% areału użytków rolnych w reżimie ekologicznym do 2030 r. (z poziomu 3,3%). W tym zakresie więc wprowadza ważny nowy postulat do dyskursu politycznego. W opisowej części programu pojawiają się inne cele jak redukcja zużycia nawozów o 20% czy pestycydów o 50% do 2030 r.

    Polska 2050 rozważa także wprowadzenie systemu premiowania zmian systemu orki i innych sposobów oszczędzania gleby, inwestowanie w małą retencję, czy popularyzowanie zadrzewień śródpolnych. Generalnie wiele tu jest też mowy o włączeniu rolników w procesy dekarbonizacyjne. 

    Szlak dla obywateli – Tu chyba najmocniejsza część programu, czyli współuczestnictwo obywateli w procesie transformacji. Pod hasłem Zielonego Paktu zakłada partycypację obywateli w podejmowaniu najważniejszych decyzji (np. poprzez wzorowaną na Francji Naradę Narodową czy panele obywatelskie). Oczywiście, takie postulaty nie są nowe dla polskiej polityce, w tym szczególnie dla Razem czy Partii Zieloni, czy w kontekście ruchów miejskich (skąd wyszły idee paneli obywatelskich). Tym niemniej warto zwrócić na to uwagę, gdyż jest to uwyplukona i ważna część programu dla Polski 2050.

    Dodatkowo program postuluje gruntowną zmianę w edukacji, która wprowadziłaby kwestie środowiskowo-klimatyczne do programów nauczania WOS-u, historii, fizyki, geografii i innych przedmiotów szkolnych.

    Jest też postulat Centrum Wsparcia Prosumenta (CWP), czyli powiatowe punkty wsparcia obywateli. Analogiczny postulat w 2019 roku miała w swoim programie Koalicja Obywatelska, choć nazwała to po prostu ‘doradcą energetycznym’.

    Zielona Rada Ministrów i procedura ‘zielonego światła’ – Ważny postulat i chyba unikatowy postulat Polska 2050. Jedyną podobną propozycję znaleźliśmy w programie Partii Zieloni, którzy postulują “utworzenia rządowego zespołu zadaniowego z włączeniem przedstawicieli ministerstw środowiska, energii, rozwoju, transportu, rolnictwa i przemysłu, pod nadzorem wicepremiera”. Dotyczyło to jednak programu Czyste powietrze, jednak widać podobny zamysł.

    Polska 2050 zaleca, aby zielony wicepremier stał na czele Komitetu Rady Ministrów ds. dekarbonizacji gospodarki. „Zielony Komitet” poddawałby projekty ustaw procedurze „Zielonego Światła”. Procedura ta na etapie rządowego procesu legislacyjnego blokowałaby ustawy zwiększające emisje lub w jakikolwiek sposób negatywnie oddziałujące na klimat.

    Jak widać w szczegółach jest sporo godnych uwagi propozycji. Mogę dziwić tematy pominięte w programie, jak np. tylko lekko zarysowany w części opisowej temat dekarbonizacji przemysłu czy kluczowej dla Unii Europejskiej technologii wodoru (kwestia np. lasów zapewne zostanie poruszona w przyszłych programach Polski 2050). Oczywiście na poziomie fundamentalnym budzi niedosyt niedobór ambitnych elementarnych celów klimatycznych, niezgodnych z celami unijnymi. Na pewno dużym plusem jest jasny sposób przekazu i narracja, która ma szansę trafić „pod strzechy”. Motyw zielonego szlaku to opowieść, która może pomóc w transformacji. 

    Warto też poczytać część opisową program “Polska na zielonym szlaku”, gdzie pojawia się trochę ciekawych, choć konkretnych propozycji, których nie ma w streszczeniu na początku.