Zbiorczy wykres dotyczący wybranych zagadnień ekologicznych w programach partii/ koalicji.
ZAŁOŻENIA:
a) Analiza TAK / NIE jest ze swojej natury uproszczona.
b) Nie pojawiają się tematy, gdzie wszyscy byli za, a różnią się wyłącznie detalami i jakością propozycji, czyli np. plany walki ze smogiem, inwestycje w kolej czy konieczność inwestycji w fotowoltaikę.
Podobnie nie poruszano tematów, które zostały pominięte przez wszystkie komitety, jak np. temat ograniczenia pestycydów w rolnictwie.
c) Porównaliśmy oficjalne postulaty partii. Czasem, w celach porównawczych uwzględnialiśmy wypowiedzi liderów komitetów, gdy były wątpliwości. Dotyczy to np. tematu zakazu polowania na ptaki, który nie pojawia się w programie Lewicy, ale za to padały jasne deklaracje w tym zakresie ze strony liderów komitetu.
d) NIE dla komitetu nie musi oznaczać, że dany komitet jest przeciwko danemu rozwiązaniu. Może po prostu oznaczać, że komitet nie uznał tematu za na tyle ważny, by zawrzeć postulaty w tym zakresie. Dotyczy to np. rolnictwa ekologicznego czy polityki śmieciowej.
UWAGI DO POSZCZEGÓLNYCH PUNKTÓW:
POPARCIE DLA PAKTU KLIMATYCZNEGO
Prawo i Sprawiedliwość ostatnio łagodziło swoje stanowisko w tym zakresie, jednak wciąż aktywnie prowadziło politykę podważającą Pakt Klimatyczny i stawiającą w praktyce na ochronę węgla w przemyśle i energetyce.
ODEJŚCIE OD WĘGLA
Zarówno Lewica, jak i Koalicja Obywatelska, deklarują publicznie odejście od węgla – zazwyczaj padają terminy: 2035 i 2040 rok. Do tego oba komitety jasno sprzeciwiają się budowie nowych kopalń (choć pojedynczy politycy z tych ugrupowań – już niekoniecznie).
Polskie Stronnictwo Ludowe deklaruje odejście od węgla, jednak w miksie energetycznym przesłanym redakcji Ekowyborca przez sztab zakładają 10% węgla w miksie w 2050 roku, stąd znak zapytania. Prawo i Sprawiedliwość niedawno ogłosiło, że możliwe jest odejście od węgla do 2050 roku, jednak program, jak i przytłaczająca większość niedawnych działań i wypowiedzi partii przeczą temu – przykładem może być specustawa, która ułatwi budowę nowych kopalń węgla.
ENERGIA JĄDROWA
Wiosna i Sojusz Lewicy Demokratycznej publicznie wypowiadali się za miksem bez energii jądrowej. Wyłamuje się tu Lewica Razem, która opowiada się budową bloków atomowych.
ROZWÓJ WIATRAKÓW LĄDOWYCH
Rozwój taki postulują w swych programach PSL, Lewica i Koalicja Obywatelska.
Konfederacja z jednej strony w “100 ustawach Mentzena” – zestawie ogłoszonych przez Konfederację projektów ustaw – proponuje zniesienie niesławnej PiS-owskiej “ustawy antywiatrakowej”, wprowadzającej bardzo restrykcyjne ograniczenia dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych. Z drugiej strony jeden z jej liderów, Janusz Korwin Mikke wielokrotnie wypowiadał się przeciwko takim inwestycjom.
ROZBUDOWA PARKÓW NARODOWYCH
Członek Konfederacji czyli Ruch Narodowy deklaruje takie postulaty w swoim programie, a z drugiej strony Janusz Korwin Mikke jest za prywatyzacją wszystkich lasów.
PROGRAM WALKI ZE ŚMIECIAMI
PSL i Konfederacja mają bardzo ograniczone postulaty w tym zakresie, właściwie ograniczające się do zakazu importu śmieci (Lewica nie ma żadnych). Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie. Rozbudowany program ograniczania ilości odpadów oraz ich recyklingu pojawił się w programie PiS i KO.
PROGRAM WSPARCIA ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO
Program Koalicji Obywatelskiej zawiera jeden krótki zapis: „Kluczowe jest zapewnienie rozwoju nie tylko dużych farm przemysłowych, ale również mniejszych gospodarstw rodzinnych, rolnictwa ekologicznego i innowacyjnego.” Podobny zapis w programie miała Konfederacja. W stosunku do obszernych propozycji Polskiego Stronnictwa Ludowego i Prawa i Sprawiedliwości jest to niewiele i ciężko uznać to za jasno określoną wizję. Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie.
OGRANICZANIE HODOWLI PRZEMYSŁOWEJ
W programie Prawo i Sprawiedliwość pojawiają się zapisy np. o hodowli świń na ściółce oraz odnośnie postawienia na mniej intensywną hodowlę. Z drugiej strony jednak minister rolnictwa Ardanowski zaciekle broni hodowlę przemysłową oraz twierdzi, że: „Nigdy nie zgodzę się ze stwierdzeniem, że hodowla bydła niszczy klimat. To bzdura”.
Wprowadzone niedawno przez PiS przepisy LexInwestor ułatwiają zakładanie ferm przemysłowych nawet przy sprzeciwie okolicznych mieszkańców.
ZAKAZ POLOWANIA NA PTAKI
Lewica nie posiada wprost takiego zakazu w swoim programie, jednak poszczególne partie składowe komitetu oficjalnie ogłosiły swojej poparcie dla takiego postulatu. W imieniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej za takim zakazem wypowiedział się Włodzimierz Czarzasty.
W programie Koalicji Obywatelskiej zakaz polowań na ptaki jest wpisany.
ZAKAZ FERM FUTERKOWYCH I ZAKAZ ZWIERZĄT W CYRKU
Oba tematy były obecne w programie Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku, ale zniknęły z obecnego programu.
PSL i Konfederacja tego nie postulują. Lewica i Koalicja Obywatelska mają takie postulaty wpisane wprost w programie.
RZECZNIK PRAW ZWIERZĄT
Powołanie Rzecznika występuje tylko w programie Lewicy, choć warto zauważyć, że postulat pojawia się w programie Partii Zieloni startującej w KO. Nie znamy opinii pozostałych ugrupowań Koalicji Obywatelskiej w tej sprawie.
W razie wątpliwości lub uwag prosimy o komentarze.
Tag: wybory parlamentarne
-
Zestawienie ekowyborcze w wyborach parlamentarnych 2019
-
Ochrona rzek, retencja, przeciwdziałanie skutkom suszy w programach partii – 2019
PSL – KUKIZ’15 Woda dla rolników
W kontekście suszy w programie PSL są głównie zapisy odnośnie chronienia interesów rolników, czyli fundusz klęskowy czy mała retencja z myślą o potrzebach wsi.
Odnośnie rzek pojawiają się tylko postulaty, które mogą martwić, czyli rozbudowy średniej i dużej retencji na potrzeby energetyki wodnej. Negatywne opinie środowisk ekologicznych i naukowych na ten temat można poczytać chociażby na stronie Koalicji Ratujmy Rzeki.
PiS – na papierze nie jest źle, ale zapowiedzi i działania pokazują coś innego
PiS chwali się przyjęciem we wrześniu 2019 „Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021–2027 z perspektywą do roku 2030”, w ramach którego planowana jest budowa zbiorników retencyjnych i stopni wodnych, renaturyzacja rzek i odtwarzanie mokradeł, co ma zwiększyć zatrzymywanie odpływu wody z rzek z 6,5 % do 15 %. PiS planuje też pozyskać środki z UE na wsparcie małej retencji. Pomimo zapisów w programie retencji dotyczących przywracania mokradeł, renaturyzacji rzek itp., w załączniku do programu mamy wymienione głównie inwestycje w duże zbiorniki wodne, co zostało skrytykowane przez Koalicję Ratujmy Rzeki.
Jednocześnie planowane jest przystosowanie rzek (w tym Odry, Wisły, Narwi i Bugu) dla żeglugi śródlądowej. To jest złym pomysłem zarówno w kontekście suszy, jak i zwiększa ryzyko powodzi. Dodatkowo spowodowałoby to szkody środowiskowe, m.in. w nadwiślańskich obszarach Natura 2000. Propozycja ta spotkała się z więc z krytyką ze strony środowisk ekologicznych i naukowych.
Inną kontrowersyjną inwestycją jest przekop Mierzei Wiślanej, w dokumencie wychwalany i nazywany „realnym i symbolicznym przedsięwzięciem pokazującym zmianę polityki zagranicznej Polski” czy „decyzją podjętą suwerennie przez rząd Polski.”, jednak wielokrotnie krytykowany zarówno od strony ekologii, jak i ekonomii.
PiS także broni planów otworzenia nowych kopalni odkrywkowych np. odkrywki węgla brunatnego w Złoczewie. Wiemy zaś, jak takie przedsięwzięcia wpływają negatywnie na zasoby wodne w rejonie kopalni. Skutkują obniżeniem poziomu wody w pobliskich jeziorach i pustynnieniem okolicznych obszarów.
Lewica – przywracanie naturalnego obiegu wody
Lewica ogłosiła „Pakiet przeciw suszy”, a w nim postulaty takie jak:
-przeznaczenie 20% przychodów z gospodarki leśnej na Fundusz Dzikiej Przyrody. Zajmie się on m.in. zalesianiem nieużytków i odtwarzaniem mokradeł – oba te rozwiązania stanowią dobre zabezpieczenie przed suszą i pustynnieniem terenów, zwiększają retencję wody, a ponadto mokradła mają zbawienny wpływ dla klimatu.
-Powstrzymanie powstawania nowych kopalni odkrywkowych.
– Znaczne zwiększenie środków na program wspierania małej retencji (zbiorniki o pojemności poniżej 5 mln m³, w tym stawy hodowlane) oraz mikroretencji (zbiorniki o pojemności poniżej 0,1 mln m³ i o powierzchni do 1 ha, w tym oczka wodne oraz podpiętrzone cieki – także w wyniku działalności bobrów).
– Modernizację wodociągów i kanalizacji. Obejmie ona m.in. naprawę i czyszczenie studni.
– Powstrzymanie „betonozy” w miastach. „Zamiast wielkich pustyń betonu będziemy wspierać sadzenie w miastach drzew. Określimy minimalny udział przestrzeni biologicznie czynnej w każdym kwartale.”
– Przywrócenie, tam gdzie to możliwe, dzikich brzegów rzek. W okresach powodziowych posłużą one za naturalne tereny zalewowe, a jednocześnie zwiększą retencję wody. Powstrzymanie zabudowywania terenów zalewowych.
Konfederacja – brak planu
Brak konkretów, niespójność programu: z jednej strony jest informacja o zalesianiu (pozytywny wpływ na zasoby wody), a z drugiej negowanie zmiany klimatu i poparcie dla używania węgla (negatywny wpływ, bo zmiany klimatu wpływają na intensyfikację susz i opadów nawalnych, a kopalnie odkrywkowe osuszają teren).
Problem suszy pojawia się głównie w kontekście krytyki systemu odszkodowań dla rolników.
Koalicja Obywatelska – przywracanie naturalnego obiegu wody
Koalicja zapowiada kompleksowy program walki ze skutkami suszy. Ewidentnie dostosowała tu optykę do postulatów Zielonych.
Koalicja zapowiada wstrzymanie programów regulacji rzek oraz ich renaturyzację. Do tego doprowadzą do zaprzestania melioracji odwadniającej na terenach podmokłych, nakażą małą retencję w lasach i podejmą kompleksowe działania w zakresie retencji wód w miastach. Retencja wody ma zostać zwiększona z ok. 5% do co najmniej 15%.
KO postuluje też wstrzymanie budowy nowych kopalni, politykę klimatyczną zgodną z celami redukcji wyznaczonymi przez IPCC.
Koalicja ogłosiła hasło „Zielona Polska” i – podobnie jak Lewica – zapowiada koniec z betonozą, ale też strategie zadrzewiania terenów miejskich oraz nieużytków rolnych. Są zapowiedzi ochrony lasów i powołania nowych lub rozszerzenia obszarów istniejących parków narodowych (w porozumieniu z lokalnymi społecznościami). Jeszcze ambitniejsze postulaty znajdziemy w programie Zielonych, którzy chcą m.in. zwiększenia obszaru parków narodowych o ok. 360% i zasadzenia miliona hektarów nowych lasów (dwukrotności obszaru Puszczy Białowieskiej) do 2025. Zwiększenie obszaru zadrzewień i terenów chronionych miałoby zdecydowanie pozytywny wpływ na retencję wody. -
Partie wobec zakazu wykorzystywania zwierząt w cyrkach. 2019
ZAKAZ WYKORZYSTYWANIA ZWIERZĄT W CYRKACH
Polskie Stronnictwo Ludowe – utrzymanie obecnych przepisów
W programie PSLu brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do ochrony zwierząt. Natomiast z przeszłości wiemy, że partia ta sprzeciwiała się wszelkim zmianom prawa, które by poprawiały ochronę zwierząt. Jest za utrzymaniem hodowli ferm zwierząt na futra, za ubojem rytualnym, przeciw zakazowi trzymania psów na łańcuchach.
Prawo i Sprawiedliwość – złamana obietnica wprowadzenia zakazu
PiS nie zrealizował swojej obietnicy wyborczej z poprzedniej kampanii. Brak jest też tego punktu w obecnym programie wyborczym.
Najpierw w 2017 r. grupa posłów PiS pod kierunkiem Krzysztofa Czabańskiego złożyła ambitny projekt zmiany ustawy o ochronie zwierząt, projekt zawierał m.in. wzmocnienie ochrony prawnej zwierząt, wprowadzenie obowiązku znakowania psów i utworzenie centralnego rejestru, zakaz hodowli zwierząt na futra i wykorzystywania zwierząt w cyrkach. Jednak ta nowa ustawa przeleżała prawie rok w »sejmowej zamrażarce«. Natomiast na początku 2019 r. posłowie PiS złożyli „autopoprawkę” do ustawy, w której nie ma już tych zapisów.
https://fakty.interia.pl/polska/news-ustawa-zabraniajaca-uboju-rytualnego-i-hodowli-zwierzat-fute,nId,2608279?fbclid=IwAR2qm_pvZvzFxuce9laGdd3JPO4_Hab6LiX2V3pX12J1tmTV96XlS3jJIE4#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=firefoxhttps://oko.press/nie-bedzie-dobrej-zmiany-dla-zwierzat-pis-wycofuje-sie-z-zakazu-hodowli-na-futra/
Lewica – za zakazem, wpisane w program partii
„Chciałbym zadeklarować, że kiedy wejdziemy do Sejmu, to Lewica przede wszystkim doprowadzi do zakazu tresury zwierząt i wykorzystywania zwierząt w cyrkach” – mówił Robert Biedroń.
Poza zakazem wykorzystywania zwierząt w cyrkach, Lewica postuluje też powołanie urzędu Rzecznika Praw Zwierząt czy likwidację ferm futrzarskich oraz najbardziej ambitny z ekologicznych postulatów Lewicy: koniec z chowem klatkowym. Dodajmy też, że Razem (a także np. europosłanka Wiosny Sylwia Spurek) zadeklarowało poparcie dla zakazu polowań na ptaki.
Konfederacja – brak wzmianki w programie
W programie tej partii nie ma słowa o ochronie zwierząt.
Koalicja Obywatelska – za zakazem, wpisane w program partii
Cytat z programu: Zakażemy też wykorzystywania zwierząt w cyrkach i zakończymy okrutne polowania na ptaki. Także Partia Zieloni, będący w Koalicji są zdecydowanie za zakazem zwierząt w cyrkach i jest to wpisane w program partii.
Warto zaznaczyć, że w tej kończącej się kadencji do Sejmu trafił projekt nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt autorstwa PO. Zawierał m.in. wprowadzenie zakazu wykorzystywania zwierząt w cyrkach. „Chodzi przede wszystkim o złe traktowanie zwierząt i niedobre warunki, w jakich są zmuszone przebywać. One żyją w katastrofalnych warunkach, a jeśli rodzic chce pokazać dziecku lwa czy słonia, to może pojechać na wycieczkę do zoo” – mówił jeden z jego autorów, Paweł Suski z PO. Projekt zakładał też zakaz hodowli zwierząt na futra, uwolnienie psów z łańcuchów i wiele innych punktów zwiększających ich ochronę. Politycy PO zresztą podpisywali również projekt nowelizacji przedstawiany przez PiS.
Za pomoc w opracowaniu tego zagadnienia chcę podziękować naszej czytelniczce Jolanta Samluk – Pałasz
-
Partie wobec problemu smogu – 2019
Smog powstaje na skutek wymieszania powietrza z zanieczyszczeniami i spalinami, powstającymi w efekcie działalności człowieka. Mówi się tu o tzw. niskiej emisji.
Za znakomitą większość niskich emisji odpowiada palenie węglem, drewnem i innymi paliwami stałymi w piecach. Stąd też najważniejszym elementem walki ze smogiem jest termomodernizacja, wymiana czy likwidacja pieców oraz wyższy standard budownictwa.
Innymi ważnymi elementami smogu są emisje z fabryk, natomiast w dużych miastach ruch samochodowy często wyrasta na głównego winowajcę.
KONFEDERACJA (SZKODLIWE ROZWIĄZANIA):
W programie Konfederacji znajduje się hasło “czyste powietrze”, ale bez żadnych propozycji jak je osiągnąć.
Z kolei osobny program Ruchu Narodowego stwierdza: “Do tej pory nie powstała żadna pogłębiona analiza, która umożliwiłaby skuteczną walkę z tym zjawiskiem. Decyzje samorządowców w tej materii podejmowane są na podstawie spekulacji.” Dlatego proponują jedynie przeprowadzenie tej analizy oraz zwiększenie lesistości kraju (gdzie walka ze smogiem jest jedną z motywacji).
Na pytanie Business Insider o walkę ze smogiem Konfederacja jako przyczynę smogu podała fakt, że ludzie palą słabej jakości węglem, dodając: “Robią to, ponieważ nie stać ich na droższy. Żadne programy socjalne tutaj nie pomogą. Jeśli człowieka na coś nie stać, trzeba zmniejszyć opodatkowanie pracy, pozwolić mu się bogacić dzięki swojej pracy. Wtedy będzie miał środki na palenie w lepszy, wydajniejszy i bliższy środowisku sposób”. Nie spodziewamy się więc po tym komitecie dofinansowań do wymiany pieców czy termomodernizacji.
W kontekście jednak transportu samochodowego Konfederacja zapowiada zniesienie akcyzy na paliwo i wydaje się stanowczo wspierać transport indywidualny. Radykalna obniżka cen paliwa do poziomu 3 złotych miałaby dać “naszej gospodarce nową energię”.
W debacie na temat smogu Krzysztof Bosak był za rozwojem transportu publicznego, ale przeciwko utrudnieniom ruchu w centrum miast. Jako żart (mamy nadzieję) sugerował nawet że likwidacja miejsc parkingowych zwiększa smog, bo kierowcy dłużej jeżdżą szukając miejsc. Ale, poza wysokimi karami za wycinanie filtrów DPF, konkretne rozwiązania na redukcję smogu wywołanego przez transport nie padły. Pojawiły się za to słowa o tym, że lewica “wypowiada wojnę kierowcom” i kieruje się “antysamochodową agendą”. Nie zapominajmy, że w skład Konfederacji wchodzi Partia Kierowców, której przedstawiciel na konwencji programowej wprost mówił o walce z aktywistami miejskimi i „ekoterrorystami”.
Natomiast w zestawie 100 ustaw Sławomira Mentzena, promowanych przez Konfederację, jest też projekt zniesienia regulacji przy wycinaniu drzew na prywatnych działkach, czyli nowe LexSzyszko. Jak to się ma do haseł o „czystym powietrzu”?
PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ (DOBRE ROZWIĄZANIA, WADLIWA REALIZACJA)
Jako przykłady własnych działań w tej sprawie PiS podaje program „Czyste powietrze”, oraz rozporządzenia dotyczące kotłów i jakości paliw. Warto jednak dodać, że, choć partia obwinia za bezczynność w sprawie smogu poprzedni rząd, sama z początku nic nie robiła w tej sprawie (czy wręcz powiększała problem, np. podnosząc progi informowania o zanieczyszczeniu powietrza).
PiS chce inwestować w efektywność energetyczną i modernizację ogrzewania. Budynki, w których świadczy się najważniejsze usługi publiczne, mają zostać doprowadzone do wysokich standardów efektywności energetycznej (nie wiemy niestety, jakich konkretnie). O budynkach prywatnych autorzy programu piszą: „Zwiększymy liczbę gospodarstw domowych podłączonych do efektywnych systemów ciepłowniczych (sprawność instalacji indywidualnego ogrzewania to najczęściej znacznie poniżej 65%, w przypadku ciepłowni i elektrociepłowni to 85%) oraz rozbudujemy system wysokosprawnej kogeneracji i ogrzewania gazowego. Dla obszarów o niskim poziomie urbanizacji alternatywą jest ogrzewanie elektryczne, ujęte w taryfie antysmogowej.”
Do tej pory wsparciem dla termomodernizacji, wymiany kotłów i inwestycje w OZE w prywatnych domach były programy „Energia Plus” i „Czyste Powietrze”. Oba będą kontynuowane. „Czyste powietrze” ma objąć 3-4 mln domów jednorodzinnych (a więc 60-80%), co ma doprowadzić do 50% redukcji emisji z sektora bytowo-komunalnego do 2030.
Pytanie jednak, czy faktycznie uda się wdrożyć program na tę skalę. Dokument programowy chwali się dotychczasowym jego sukcesem, jednak nie wspomina w ogóle o problemach z nim związanych – opóźnieniach w rozpatrywaniu wniosków czy konflikcie z Komisją Europejską (dotyczących m.in. udziału banków w projekcie) – ani o możliwych rozwiązaniach (choć trzeba wspomnieć, że rząd uczynił kroki w tę stronę). Patrząc po średnim tempie akceptacji wniosków z pierwszych 10 miesięcy, program musi znacznie przyspieszyć, aby objąć zamierzoną liczbę budynków.
Poza powyższymi uwagami nie można pominąć milczeniem takich działań jak ”Lex Szyszko”, postępująca w wyniku tego wycinka drzew w miastach i nie tylko czy brak norm jakościowych w zakresie spalanego węgla. Mimo więc niezłych założeń programowych Prawo i Sprawiedliwość otrzymują od nas kolor żółty.
W kontekście ruchu samochodowego Prawo i Sprawiedliwość stawia na elektromobilność („jedną z flagowych branż polskiej polityki rozwojowej”) i rozbudowę / przywrócenie sieci kolejowej i autobusowej dla wsi i małych miast.
LEWICA (DOBRY PROGRAM)
Lewica zapowiedziała też pewne elementy kompleksowego programu antysmogowego i energooszczędnościowego, jak dofinansowanie wymiany 2 mln pieców węglowych w ciągu 15 lat na bezemisyjne instalacje grzewcze. Do tego rozwiną sieci, zwiększą poziomy informowania i alarmowania o stężeniu pyłów zawieszonych, tak by najpóźniej w 2023 roku osiągnęły poziomy przyjęte we Francji (poziom alarmowy dla PM10 80 µg/m3 średniodobowo). W naszym kwestionariuszu SLD stwierdza dodatkowo, że nowe budynki powinny powstawać w “standardzie prawdziwie zeroenergetycznym”.
Są też zapowiedzi rozwoju sieci transportu zbiorowego i stworzenia w ciągu 6 lat pełnej siatki połączeń lokalnych we wszystkich gminach w Polsce.
Jest też zapowiedź walki z betonozą i rozwoju zieleni miejskiej, co ma pewne znaczenie mitygacyjne. Minimalny udział przestrzeni biologicznie czynnej w każdym kwartale miasta ma być regulowany ustawowo.
Przed powstaniem Lewicy temat smogu najmocniej przewijał się w Lewica Razem, która mówiła ponadto m.in. o potrzebie edukowania społeczeństwa na temat smogu, rozbudowy lokalnej sieci pomiaru zanieczyszczeń oraz zatrudnienia lokalnych doradców ds. termomodernizacji. Warto napomknąć, że Lewica Razem jest przeciwna prywatyzacji sieci ciepłowniczej.
POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE (ZA MAŁO KONKRETNIE)
Choć kierunek jest właściwy, cele są mało konkretne i z reguły mniej ambitne. PSL zapowiada zakaz instalacji pieców nie spełniających norm ochrony środowiska oraz dofinansowanie zakupu pieców w wysokości 75-100%. Nie ma jednak w programie nic np. o pompach ciepłach czy termomodernizacji.
Mocnym zapisem jest obietnica, że od 2025 roku wszystkie nowo budowane domy muszą być nie gorsze niż w standardzie domów pasywnych, co też prowadzi do ograniczenia smogu z mieszkalnictwa.
W kwestii transportu PSL skupia się na obietnicach rozbudowy i przywrócenia lokalnych połączeń zbiorowych, tworzeniu ponadregionalnych tras rowerowych i postawienia na bezemisyjny wodór w transporcie.
KOALICJA OBYWATELSKA (DOBRE ROZWIĄZANIA)
Koalicja Obywatelska ogłosiła najbardziej ambitny program wymiany pieców węglowych, które za pomocą zmian w prawie i systemu dotacji mają być całkowicie wyeliminowane do 2030 roku (program Polska Oddycha). Zapowiada przy tym inwestycje w pompy ciepła czy w kompleksową modernizację systemu ciepłowniczego, wraz z wyeliminowaniem węgla z ciepłownictwa do 2035 roku. Do tego Koalicja zapowiada ogólnopolski program termomodernizacji, uwzględniający problem ubóstwa energetycznego oraz nowe standardy cieplne dla nowych i starych domów. Pojawia się też hasło walki z “betonozą” w miastach, choć bez dalszego rozwinięcia tematu.
Jest co prawda mowa o przyspieszeniu rozbudowy i modernizacji systemu dróg, ale też powraca znany z ruchów ekologicznych postulat „Tiry na tory”, czyli zapowiedź przekierowania ciężkiego transportu na kolej, co w przypadku smogu też ma niebagatelne znaczenie. Do tego zapowiadana jest rozbudowa węzłów komunikacyjnych i odbudowa systemu połączeń kolejowych czy autobusowych. Podobnie jak w przypadku PSL jest zapowiedź inwestycji w technologie wodorowe w transporcie, ale też w auta elektryczne.
Więcej konkretów można znaleźć w programie Partii Zieloni, gdzie mowa jest o 150 mld zł na 10-letni plan wymiany pieców czy termomodernizacji budynków. Zieloni rozwijają też temat samochodów i sugerują zaostrzenie norm spalinowych, ulgi podatkowe i dopłaty dla samochodów elektrycznych i zapowiedź wycofania pojazdów spalinowych z polskich dróg. -
EKOLOGIA W PROGRAMIE POLSKIEGO STRONNICTWA LUDOWEGO
Zielona koniczynka czyli Polskie Stronnictwo Ludowe próbuje się unowocześniać, a zarazem przemawiać dalej do tradycyjnego elektoratu wiejskiego. Widać to wyraźnie w programie wyborczym ogłoszonym w minioną sobotę przez prezesa PSL Władysława Kosiniaka-Kamysza na konwencji w Sandomierzu.
Aspekty transformacji wypadły szczególnie przekonująco, gdzie zielona energia została przez Kosiniaka-Kamysza określona „kołem zamachowym polskiej gospodarki”. Sama konwencja została nieco przyćmiona przez Prawo i Sprawiedliwość, ale program Polskiego Stronnictwa Ludowego wart jest uwagi, jeśli chodzi o ekologię.
Tu ocena będzie mieszana, bo w paru punktach jest to program mocny, także z racji wiarygodności: ewidentnie czuć, że postulaty są kierowane do wiejskiego i małomiasteczkowego elektoratu i do problemów, z którymi oni muszą się mierzyć. Pojawiają się też ciekawe nowe postulaty, których nie spotkaliśmy w żadnym innym programie wyborczym, jak np. ponadregionalna sieć tras rowerowych. Jednak wielce wymowne są te tematy, których Polskie Stronnictwo Ludowe w swoim programie pominęło milczeniem.
CZEGO NIE MA W PROGRAMIE POLSKIEGO STRONNICTWA LUDOWEGO?
Tu wielu ekowyborcom może się zapalić czerwona lampka, stąd dajemy na początek.
Czego więc nie ma w programie PSL? Nie ma nic o prawach zwierząt, ochronie lasów, śmieciach czy ochronie wód i rzek. Pojawia się za to zapis o rekompensatach za straty łowieckie, więc PSL jak najbardziej pozostaje partią myśliwych.
POLITYKA KLIMATYCZNA – ENERGETYKA
Przypominamy: świat musi zredukować emisje wobec 1990 roku o 55% do 2030 roku (do 2050 roku mamy osiągnąć zeroemisyjność), jeśli mamy spełnić cele klimatyczne założone w raporcie IPCC z 2018 roku. Obecnie emisje w Polsce są ok. 30% poniżej poziomu z 1990 roku. Ponieważ energetyka to największe źródło emisji większość uwagi w kontekście walki ze zmianami klimatycznymi skupia się właśnie na tym aspekcie transformacji.
Pod tym względem trzeba napisać wprost: program energetyczny Polskiego Stronnictwa Ludowego jest najambitniejszy ze wszystkich pięciu komitetów, a do tego najbardziej spójny, wiarygodny i jako jedyny można uznać, że w zakresie energetyki spełnia cele klimatyczne IPCC na 2030 rok. Choć dla purystów mogą się pojawić zgrzyty, bo Polskie Stronnictwo Ludowe zapowiada stabilizowanie energetyki odnawialnej gazem, w tym ziemnym.
Ciekawostką jest, że w programie Polskiego Stronnictwa Ludowego pojawiły się odniesienia do bieżących wydarzeń jak pożary w Syberii i w Amazonii i pada nawet takie stwierdzenie: „Musimy zastanowić się, w jakim świecie żyć będą nasze dzieci i wnuki oraz co zrobić, aby ten świat nie był gorszy niż ten, który my zastaliśmy?”
W kontekście energetyki PSL zakłada najszybsze tempo transformacji, czyli min. 50% OZE do 2030 roku (wobec min. 33% Koalicji Obywatelskiej, ok. 27% Prawa i Sprawiedliwości czy min. 50% OZE, ale dopiero w 2035 roku u Lewicy). Nie ma co prawda terminu odejścia od węgla ani pełnego planu dekarbonizacyjnego, jest za to deklaracja, że z węglem trzeba skończyć.
Skąd uzyskać to 50% OZE? Po pierwsze PSL stawia na energię ze słońca i z wiatru – tu warto podkreślić zamiar wybudowania 14 GW elektrowni wiatrowych na morzu, skąd Polska czerpałaby nawet 20% energii elektrycznej. Z mniej oczywistych inwestycji pojawiają się w programie biogazownie i elektrownie wodne. To ostatnie źródło energii wzbudza jednak wątpliwości, bo zamierzają w tym celu zrealizować program budowy zbiorników dużej i średniej retencji, a to z kolei wzbudza spore zastrzeżenia co do ekologiczności takich inwestycji, chociażby ze strony Koalicji Ratujmy Rzeki.
Jak też wspominano PSL zamierza bloki węglowe zastępować blokami gazowymi. To w teorii powinno też zmniejszyć emisje, gdyż spalanie gazu jest ok. dwukrotnie mniej emisyjne niż produkcja energii z węgla, jednakże w ostatnim czasu pojawiły się też opracowania naukowe wskazujące na duży większy cieplarniany efekt metanu, który wycieka podczas pozyskiwania i transportu gaz ziemnego.
Warto ponadto zaznaczyć zamiar rozwoju i rozbudowy sieci przesyłowej (czyli ten wątek pojawił się we wszystkich trzech głównych partiach opozycyjnych), masowej rozbudowy fotowoltaiki na budynkach administracji publicznej oraz cofnięcie ustawy antywiatrakowej (na rzecz uzależnienia budowy wiatraków od zgody lokalnej społeczności)
WODÓR I ENERGIA JĄDROWA
Do fanklubu wodoru dołączyło Polskie Stronnictwo Ludowe. Podobnie jak Koalicja Obywatelska PSL widzi w wodorze paliwo przyszłości i w programie snują wizję użycia tego nośnika energii do transportu publicznego na Górnym Śląsku i rozwoju przemysłu autobusów i samochodów dostawczych.
Nie ma w programie wzmianki o energii jądrowej, jednak w przeszłości deklarowali się przeciwnikami tej formy energii.
SMOG, ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ, PROSUMENCKOŚĆ
W kontekście pieców i kotłów brakuje trochę konkretów odnośnie celów. O ile Koalicja Obywatelska obiecała wycofać piece węglowe do 2030 roku, a Lewica wymianę 2 milionów pieców do 2035 roku, PSL zapowiada tylko zakaz instalacji pieców nie spełniających norm ochrony środowiska. Warto tu jednak dodać zapowiedź dofinansowania zakupów pieców w wysokości 75-100%. Nie ma jednak w programie nic o pompach ciepłach czy termomodernizacji.
Mocnym zapisem jest obietnica, że od 2025 roku wszystkie nowe budowane domy muszą być nie gorsze niż w standardzie domów pasywnych, co ma ogromne znaczenie, jeśli chodzi o energooszczędność budynków (redukcja poboru energii na ogrzewanie nawet ponad 90%).
W kontekście prosumentów PSL zapowiada przywrócenie stałych taryf dla OZE i 8% VAT na wszelkie rozwiązania w tym zakresie. Pojawiły się do tego zapisy o ułatwieniu odsprzedaży międzysąsiedzkiej energii.
ROLNICTWO
Czytając program rolniczy uderza, jak bardzo Koalicja Obywatelska (w tym nawet Zieloni) czy Lewicy zaniedbały ten temat, a Polskie Stronnictwo Ludowe skrzętnie to wykorzystały.
Postulatów nie ma wiele, ale w kontekście chociażby bioróżnorodności czy roli rolnictwa w zakresie walki ze zmianami klimatycznymi są one jak najbardziej słuszne:
Wprowadzenie 0% VAT na ‘tradycyjną żywność’ (zastanawia jednak unikanie tu zwrotu ‘ekologiczna’). Zielone Targi w każdej gminnie – umożliwiające sprzedaż lokalnej żywności bez opłat. Wsparcie polskich ras zachowawczych jako alternatywy dla żywności masowej.SUSZA I RZEKI
W kontekście suszy w programie PSL są głównie zapisy odnośnie chronienia interesów rolników, czyli fundusz klęskowy czy mała retencja z myślą o potrzebach wsi.
Odnośnie rzek pojawiają się tylko postulaty martwiące, czyli rozbudowy średniej i dużej retencji na potrzeby energetyki wodnej. Negatywne opinie środowisk ekologicznych i naukowych na ten temat można poczytać chociażby na stronie Koalicji Ratujmy Rzeki.
TRANSPORT
Tu poza obietnicą rozbudowy i przywrócenia lokalnych połączeń zbiorowych (obecne też w programie KO i Lewicy) i wspomnianym wcześniej postawieniem na wodór w transporcie pojawia się postulat budowy rozległej sieci tras rowerowych połączonych na poziomie regionalnym i ponadregionalnym. Do tego zapowiedziany jest obowiązek budowy chodnika i trasy rowerowej przy każdej budowie czy modernizacji dróg wojewódzkiej, powiatowej i gminnej.
-
EKOLOGIA W PROGRAMIE KONFEDERACJI
Jak na jedyny „realny, antysystemowy wybór spoza układu Okrągłego Stołu” przystało – po usilnej próbie odnalezienia programu nic takiego nie stwierdzono.
Wiemy tylko, że są na NIE i są „dla wszystkich tych, którzy myślą kategoriami wolnościowymi i konserwatywnymi.” Jedyny postulat okołoekologiczny jaki udało się znaleźć to obniżenie cen paliwa (zniesienia akcyz), czyli działanie na rzecz przyspieszenia zmian klimatycznych.
Jeśli redakcja jest w błędzie – prosimy Konfederację o przesłanie programu.
W międzyczasie przypominamy niedawną twórczość jedynki Konfederacji w Warszawie, Janusza Korwina Mikke:
„Na Walkę z Globciem można patrzeć jako na ciekawy eksperyment socjologiczny: całe tabuny profesorów, docentów i innych „naukowców” tworzą „naukowe” uzasadnienia dla niewytrzymujących żadnej naukowej weryfikacji tez. (…) Chyba że pod komendą dzisiejszych szamanów wszystkie pieniądze, zamiast na rozwój nauki i techniki, będziemy wydawać na Walkę z Globciem.”
Cytat z artykułu: https://www.rp.pl/Publicystyka/181229924-Korwin-Mikke-Skutki-zmian-klimatu-Ziemia-sie-zazieleni.html?fbclid=IwAR3bDlZ1-idpkGzULefYXJQCMwWSUdLw4pnOrHUFnAGviSUsW57LfHgxb7M -
EKOLOGIA W PROGRAMIE KOALICJI OBYWATELSKIEJ
Wbrew zapowiedziom jednak pierwsza na warsztat idzie Koalicja Obywatelska, co wynika z prostego faktu zorganizowania konferencji programowej w piątek, 6 września, podczas gdy Polskie Stronnictwo Ludowe swój program ogłasza dopiero dzisiaj (w sobotę).
Ponownie nie analizujemy całościowego programu i skupiamy się na wątkach ekologicznych. Jeśli chodzi o samą konferencję, to trzeba przyznać mocny pro-ekologiczny wydźwięk, głównie dzięki przemowie Małgorzaty Tracz, dwójki z list KO we Wrocławiu i przewodniczącej Zielonych. Ekologia została też ewidentnie wyróżniona jako jeden z sześciu głównych punktów programowych – coś, czego zabrakło np. na konwencji programowej Lewicy.
Warto zaznaczyć tu, że tuż po konferencji programowej Koalicji Obywatelskiej, Partia Zielonych zorganizowało drugą konferencję ‘uzupełniającą’ o dalej idących postulatach, którą omówimy odrębnie.
Koalicja Obywatelska opublikowała dziś znacznie rozszerzony program ekologiczny, ale znów zachodzi pytanie: Czy postulaty usatysfakcjonują wyborców? Jest na pewno lepiej niż np. cztery lata temu, ale ekowyborca nadal może mieć sporo zastrzeżeń.
POLITYKA KLIMATYCZNA
Ponownie zaczniemy od polityki klimatycznej, która znów wydaje się za mało ambitna wobec katastrofy klimatycznej.
Jak już pisaliśmy, świat musi zredukować emisje wobec 1990 roku o 55% do 2030 roku (do 2050 roku mamy osiągnąć zeroemisyjność), jeśli mamy spełnić cele klimatyczne założone w raporcie IPCC z 2018 roku. Obecnie emisje w Polsce rosną, ale w wyniku transformacji politycznej i zamknięciu przemysłu ciężkiego emisje w Polsce są obecnie ok. 30% poniżej poziomu z 1990 roku.
Tu niestety drugi z rzędu zawód: Program Koalicji Obywatelskiej niestety nie jest tak ambitny jak program ich koalicjanta, czyli Zielonych, a do tego szybko wyszła na jaw niespójność postulatów.
W zakresie energetyki, która w Polsce wytwarza ok. 39% gazów cieplarnianych, trudno jednoznacznie ocenić jakość postulatów. Z jednej strony ostała się deklaracja totalnego odejścia od węgla do 2040 roku (czego nie ma np. w programie Lewicy). Realizacja tego postulatu jest jak najbardziej zgodna z celami klimatycznymi, jest jednak jedno wielkie ale… Program Koalicji zakłada program 3×10, czyli po 10 GW energii słonecznej, energii wiatrowej lądowej i morskiej w ciągu 10 lat. To łącznie ma zwiększyć udział energetyki odnawialnej do ponad 33% w perspektywie 10 lat. Tu jest identyczny problem z deklaracjami Lewicy: liczby się nie spinają. Jeśli po 2029 roku nie dojdzie do przyspieszenia programu OZE jej udział w energetyce będzie ok. 47% w 2035 roku (wobec 50% w programie Lewicy) i 58% w 2040 roku. Tym samym, jeśli Koalicja Obywatelska postuluje odejście od węgla do 2040 roku to skąd brakujące ok. 40% energii?
Są więc trzy opcje: spalanie gazu ziemnego, budowa elektrowni atomowych lub radykalnie przyspieszenie transformacji w latach 2030-2040, ale w programie nie ma wzmianki o żadnym z tych rozwiązań. Tak czy inaczej w obecnej formie – podobnie jak w programie Lewicy – trzeba mówić o postulatach, które nie spinają się logiczną całość.
Trzeba tu zaznaczyć jednak, że Lewica przynajmniej deklaratywnie twierdzi, że nie będą otwierane nowe kopalnie węgla, ani nie będzie importowany węgiel czy gaz ziemny, natomiast jak dotychczas Koalicja nic podobnego nie stwierdziła.
W tej perspektywie wygląda na to, że jedyny komitet, który w zakresie energetyki spełnia wymogi celów klimatycznych na 2030 rok to zieloni z… Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Na koniec warto jednak dodać, że Koalicja Obywatelska zobowiązała się do przeznaczenia 100% wpływów ze sprzedaży uprawnień do emisji CO2 na inwestycje w OZE oraz zapowiada budowę inteligentnej sieci elektroenergetycznej.
DEKLARACJA DLA GÓRNEGO ŚLĄSKA
W rozbudowanym dziale ekologicznym Koalicji Obywatelskiej pojawił się jeden dziwny fragment, czyli „Deklaracja dla Górnego Śląska”, gdzie pada takie zdanie: „Nie będziemy zamykać kopalń, dopóki będzie w nich węgiel, a koszty wydobycia pozwolą na utrzymanie godnego życia górników i ich rodzin. Nie będziemy zamykać elektrowni węglowych, dopóki będą w stanie pracować.”
Ów fragment szybko zyskał popularność w sieci i doczekał się nawet Razemowego mema. Jednak wbrew pozorom nie ma tutaj akurat tak wielkiej sprzeczności z postulatami odejścia od węgla do 2040 roku, choć musi wzbudzać sceptycyzm zwrot typu „nie będziemy zamykać elektrowni węglowych, dopóki będą w stanie pracować.” Wygląda to na próbę ugłaskiwania elektoratu górniczego na Dolnym Śląsku.
Jeśli chodzi o sam węgiel, warto pamiętać, że według samej branży w obecnie działających kopalniach węglowych zabraknie węgla do 2035 roku, a przy planowanej stopniowej redukcji zużycia cel 2040 rok wydaje się sensowny.
W przypadku polskich elektrowni trzeba nadmienić, że ponad połowa z nich ma ponad 35 lat i już w najbliższych latach część będzie zamykana ze starości. Przy rozsądnej, ale i radykalnej transformacji energetycznej, można większość elektrowni stopniowo zastępować czystymi źródłami energii. Sytuacja ma się gorzej z nielicznymi nowymi blokami w Turowie, Bogatyni czy Jaworznie, które w 2040 rok będą miały zaledwie nieco ponad 20 lat i daleko im będzie do końca użyteczności.
WODÓR I ENERGIA JĄDROWA
W Koalicji widać, że są fani wodoru jako przyszłego nośnika energii. Wodór jednak pozyskiwany z energii odnawialnej (zgodnie z programem komitetu) korzysta z nadwyżek energii, natomiast te są możliwe np. dopiero przy radykalnym rozwoju OZE, a tego obecny program energetyczny nie gwarantuje. Tym niemniej warto ten punkt zauważyć jako zapowiedź inwestycji w nowoczesny przemysł przyszłości.
Nie ma w programie wzmianki o energii jądrowej.
SMOG, ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ, PROSUMENCKOŚĆ
Koalicja Obywatelska już w lipcu ogłosiła ambitny program wymiany pieców węglowych, które za pomocą prawa i systemu dotacji mają być całkowicie wyeliminowane do 2030 roku (dla porównania Lewica zapowiedziała 2 mln pieców do 2035 roku). Zapowiada przy tym inwestycje w pompy ciepła czy w kompleksową modernizację systemu ciepłowniczego.
Do tego Koalicja zapowiada ogólnopolski program termomodernizacji, uwzględniający problem ubóstwa energetycznego oraz nowe standardy cieplne dla nowych i starych domów.
W programie poruszano też kwestie energii prosumenckiej. Tu Koalicja obiecuje mechanizm preferencyjnych pożyczek dla firm i obywateli chcących inwestować w przydomowe odnawialne źródła energii – panele słoneczne, przydomowe wiatraki i i pompy ciepła.
POLITYKA ŚMIECIOWA I EDUKACJA
To jeden z silnych punktów programu Koalicji Obywatelskiej z daleko idącymi postulatami.
Politycy Koalicji chcą bowiem wprowadzić system kaucji za butelki i depozytu za opakowania plastikowe, co w Polsce oznaczałoby wielką rewolucję. W tej wielkiej przemianie kluczową rolę miałyby odegrać instytucje publiczne, które dawałyby przykład np. w zakresie korzystania z opakowań wielorazowych czy biodegradowalnych.
W tym kontekście do programu Koalicji wkradły się terminy takie jak ‘gospodarka obiegu zamkniętego’ czy ‘zero waste’, dotychczas obecne chyba tylko w partiach niszowych.
Do tego pojawił się postulat zakazu importu śmieci, zapewne wskutek coraz bardziej gorszącego procederu dzikich czy płonących wysypisk.
Warto też nadmienić postulat wprowadzenia nowego przedmiotu: edukacji o ochronie środowiska do szkół.
LASY
Koalicja ogłosiła hasło „Zielona Polska” i zapowiada koniec z betonozą, ale też strategie zadrzewiania terenów miejskich, ale także nieużytków rolnych. Są zapowiedzi ochrony lasów i powołania nowych lub rozszerzenia obszarów istniejących parków narodowych (w porozumieniu z lokalnymi społecznościami), jednak jedynym konkretem jest spełnienie postulatu zamiany całej Puszczy Białowieskiej w park narodowy.
Dla porównania Lewica ogłosiła ochronę 10% lasów polskich, natomiast Partia Zieloni w swoim programie do sejmu zapowiedziała zbieżny postulat: zwiększenie obszaru parków narodowych o ok. 360%.
PRAWA ZWIERZĄT
Tutaj doszło niewątpliwie do pewnych przełomów. Platforma Obywatelska, raczej dotychczas przychylna myśliwym, zaakceptowała do programu postulat ewidentnie wzięty od Partii Zielonych, czyli zakaz polowań na ptaki.
Jeszcze większym skokiem programowym jest stwierdzenie, że „Przemysłowa hodowla zwierząt jest jednym z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Jej ograniczenie jest niezbędne ze względów klimatycznych, zdrowotnych i etycznych.” Nie idą za tym zapisem jednak żadne konkretne deklaracje, poza zapisem o potrzebie wsparcia mniejszych gospodarstw rodzinnych, rolnictwa ekologicznego i innowacyjnego.
Do tego (podobnie jak na Lewicy) mamy zakaz wykorzystywania zwierząt w cyrku czy likwidację ferm futrzarskich. Nie pojawił się za to postulat powołania Rzecznika Praw Zwierząt (za to znalazł się on w deklaracji programowej Zielonych).
WODA I RZEKI
Koalicja ewidentnie dostosowała tu optykę do postulatów Zielonych, a nawet czuć w tym ich język (nieraz zbyt ekspercki). Tym samym komitet zapowiada wstrzymanie programów regulacji rzek oraz ich renaturyzację. Do tego doprowadzą do zaprzestania melioracji odwadniającej na terenach podmokłych, nakażą małą retencję w lasach i podejmą kompleksowe działania w zakresie retencji wód w miastach.
TRANSPORT
Temat transportu akurat nie pojawił się w dziale ekologii, tylko gospodarki. Jest więc co prawda mowa o przyspieszeniu rozbudowy i modernizacji systemu dróg, ale też powraca znany z ruchów ekologicznych postulat „Tiry na tory”, czyli zapowiedź przekierowania ciężkiego transportu na kolej.
Do tego zapowiadana jest rozbudowa węzłów komunikacyjnych i odbudowa systemu połączeń kolejowych czy autobusowych. W tym celu Koalicja zapowiada powstanie 314 powiatowych centrów komunikacyjny. -
EKOLOGIA W PROGRAMIE LEWICY
W sobotę 24 sierpnia Lewica, czyli komitet wyborczy Sojuszu Lewicy Demokratycznej wspólnie z Wiosną Roberta Biedronia i Lewicą Razem ogłosiła swój program wyborczy.
My jak zwykle skupiamy się na ekologii. Jak wypadł ten temat na samej konwencji? Raczej poniżej oczekiwań. Na tematy klimatu i ekologii zahaczyli właściwie tylko Beata Maciejewska (jedynka z list Lewicy w Gdańsku z ramienia Wiosny) oraz Robert Biedroń.
Poznaliśmy jednak główne postulaty Lewicy odnośnie tematów ekologicznych, a w międzyczasie komitet uzupełnił o kolejne zapisy, np. w sprawie suszy. Czy postulaty usatysfakcjonują wyborców? Z tym różnie bywa.
POLITYKA KLIMATYCZNA
Świat musi zredukować emisje wobec 1990 roku o 55% (do 2050 roku mamy osiągnąć zeroemisyjność), jeśli mamy spełnić cele klimatyczne założone w raporcie IPCC z 2018 roku. Po początkowych sukcesach w redukcjach emisji w wyniku transformacji politycznej w Polsce, od kilku lat emisje w Polsce rosną i obecnie są ok. 30% poniżej poziomu z 1990 roku.
Czy program Lewicy odpowiada na te potrzeby? Raczej nie. Istniejące zapisy są mniej hurraoptymistyczne niż program Wiosny (całkowite odejście od węgla do 2035 roku), natomiast daleko im do kompleksowości rozwiązań Razem.
Największym emitentem gazów cieplarnianych w Polsce jest energetyka (ok. 39%), a tutaj Lewica zakłada średnio ambitny plan pozyskiwanie 50% energii ze źródeł niskoemisyjnych do 2035 roku. Nie ma jak dotychczas oświadczeń odnośnie daty odejścia od węgla, ale przy takim tempie rozwoju energetyki odnawialnej węgiel będzie spalany jeszcze w latach 2040+, chyba że zostanie zastąpiony gazem naturalnym.
Jak podawano Lewica zamierza uniezależnić się od gazu z importu i zakaże importu węgla (raz było mówione o zakazie importu „fatalnej jakości węgla”, w innym miejscu pisze o całkowitym zakazie importu). Skąd więc będzie pochodzić 50% energii w 2035 roku, skoro ani gaz, ani węgiel nie będzie importowany? Z rodzimego gazu łupkowego i nowych odkrywek węgla? Raczej trzeba uznać dotychczasowe deklaracje programowe za wewnętrznie sprzeczne, bo jeszcze w innym miejscu głosiła zakaz dla nowych odkrywek w Polsce. Jeśli jeszcze bardziej się zagłębić w programie Sojuszu Lewicy Demokratycznej z 2017 roku można wyczytać: „Wsparcie dla polityki klimatycznej, przy jednoczesnej jej renegocjacji w stronę ochrony energetyki węglowej.”
Dla porównania zarówno Polskie Stronnictwo Ludowe jak i Partia Zieloni zakładają o wiele ambitniejszy cel, czyli min. 50% energii z OZE do 2030 roku – o pięć lat szybciej. Sama Koalicja Obywatelska (do której należą wspomniani Zieloni) nie określiła wprost planu energetycznego, jednak deklaracja całkowitego odejście od węgla do 2040 roku i oświadczenia publiczne niektórych działaczy Partii Zieloni sugerują, że program rozwoju OZE Koalicji będzie zbieżny z założeniami Zielonych odnośnie tempa rozwoju energii odnawialnej.
Tym samym Lewica przynajmniej w zakresie energetyki zaproponowała najmniej ambitny program dekarbonizacji ze ‘bloku opozycyjnego’, co jest pewnym zaskoczeniem zważając na zapowiedzi podczas tworzenia komitetu.
ENERGIA JĄDROWA
Odnośnie energii jądrowej w niedawnym wywiadzie Adrian Zandberg stwierdził: „Są sprawy, w których uzgodniliśmy wspólny program, ale są też takie, w przypadku których pozwoliliśmy sobie na protokół rozbieżności. Koleżanki i koledzy z Wiosny uważają, że w ciągu najbliższych lat dokona się przełom technologiczny, jeżeli chodzi o magazynowanie energii. W związku z tym możliwe miałoby być płynne przejście do energetyki w stu procentach opartej na odnawialnych źródłach energii. W Razem uważamy, że politykę energetyczną trzeba planować w ostrożniejszy sposób, więc OZE powinna wspierać energetyka atomowa.”
SMOG, ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ, PROSUMENCKOŚĆ
Lewica zapowiedziała też pewne elementy kompleksowego programu antysmogowego i energooszczędnościowego, jak dofinansowanie wymiany 2 mln pieców węglowych w ciągu 15 lat. Jak stwierdził Robert Biedroń na konferencji: „Będziemy mieli w Polsce najbardziej czyste powietrze w tej części Europy.” Tu warto zauważyć, że w przypadku wymiany pieców cel jest mniej ambitny niż zapowiedzi Koalicji Obywatelskiej, która deklaruje całkowite wyeliminowanie pieców węglowych do 2030 roku.
W programie poruszano też kwestie energii prosumenckiej i deklarowano kompleksowe uproszczenie przepisów związanych z tą energetyką (domowe OZE). W międzyczasie pojawiły się też postulaty odnośnie modernizacji sieci energetycznej czy termomodernizacji.
LASY
Tu pojawiła się pewna nowość postulatów w Polsce, czyli Pakiet dla Lasów i bardzo ambitny cel, żeby co najmniej 10% lasów było wolnych od ingerencji człowieka. Postulat zapewne został zaczerpnięty z Niemiec, gdzie to hasło robi wciąż niezłą karierę polityczną.
Pakiet dla Lasów jest częściowo zbieżny z propozycją Zielonych, czyli Cała Polska Pełna Parków Narodowych, którzy wołają o potrojenie wielkości parków narodowych w Polsce z 1% powierzchni Polski do 3% oraz do powiększenia obszarów Natura 2000 do 25% powierzchni kraju. Jednakże w dotychczasowym programie Koalicji Obywatelskiej temat lasów dotychczas nie wybrzmiał.
Ewentualna wątpliwość wobec postulatu Lewicy dotyczy tego, że lasy to nie jedyne obszary zasługujące na ochronę i brak ingerencji ludzkiej (np. mokradła, bagna, jeziora, rzeki), tym niemniej sam cel jest ambitny i godny poparcia.
Warto jednak dodać, że Lewica deklaruje przeznaczenie 20% przychodów z gospodarki leśnej na Fundusz Dzikiej Przyrody, która zajmie się zalesianiem nieużytków i odtwarzaniem mokradeł, więc ten temat nie został przez nich zignorowany.
PRAWA ZWIERZĄT
W tym temacie pojawiają się mocne deklaracje, zaczerpnięte zarówno z programu Wiosny jak i Razem.
Poza powołaniem urzędu Rzecznika Praw Zwierząt zadeklarowano zakaz wykorzystywania zwierząt w cyrku czy likwidację ferm futrzarskich.
Tu jednak uwadze większości mediów uszedł najbardziej ambitny z ekologicznych postulatów Lewicy: koniec z chowem klatkowym. De facto jest to zapowiedź wojny, a dotychczas polscy dziennikarze tego nie zauważyły. Byłby to największy samodzielny komitet w Polsce, który deklarował ten cel w historii polskich wyborów (wcześniej podobne postulaty głosili Zieloni, Razem czy Wiosna).
WODA I RZEKI
Program Lewicy zapewne będzie rozwijany i uzupełniany. Już widać, że będzie bardziej kompleksowy i złożony od Wiosny, która np. temat suszy, wód i rzek w ogóle nie ruszała, a pytana czasami nawet nie miała stanowiska w tej sprawie.
Na konwencji sobotniej nie wspominano o wodzie i suszy, ale w minioną środę Lewica wysunęła dosyć ciekawy zestaw postulatów odnośnie wody, suszy i ochrony polskich rzek (zbieżne mocno z postulatami majowymi Lewica Razem). W ramach Pakietu Przeciw Suszy zapowiedzieli m. in. wspieranie małej retencji i mikroretencji, wspominany już Fundusz Dzikiej Przyrody, koniec z betonowaniem miast, ustalenie minimalnego udziału przestrzeni biologicznej czynnej oraz – najważniejszy chyba punkt – przywrócenie dzikich brzegów rzek (renaturalizacja).
TRANSPORT
Tu warto jeszcze wspomnieć o planie modernizacji i przywrócenia transportu publicznego między małymi miejscowościami a miastami średnimi, które w kontekście ochrony środowiska ma znaczenie kluczowe, choć niedocenione.