Dzień Ziemi jest świetną okazją, by politycy i partie mogli zaprezentować się z ekologicznej strony. Sami oceńcie, jak to wypadło w tym roku w polskiej polityce. Kolejność alfabetyczna.
Konfederacja
Raczej nie spodziewaliśmy się, że Konfederacja cokolwiek napisze z okazji „lewackiego” święta Dnia Ziemi. Ale pomyliliśmy się 😉
Konfederacja poświęciła dziś sporo energii na zorganizowanie konferencji w sprawie rozbieranej obecnie elektrowni węglowej w Ostrołęce. Oczywiście nie po to, by świętować zakończenie tego szkodliwego dla klimatu projektu, ale po to, by wytykać PiSowi marnotrawstwo publicznych pieniędzy (słusznie) oraz uległość wobec polityki klimatycznej UE.
Tak więc Dzień Ziemi w Konfederacji „zaliczony” – obroną polskiego węgla i sprzeciwem wobec polityki klimatycznej.
Lewica zaprezentowała dziś ( i nie tylko dziś) bardzo proekologiczne oblicze. Zarówno na oficjalnym profilu, jak i na profilach posłów, posłanek, lewicowych działaczy i młodzieżówek partii były dziś liczne posty o tematyce eko. Na oficjalnym profilu Lewica zaprezentowała konkretne propozycje, które przyczynią się do sprawiedliwej, zielonej transformacji:
Zakaz importu węgla kamiennego
Osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.
Program likwidacji ubóstwa energetycznego do 2030 r.
8 mld zł rocznie na inwestycje w zieloną energię
Przyspieszenie realizacji programu “Czyste Powietrze”
Rzetelna edukacja klimatyczna
Fundusz Dzikiej Przyrody
Zwiększenie środków na program wspierania małej retencji
10% lasów w Polsce wolnych od ingerencji człowieka
Wiosna Biedronia zachęcała za to do podjęcia challengu #WiosnaBezMięsa To wyzwanie podjął także sam Robert Biedroń!
Za to Razem postawiło na promocję atomu jako backupu dla OZE, niezbędnego według nich dla dekarbonizacji. Razem przywołuje w tej sprawie stanowisko Polskiej Akademii Nauk.
Co to ma wspólnego z Dniem Ziemi? Otóż Szymon Hołownia bardzo docenia ekologiczne propozycje tego kandydata, dotyczące m.in. zazielenienia miasta, zmniejszania zanieczyszczeń powietrza, rozwoju OZE, transportu publicznego czy ochrony jerzyków, żeby zwalczały komary. Według słów Hołowni, Konrad Fijołek będzie zielonym prezydentem miasta.
Natomiast think tank Polski 2050 przypomniał dziś o programie „Polska na Zielonym Szlaku”.
Z kolei ruch społeczny Polska 2050 w całej Polsce organizował różnego rodzaju akcje pro-eko z okazji Dnia Ziemi, takie jak ekospacery połączone ze sprzątaniem czy rozdawanie sadzonek drzewek.
Polskie Stronnictwo Ludowe
Ogólniki. Tak najkrócej można streścić post Władysława Kosiniaka-Kamysza czy regionalnego oddziału PSL, udostępniony potem na głównym profilu PSL. Chcielibyśmy konkretów, przede wszystkim informacji, czy PSL przestanie bronić hodowli przemysłowych.
Prawo i Sprawiedliwość
Na oficjalnych profilach PiS na Twitterze i FB nie znaleźliśmy żadnej wzmianki o Dniu Ziemi. Temat ten wyraźnie został potraktowany jako poboczny.
Zdaje się, że dzisiaj tylko Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz prezydent Duda zajmowali się tym tematem. Ministerstwo Klimatu skupiło się na edukacji, prezentując lekcjezklimatem.pl dla uczniów – to wartościowa, merytoryczna propozycja, polecamy.
Natomiast prezydent Andrzej Duda bierze udział w szczycie klimatycznym zorganizowanym przez prezydenta USA j.Bidena – jutro ocenimy, jak wypadnie. (Edit.: Już wiemy, że wypadł źle, chwaląc się między innymi wynegocjowaniem z górnikami zamykania kopalń do 2049 r. Młodzieżowy Strajk Klimatyczny napisał o tym tak. )
Zieloni (Partia Zieloni) – tu bez zaskoczenia: Partia Zieloni była i jest proekologiczna i podkreśla to przy każdej okazji. Dziś był więc zarówno ogólny post na profilu
Bałtyk – małe, płytkie morze gdzieś na półkuli północnej, ale to w nim, niczym w magicznej soczewce, skupiają się niemal wszystkie najważniejsze problemy ekologiczne współczesnej cywilizacji. Globalne ocieplenie, zanieczyszczenie środowiska i wielkie wymieranie.
W Światowym Dniu Morza zastanówmy się, czym jest dla Polski i dla nas wszystkich Bałtyk? Najukochańszym, „zaślubionym” Polsce morzem, czy może powoli zamierającym z naszej winy polodowcowym zbiornikiem, w którego falach skrywają się wszystkie nasze wstydliwe błędy i zaniedbania? Co na to my, Polacy? Jaka jest nasza świadomość w tym względzie? Czy interesuje nas stan bałtyckiej przyrody podczas nadmorskich wakacji, czy jednak ważniejsze są frytki i zimne piwo? Na ile ekologiczne problemy tego akwenu zaprzątają głowy polskich polityków? A może to naukowcy i przyrodnicy znają sposoby na uratowanie Bałtyku i polskiego wybrzeża?
Węgla wystarczy na 200 lat, a na ile wystarczy Gdańska i Szczecina?
Zacznijmy od zmian klimatu, bo te wywierają ogromny wpływ m.in. na morza i oceany. Nie ulega też już dzisiaj wątpliwości, że zmiany te oraz ich szybkie tempo, mają charakter antropogeniczny. Na początku tego roku głos zabrali w tej sprawie także polscy naukowcy, zgromadzeni w interdyscyplinarnym zespole doradczym do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie Polskiej Akademii Nauk. W opublikowanym przez nich raporcie czytamy, że „globalny poziom morza, po kilku tysiącach lat względnej stabilizacji, podniósł się od XIX wieku już o ponad 20 cm”. Na dodatek wyniki najnowszych badań pokazują, że wzrost poziomu morza przyspiesza od lat 60. XX wieku. W latach 2006 -2015 wynosił on już 3,6 mm na rok i było to tempo bezprecedensowe w ostatnich stu latach, bo około 2,5 razy większe niż jeszcze w latach 1901-1990. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest coraz szybsze topnienie lodowców i lądolodów, a także – w mniejszym stopniu – rozszerzalność cieplna samych wód. Bałtyk jest częścią globalnej sieci mórz i oceanów, więc nie dziwi, że długoterminowy trend wzrostu jego poziomu jest podobny do trendu globalnego, co potwierdzają również pomiary satelitarne.
A jakie są dalsze prognozy? Ogólnie rzecz ujmując, niewesołe i ściśle powiązane ze scenariuszami dalszej emisji gazów cieplarnianych. Autorzy specjalnego Raportu IPCC na temat oceanu i kriosfery z 2019 roku przewidują, że tempo średniego światowego wzrostu poziomu morza osiągnie pod koniec tego wieku 15 mm na rok, a w XXII wieku przekroczy już kilka centymetrów rocznie. Co to oznacza dla Bałtyku i Polski? Tutaj ucha powinni nastawić szczególnie uważnie mieszkańcy wybrzeża, takich miast jak Szczecin czy Gdańsk, ale również Żuław i Półwyspu Helskiego, bo terenom tym, zdaniem naukowców, zagrażać będzie stopniowe zalewanie. Zaś przy najgorszych scenariuszach nad Bałtykiem zamieszkają także mieszkańcy… Płocka. Oczywiście nie zdarzy się to z dnia na dzień, tym niemniej ocieplający się i podnoszący poziom swych wód Bałtyk już niedługo coraz częściej i mocniej będzie dawał znać o swoim istnieniu. Dotychczasowe, stosunkowo rzadkie wezbrania sztormowe, na które narażone były tereny najniżej położone, będą pojawiały się z dużo większą częstotliwością jeszcze przed rokiem 2050. A ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych i naturalnych będzie na polskim wybrzeżu szybko rosło.
Naukowcy ostrzegają też, że z przyrodą i Bałtykiem raczej nie wygramy i już teraz powinniśmy się wycofywać, a przynajmniej nie wchodzić na tereny położone najniżej, a tym samym najbardziej zagrożone zalewaniem. Tę lekcję odrobili już Holendrzy, którzy od dłuższego czasu, w sposób kontrolowany, oddają część swojego kraju morzu, po to by koncentrować swoje wysiłki i środki na obszarach, na których zależy im najbardziej. U nas wciąż inwestorzy wchodzą na takie obszary, betonują je i zakłócają tym samym procesy związane z naturalnym odtwarzaniem i umacnianiem się plaż.
Rozsądną rzeczą byłoby już teraz tak planować inwestycje, by nie ponosić kosztów ich ochrony, bo te z każdym dziesięcioleciem będą rosły. A jak się mają do tych zagrożeń i prognoz działania gospodarzy nadmorskich miejscowości? Można skonstatować, że podchodzą do nich z dużą nonszalancją i swobodą. Świadczyć mogą o tym co rusz ogłaszane plany budowy kolejnych hoteli i apartamentów na polskim wybrzeżu. W Świnoujściu przy plaży mają wyrosnąćdwa wieżowce. Należy zatem tylko życzyć inwestorom szybkiego zwrotu z kapitału, a przyszłym mieszkańcom, no cóż… Jak widzimy, historia Trząsacza niczego nas nie nauczyła. Po tamtejszej świątyni, leżącej kiedyś około 2 km od brzegu Bałtyku, pozostał jedynie fragment południowej ściany. Obecnie na zabezpieczenie tego historycznego miejsca przeznaczane są niemałe pieniądze. Ile takich środków będzie potrzebnych, gdy Bałtyk z jeszcze większą siłą będzie napierał na kolejne fragmenty wybrzeża?
Polskie władze tymczasem, zamiast zadbać o stosowne regulacje prawne w obszarze zagospodarowania przestrzennego, które mogłyby zapobiegać nieodpowiedzialnej zabudowie terenów zagrożonych w przyszłości zalewaniem, same dają przykład swojej ignorancji i wykładają ogromne środki publiczne na wątpliwe ekologicznie i gospodarczo inwestycje. Przykładem może być głośny przekop Mierzei Wiślanej, krytykowany zarówno przez ekologicznych aktywistów, jak i wielu naukowców oraz … ekonomistów. W sytuacji, gdy wzrost poziomu Bałtyku zagrozi już niedługo statusowi Helu jako półwyspu, trudno oczekiwać, by również budowany teraz kanał i związana z nim infrastruktura nie odczuła skutków postępujących zmian klimatu. Można zadać jedynie pytanie, jaki jest sens niszczenia cennych siedlisk przyrodniczych w perspektywie wątpliwych korzyści ekonomicznych i gospodarczych? Jakie będą w przyszłości koszty utrzymania tej infrastruktury? Na kim spocznie ciężar ich ponoszenia i czy będzie on jeszcze w ogóle do udźwignięcia?
Prognozowane dalsze wzrosty poziomu mórz i oceanów ściśle wiążą się ze skalą emisji gazów cieplarnianych. Jeśli dokonamy dekarbonizacji gospodarki, to wzrost ten najprawdopodobniej nie przekroczy 60 cm do końca XXI wieku. Tego związku jednak wydają się wciąż nie rozumieć polscy politycy, szczególnie ci związani z aktualnie rządzącą ekipą. „Nie ma planu rezygnacji z węgla w Polsce. Węgiel jest naszym strategicznym surowcem. Mamy zapasy na 200 lat i trudno, żebyśmy z węgla, dzięki któremu mamy suwerenność energetyczną, rezygnowali” – usłyszeli zszokowani uczestnicy szczytu klimatycznego w Katowicach w 2018 r. Dzisiaj słowa Andrzeja Dudy brzmią jak niesmaczny żart, a jedynym ich sensownym podsumowaniem było „uhonorowanie” przez uczestników szczytu jego gospodarza – Polski, wstydliwą antynagrodą „Skamieliny Roku”. Z pewnością „docenią ją” w przyszłości potomkowie obecnych mieszkańców Gdańska, Helu czy Szczecina, bo jeśli całkowicie zignorujemy cele klimatyczne, to poziom wody jeszcze przed końcem tego wieku może wzrosnąć nawet o metr.
Dlaczego latem kąpiemy się w „zielonej zupie”?
Bałtyk to nie tylko zagrożenia związane z globalnym ociepleniem. Każdy, kto wypoczywał nad tym morzem wie, że nie jest ono wolne od innych problemów, których przyczyną jest człowiek i jego działalność. Prawie cały Bałtyk (aż 97%) wykazuje efekty eutrofizacji – czytamy na stronach WWF. Zjawisko to zachodzi na skutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu w jego wodach. A skąd się one tam biorą? Płyną do Bałtyku polskimi rzekami. W nurtach Wisły, Odry, Warty oraz ich mniejszych rzecznych sióstr i braci, związki azotu i fosforu gromadzą się dzięki nam – około 50% pochodzi z naszych pól, a drugie tyle ze ścieków i przemysłu.
Natrafiamy tutaj na kolejny niezwykle ważny problem – bezmyślnej regulacji polskich rzek. Pozbawione ochraniających je bagien i mokradeł, które zatrzymywałyby żyzne związki spływające z pól, polskie rzeki w szybkim tempie dostarczają je prosto do Bałtyku, powodując zamieranie coraz większych jego obszarów. Aż trudno uwierzyć, że w tym samym czasie polski rząd mami społeczeństwo perspektywą budowy „ekologicznych” autostrad wodnych. W imię finansowych interesów wąskich grup nacisku zrujnują one ostatecznie ekosystemy polskich rzek, w tym tak cennych, jak wciąż w miarę naturalny Bug, a także zdewastują wody śródlądowe Ukrainy i Czech. Ratyfikowanie w 2018 roku przez prezydenta Andrzeja Dudę europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (AGN), które w oczach rządzących ma usprawiedliwiać regulację rzek, było jednym z najsmutniejszych dni dla polskiej przyrody. Rzeki stanowią bowiem naturalny „układ krwionośny” Ziemi, to dzięki niemu dokonuje się transport materii oraz odbywa migracja niezliczonych gatunków wodnych i lądowych, dla których rzeki stanowią ważne korytarze ekologiczne.
Lokalni samorządowcy i państwowe instytucje wciąż jednak nie skąpią publicznych środków na ich regulacje, prostowanie i pogłębianie, pozbawiając je niezwykle cennych przyrodniczo stref zalewowych oraz mokradeł, które mają kluczowe znacznie dla zachowania właściwego poziomu wód gruntowych i są najlepszym zabezpieczeniem w przypadku coraz częstszych okresów suszy czy gwałtownych opadów. Usługi ekosystemowe naturalnych systemów rzecznych i bagiennych są dzisiaj trudne do przeceniania. Dlatego tym większe społeczne wzburzenie towarzyszy nieodpowiedzialnej polityce władz, które przyzwalają w imię krótkookresowych korzyści niszczyć nawet najcenniejsze ekosystemy w Polsce. Takim przykładem są koncesje na badanie złóż pod terenem… Poleskiego Parku Narodowego. Interes obcego kapitału staje się ważniejszy od zachowania jednej z przyrodniczych pereł Podlasia, będącej domem wielu ginących gatunków.
Czy tylko Ekowyborca odnosi niepokojące wrażenie, że polscy politycy są z… Marsa, gdzie rzek nie ma i kieruje nimi interes inny niż dobro nas wszystkich?
Niszcząc naturalne rzeki, prowadząc nieodpowiedzialną gospodarkę rolną i ściekową wyrządzamy ogromną krzywdę Bałtykowi, ale i sobie samym. Można gorzko skonstatować, że przez cały rok nie ustajemy w staraniach, by zamieniać nasze morze w żyzną „zieloną zupę”, którą przyjeżdżamy zobaczyć i „skosztować” podczas naszych letnich urlopów. Ekowyborca życzy wszystkim „smacznego”!
Dawni królowie Bałtyku są dzisiaj żebrakami
W tej pozbawionej tlenu, „zielonej zupie” muszą na co dzień żyć inne organizmy. Ich los naprawdę nie jest dzisiaj do pozazdroszczenia. Taki dorsz, uznawany kiedyś za króla Bałtyku, obecnie przeżywa w nim swoje krytyczne chwile. W dobrze zasolonych, natlenionych i chłodnych wodach może osiągać nawet 1,8 metra długości – czytamyna stronach WWF. Podobnie było kiedyś w Bałtyku, gdzie zdarzało mu się w czasach historycznych osiągać nawet 1,5 metra i dożywać 25 lat. Dzisiaj trudno jest spotkać w bałtyckiej beztlenowej zupie osobniki większe niż 30 centymetrów… Nie pomagały wcześniejsze ostrzeżenia i apele ekologów, szkodliwe i nieodpowiedzialne wieloletnie praktyki połowowe oraz przeżyźnienie morza sprowadziły ten piękny i cenny gospodarczo gatunek na skraj wyginięcia.
Także inne bałtyckie gatunki muszą zmagać się z presją człowieka i zmianami ekosystemów. W Bałtyku żyjącztery gatunki ssaków. Najliczniej jest reprezentowana foka szara, ale w XX wieku jej populacja zmalała aż o 70%. Szacuje się, że co roku, w wyniku tzw. przyłowu, czyli przypadkowego połowu w trakcie łowienia ryb, ginie nawet ponad 2 000 osobników tego gatunku. Kiedyś, uważana za szkodnika, była bezlitośnie tępiona, dzisiaj naukowcy powoli odkrywają jej ważną rolę dla zachowania równowagi ekosystemu Bałtyku. Wciąż jednak zdarzają się nagłaśniane w mediach przypadki zabijania tych pięknych zwierząt. Co gorsza, czasami tym zdarzeniom towarzyszą także bardzo nieodpowiedzialne wypowiedzi polityków, gotowych wykorzystywać takie sytuacje dla swoich politycznych korzyści. Czy taka powinna być ich rola w okresie szóstego wielkiego wymierania gatunków? Warto zauważyć przy tej okazji, że od wielu już lat w Polsce kolejne gatunki zwierząt stają się celem populistycznych, medialnych nagonek różnych środowisk i związanych z nimi polityków, zarówno szczebla lokalnego, jak i krajowego. A w chaotycznej debacie medialnej głos naukowców jest najczęściej skutecznie zagłuszany przez emocjonalne narracje bazujące na strachu i niewiedzy. Taki los spotyka dzisiaj wilki, a wcześniej – tak bardzo pożyteczne w zakresie małej retencji i naturalnej gospodarki wodnej – bobry.
Bałtyk zamieszkują, już mniej licznie, jeszcze dwa inne gatunki fok. Pierwsza to foka obrączkowana – najmniejsza z nich. Ten „relikt” epoki lodowcowej można spotkać głównie w północnej części akwenu. Jak możemy się domyślać, postępujące zmiany klimatu nie są jej sprzymierzeńcem. Wreszcie najrzadsza foka… pospolita, której liczebność szacuje się zaledwie na ok. 1 000 osobników. Tutaj warto na chwilę zatrzymać się, by pokazać, jak mało o fokach wie współczesny człowiek. Przykładem mogą być skandaliczne przypadki zachowania się nieodpowiedzialnych turystów, którzy nie potrafią uszanować spokoju wypoczywających na plaży fok. Brak empatii i wiedzy ludzi jest szczególnie dotkliwy dla tych pięknych ssaków, starających się znaleźć dla siebie trochę miejsca na coraz bardziej zatłoczonych bałtyckich plażach.
Bałtyk jest także domem dla „kuzyna” delfina. To morświn, jedyny przedstawiciel waleni w „naszym” morzu. Krytycznie zagrożona wyginięciem populacja liczy zaledwie ok. 500 osobników.
Największym zagrożeniem są dla nich tzw. stawne sieci skrzelowe, które są „niewidoczne” dla posługujących się echolokacją ssaków. Zaplątane w bardzo cienkie i mocne sieci, morświny duszą się, nie mogąc wypłynąć na powierzchnię, by zaczerpnąć powietrza. Czy potrafimy wyobrazić sobie bardziej dramatyczną śmierć?
Nie sprzyja morświnom także podwodny hałas, będący skutkiem turystki motorowodnej, czy detonacji na morskich poligonach. Różnorodne formy ochrony bałtyckiej przyrody okazują się najczęściej jedynie pozorowaną fasadą. Trudno też nie odnieść wrażenia, że obecnym politykom nie zależy, by ten stan rzeczy zmienić. Bardziej liczą się dla nich interesy różnych grup nacisku, które mogą wykorzystać w swoich politycznych celach, mających się nijak do publicznego dobra, jakim jest czyste środowisko i niezniszczona przyroda. Równie niepokojąca jest niska świadomość społeczna w tym zakresie, przekładająca się na postawy i zachowania destrukcyjne dla przyrody. Dlatego tak ważne i cenne są wszystkie inicjatywy oraz akcje edukacyjne, takie jak Ocalmy Bałtyk nim zatęsknimy, prowadzona przez WWF, które w prosty i czytelny sposób przybliżają problematykę związaną z zagrożeniami dla bałtyckiego ekosystemu. Ekowyborca zachęca do wejścia na stronę tej akcji, zapoznanie się z zamieszczonymi tam materiałami oraz jej wsparcie dla dobra wszystkich niezwykłych zwierząt zamieszkujących ten akwen.
Czysta energia z brudnego morza…
Pisząc o Bałtyku nie można nie podnieść kwestii śmieci. Szczególnie groźny dla zwierząt jest plastik i porzucone sieci. Ocenia się, że do Bałtyku rocznie trafia 10 000 sztuk sieci. Stają się one śmiertelnymi pułapkami, w których giną tysiące organizmów. Problem plastiku ma charakter globalny – każdego roku do mórz i oceanów, w tym ich najdalszych i najgłębszych zakątków, trafia około 11 milionów ton plastiku. Ostatecznie cierpi na tym także człowiek, bo mikroplastik i szkodliwe związki gromadzą się w organizmach dzikich zwierząt, a później trafiają do żołądków ludzi. Powiedzenie – „zdrowy jak ryba” w XXI wieku zakrawa raczej na smutną ironię. I nie są temu winne ryby, one przecież „głosu nie mają”. Głos mają za to ludzie, także podczas wyborów, ale czy potrafią z niego mądrze korzystać? Najczęściej o naszych wyborach decydują chwilowe emocje, puste frazesy czy polityczne obietnice, a nawet polityczna dezinformacja i korupcja. Rzadko też analizujemy rzeczywiste konsekwencje naszych decyzji politycznych, nie uświadamiając sobie w pełni ich znaczenia dla otaczającego świata.
Na naszych oczach dokonuje się też z wielkimi oporami energetyczna ewolucja. Swoją ważną rolę może odegrać w niej Bałtyk, na którym Polska Grupa Energetyczna planuje budowę ogromnych farm wiatrowych. Polski lider w produkcji energii elektrycznej rozpoczął właśnie kampanię medialną pod tytułem „Moc bałtyckiego wiatru w Twoim domu”. Czy jednak decydentów i PR-owców z energetycznej firmy nie powinna najść refleksja, że ich czysta energia będzie pochodziła z brudnego morza? Czy zatem PGE, inwestujący ogromne pieniądze w swoją promocję i wizerunek, m.in. w obszarze sportu i kultury, nie powinien zainteresować się bardziej losem morza i żyjących w nim organizmów, bo za chwilę będzie czerpał z Bałtyku ogromne korzyści, a jednocześnie mocno ingerował w jego ekosystem?
Romantyczny związek czy rodzina patologiczna?
Historia związków Polski z Bałtykiem jest długa. W 1920 r. i 1945 r. nastąpiły kolejne, pełne symboliki, mniej lub bardziej romantyczne, zaślubiny Polski z morzem. W 2020 r. obchodzono hucznie setną rocznicę tego święta. Ekowyborca ma jednak wrażenie, że nie jest to modelowy i szczęśliwy związek, a wręcz przeciwnie… Relacja Polski z Bałtykiem ma raczej charakter przemocowy i jest oparta na brutalnym wykorzystaniu jednej strony przez drugą. Czy tak powinno traktować się swojego „małżonka”? Nawet trudno szukać dalszych metafor, by nie przekroczyć granic dobrego smaku…
Przywołajmy przy tej okazji jeszcze jedną trudną kwestię. Na niedawnym, lutowym posiedzeniu sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej okazało się, że żadne polskie ministerstwo nie czuje się odpowiedzialne za zalegające na dnie Morza Bałtyckiego materiały niebezpieczne, w tym broń chemiczną, zatopioną tam po II Wojnie Światowej. Czy może być bardziej znaczący komentarz do tego, jak jest traktowany przez Polskę Bałtyk?
Dlatego Ekowyborca w Światowy Dzień Morza apeluje do wszystkich wyborców oraz wybranych przez nich polityków o refleksją nad mało optymistycznym losem Bałtyku i żyjących w nim organizmów. Prosi o więcej pozytywnych i dobrze przemyślanych działań, a mniej pustych, chociaż niezwykle barwnych i odwołujących się do emocji gestów. Ten dzień to dobra okazja, by uważniej przyjrzeć się, jak naprawdę wygląda relacja Polski z Bałtykiem. Może się bowiem wkrótce okazać, że skrzywdzony „małżonek” zacznie się buntować i tej relacji nie da się już szybko naprawić.
Zanurzeni w polski gorący spór wokół aborcji, mniej zwracamy uwagę na to, co się dzieje na świecie. Tymczasem już za kilka dni, 3 listopada, zakończą się wybory prezydenckie w USA. Ponieważ w USA wybory są powszechne, ale nie bezpośrednie, to obywatele będą głosować na elektorów, którzy następnie wybiorą prezydenta. Oczywiście wiedzą, kogo popiera dany elektor.
Wybór między Joe Bidenem a Donaldem Trumpem zdeterminuje na najbliższe lata nie tylko politykę USA, ale będzie mieć też bardzo znaczący wpływ na politykę klimatyczną na świecie.
Przypomnijmy, że USA jest drugim największym na świecie emitentem CO2 po Chinach. Jednak Chiny we wrześniu br. ogłosiły, że chcą dokonać radykalnej, zielonej transformacji i osiągnąć neutralność klimatyczną w 2060 r. Tymczasem USA, pod kierownictwem Donalda Trumpa, wspieranego przez przemysł paliwowy, brnęło dalej w spalanie paliw kopalnych. Trump rozpoczął proces wycofywania USA z Porozumienia paryskiego. Jeśli kolejny raz zostałby wybrany na prezydenta USA, można mieć pewność, że nadal blokowałby politykę klimatyczną.
W odróżnieniu od niego kandydat Demokratów, Joe Biden wprost mówi, że zmiany klimatyczne stanowią „egzystencjalne zagrożenie dla ludzkości” i że za osiem do dziesięciu lat świat „przekroczy punkt, z którego nie ma powrotu” – co jest zgodne z ostrzeżeniami klimatologów. „Mamy moralny obowiązek, aby sobie z tym poradzić” – deklaruje. Po wygranej chce uruchomić wart 2 biliony dolarów plan zielonej transformacji, który dodatkowo stworzy miliony dobrze płatnych miejsc pracy, na przykład przy ocieplaniu budynków, czy przy energetyce odnawialnej.
Polityka klimatyczna – postulaty kandydatów w II turze wyborów prezydenckich
Śledźcie nasz profil w najbliższych dniach!
1. TAK DLA PAKTU KLIMATYCZNEGO
Duda: w programie sprzed 5 lat miał wypowiedzenie pakietu klimatycznego [1], na szczęście obietnicy tej nie spełnił. Od początku kadencji krytykował unijną politykę klimatyczną. [2] W 2015 r. prezydent zawetował ustawę o ratyfikacji tzw. poprawki dauhańskiej przedłużającej obowiązywanie w Polsce Protokołu z Kioto [3] Jeśli chodzi o obecną politykę klimatyczną UE, to jego rzecznik nazwał wynegocjowanie braku zobowiązania do neutralności klimatycznej w 2050 sukcesem [4].
Trzaskowski: popiera politykę klimatyczną Unii Europejskiej, w tym Zielony Ład [5,6]. Deklaruje też stosowanie „zielonego weta” – co oznacza m. in. obietnicę, że nie podpisze żadnej ustawy, która utrudniłaby osiągnięcie celu neutralności klimatycznej w 2050 [7].Jako prezydent Warszawy dołączył do inicjatywy Zielone Miasta, programu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju [8], i apelował wraz z pozostałymi prezydentami stolic Grupy Wyszechradzkiej o ambitniejsze cele klimatyczne Unii Europejskiej.[9]
2. ODEJŚCIE OD WĘGLA
Duda – ani w programie, ani w jego wypowiedziach nie znaleźliśmy planów na całkowite odejście od węgla (choć wspomina o ograniczeniu jego roli [10,11]). Na szczycie COP24 niecałe 2 lata temu deklarował że „spalanie węgla nie stoi w sprzeczności z ochroną klimatu” [12], kiedy indziej mówił, że „nie pozwoli zamordować polskiego górnictwa” i że węgiel to „strategiczny surowiec, więc trudno, byśmy z niego rezygnowali.” [13]. Choć trzeba przyznać, że nie znaleźliśmy podobnych deklaracji z 2020 ani drugiej połowy 2019. Swoją drogą, mimo deklaracji o strategicznej roli polskiego węgla, za rządów PiS import tego surowca z Rosji wzrósł [14].
Trzaskowski – poparł postulat Zielonych o odejściu od węgla do 2040, do 2030 w ogrzewaniu domów. [15]
3. ENERGIA JĄDROWA Duda – popiera budowę elektrowni jądrowej (o technologiach jądrowych rozmawiał ostatnio z Donaldem Trumpem) [16]. Choć trzeba tu dodać, że po 5 latach prezydentury wciąż nie wiadomo, gdzie taka elektrownia miałaby stanąć [16], do tego nie jest jasne kto ją sfinansuje [17].
Trzaskowski – nie jest entuzjastą energetyki jądrowej (przynajmniej w Polsce), ale jego wypowiedzi w tym temacie są niespójne. W wywiadzie dla Biznes Alert stwierdził, że rola energetyki jądrowej ma być przedmiotem ponadpartyjnego konsensusu [6]. W naszym kwestionariuszu odpowiedział, że nie można a priori wykluczać jakiejkolwiek zeroemisyjnej energii, ale spółek energetycznych w Polsce nie stać na finansowanie budowy elektrowni atomowej [5]. Z kolei na jego Facebooku pojawiła się zapowiedź „wyłącznie odnawialnych źródeł energii w 2040” [18].
4. ROZWÓJ WIATRAKÓW LĄDOWYCH
Duda – podpisał tzw. ustawę antywiatrakową, która zahamowała rozwój wiatraków na lądzie przez wprowadzenie „zasady 10h” (odległość nowych turbin od zabudowań mieszkalnych powinna być nie mniejsza niż 10-krotność wysokości turbiny) [19,20]. Planowana jest korekta ustawy, ale bez naruszenia „konsensusu 10h” [21].
Trzaskowski – podpisałby ustawę o zniesieniu „zasady 10h”, ułatwiając tym samym budowę nowych wiatraków na lądzie.[15]
5. ROZWÓJ OZE
Duda – deklaruje umiarkowane poparcie dla rozwoju energetyki odnawialnej [10,11]. Niedawno pojawiła się „Eko-karta”, w której pojawia się postulat 50% energii z OZE w 2035 roku [11], jednak stało się to już po I turze. Choć trzeba przyznać, że w ciągu ostatniego roku fotowoltaika rozwinęła się bardzo dynamicznie, w czym mają udział rządowe programy wsparcia dla tej formy energetyki [22] (na które zresztą Duda powołuje się w Eko-karcie [12]). Tym niemniej jest to za mało i przede wszystkim za późno.
Trzaskowski – jego zdaniem „przyszłość należy do energetyki odnawialnej, rozproszonej i obywatelskiej”[6]. Zadeklarował poparcie dla 100% OZE w 2040 [18] (choć niewykluczone, że zgodziłby się na zamianę części z tego na energię atomową, patrz punkt 3).
Tak jak w ubiegłym roku, przed wyborami parlamentarnymi, przygotowaliśmy teraz dla Was zestawienie ekowyborcze, z postulatami głównych kandydatów na prezydenta! Kosztowało nas to mnóstwo pracy, ale mamy nadzieję, że okaże się przydatne przy podejmowaniu decyzji wyborczej!
W związku z opublikowaniem programu Rafała Trzaskowskiego wprowadziliśmy poprawkę w punkcie dot.gospodarki odpadami. Dajemy więc poprawioną grafikę. Niestety podczas próby wymiany zdjęć przez pomyłkę wczorajszy post został skasowany – za co wszystkich komentujących przepraszamy!
ZAŁOŻENIA: a) Analiza TAK / NIE jest ze swojej natury uproszczona. b) Unikaliśmy tematów, gdzie wszyscy są za, a różnią się wyłącznie detalami i jakością propozycji, czyli np. plany walki ze smogiem, inwestycje w kolej czy konieczność inwestycji w fotowoltaikę. c) Porównaliśmy oficjalne postulaty kandydatów opierając się na ich programach oraz wypowiedziach medialnych. W omówieniu podajemy linki źródłowe. W przypadku urzędującego prezydenta Dudy wzięliśmy też pod uwagę jego działalność z okresu prezydentury d) NIE dla kandydata nie musi oznaczać, że jest on przeciwko danemu rozwiązaniu. Może po prostu oznaczać, że nie uznał tematu za na tyle ważny, by zawrzeć postulaty w tym zakresie. Wyjaśniamy to krótko w opisie. e) Linki źródłowe są podane na dole. Wszystko możecie sprawdzić
Tak dla Paktu klimatycznego Pakiet energetyczno-klimatyczny jest zbiorem wiążących ustaw mających na celu zapewnienie realizacji założeń Unii Europejskiej dotyczących przeciwdziałania zmianom klimatycznym.
Robert Biedroń – zdecydowanie popiera unijną politykę klimatyczną. [1] “Kryzys klimatyczny to moim zdaniem największe wyzwanie dla ludzkości w XXI wieku. Inne problemy, takie jak migracje czy ubóstwo, są w dużej mierze pokłosiem bierności polityków w tej sprawie. Nie możemy dłużej udawać, że problemu nie ma. Trzeba tu i teraz podjąć realne działania: zmienić nasz miks energetyczny wprowadzając jak najwięcej odnawialnych źródeł energii, zakazać importu węgla z Rosji. Rok temu, kiedy mówiłem, że musimy odejść od węgla do 2035 r., politycy różnych opcji twierdzili, że to populizm. Dzisiaj ci sami ludzie i te same partie polityczne mówią, że jednak trzeba to robić.”[2]
Krzysztof Bosak – jest za wypowiedzeniem przez Polskę Paktu klimatycznego [1] [3] “To, co jest narzucone Polsce, co narzuca Unia Europejska, nie ma nic wspólnego z ochroną klimatu. To realizacja lewicowej utopii – tak zwanej gospodarki neutralnej klimatycznie.” [4]
Andrzej Duda – w czerwcu 2019 r. Polska zablokowała nowe unijne cele klimatyczne, odmówiła zobowiązania się do osiągnięcia neutralności klimatycznej w 2050 r. Wprawdzie odpowiadał za to rząd Mateusza Morawieckiego, ale prezydent Andrzej Duda popierał stanowisko rządu. I choć deklaruje, że uznaje zmiany klimatu za poważne wyzwanie cywilizacyjne, to jednocześnie krytykuje dekarbonizację. [5] [6]
Szymon Hołownia – popiera Pakt klimatyczny, deklaruje, że sam stosowałby „zielone weto” – zawetowałby każdą ustawę, która pogłębiałaby kryzys klimatyczny, kryzys wodny. [1] [7]
Władysław Kosiniak – Kamysz – “Polska musi wreszcie przejść na zieloną stronę mocy. To jest możliwe. Przykładem są Poddębice, gdzie 70% energii pochodzi z OZE. Nie opowiadajmy dziś bajek o odejściu od węgla w 2030 r., ale wyznaczajmy ambitne cele na jutro. 50/50 z odnawialnych źródeł energii do tego czasu jest w naszym zasięgu. Do tego powinniśmy dążyć.” [1] [8]
Rafał Trzaskowski – deklaruje, że walka z kryzysem klimatycznym stanowi dla niego priorytet. Popiera unijną politykę klimatyczną. W nowo opublikowanym programie postuluje: „Polityka energetyczno-klimatyczna Polski potrzebuje zmiany o 180 stopni. W następnych dekadach musimy przestawić całą polską gospodarkę na nowe tory, przejść z epoki węgla do epoki energii odnawialnej. (…) Będę domagał się od rządu przyjęcia unijnego Zielonego Ładu dla Polski i rozpoczęcia stopniowego odchodzenia od węgla – najpóźniej do 2030 roku w ogrzewaniu domów i do 2040 roku w elektroenergetyce. W 2050 roku, zgodnie ze zobowiązaniem przyjętym przez pozostałe państwa UE, polska gospodarka osiągnie neutralność – bilans emisji gazów cieplarnianych wyniesie zero. Zawetuję każdą ustawę, która stałaby w sprzeczności z tymi celami.” [9][10] [57]
Robert Biedroń – jest przeciw budowie elektrowni jądrowej w Polsce.[11]
Krzysztof Bosak – jest zdecydowanie za budową elektrowni jądrowej w Polsce.[12]
Andrzej Duda – popiera budowę elektrowni jądrowych, ostatnia jego wizyta w USA służyła m.in. uzyskaniu wsparcie Amerykanów w tym zakresie [13]
Szymon Hołownia –stawia na rozwój OZE, ale nie wyklucza atomu. Wg niego w Polsce taka elektrownia mogłaby powstać jako rozwiązanie pomostowe [14] [15]
Władysław Kosiniak – Kamysz – jest za budową, jeśli będą to małe elektrownie (…) Uważam, że nie warto przeznaczać ogromnych środków na budowę takiej instalacji [dużej elektrowni jądrowej – przyp. MPW], zwłaszcza że trwają zaawansowane prace nad technologią, która pozwala na funkcjonowanie mniejszych reaktorów. Popieram to rozwiązanie, bo w założeniu ma być tańsze, bezpieczniejsze i bardziej efektywne. [16]
Rafał Trzaskowski – stawia na rozwój OZE, ale nie wyklucza atomu. Jej ewentualna budowa powinna być przedmiotem debaty. [17] [18]
Rozwój wiatraków lądowych
Robert Biedroń – uważa, że odblokowanie budowy wiatraków lądowych jest absolutnym priorytetem, jeśli chodzi o OZE. [19]
Krzysztof Bosak – choć kandydat Konfederacji ogólnie mówi o rozwoju OZE, jednak zdecydowanie więcej uwagi poświęca obronie polskiego węgla i promocji energetyki jądrowej. Nie znaleźliśmy wypowiedzi, w których jednoznacznie byłby za lub przeciw rozwojowi wiatraków lądowych.
Andrzej Duda – ostatnio prezydent chwalił farmy wiatrowe, ale w 2016 r. podpisał tzw. ustawę antywiatrakową, wprowadzającą dodatkowe, trudne do spełnienia wymogi dotyczące odległości wiatraków od zabudowań. [20] [21]
Szymon Hołownia – jest za rozwojem energetyki wiatrowej na lądzie [22] [23]
Władysław Kosiniak – Kamysz – chce zniesienia “ustawy antywiatrakowej” [24]
Rafał Trzaskowski – w ramach 21 postulatów stawia na OZE i w wywiadach mówi o kluczowej roli tej technologii. [9] [25]
Sprzeciw wobec regulacji rzek
Robert Biedroń – w debacie klimatycznej mówił o potrzebie renaturyzacji rzek. Uważa też, że priorytetem powinna być odbudowa naturalnej retencji poprzez m.in. radykalne ograniczenie przekopywania rzek, renaturyzację koryt i dolin rzek oraz budowę zastawek zatrzymujących wodę w rowach odwadniających. [1] [26]
Krzysztof Bosak – uważa, że problem betonowania rzek w Polsce nie występuje, a budowa stopni wodnych i zbiorników retencyjnych na rzekach jest konieczna, aby zatrzymywać wodę na czas suszy. Ponadto, należy według niego rozwijać żeglugę śródlądową i inwestować w regulację rzek. [27] [28]
Andrzej Duda – ratyfikował konwencję AGN włączającą polskie rzeki do systemu transportu śródlądowego w Europie i popiera rozwój żeglugi śródlądowej, która w sposób nieuchronny łączyłaby się z niszczeniem ekosystemów polskich rzek. Popiera też budowę dużych zbiorników retencyjnych i zapór. [29] [30]
Szymon Hołownia – kandydat poświęca dużo uwagi kryzysowi wodnemu w Polsce i ma w programie wpisane rozwiązania dotyczące tego problemu np. „Potrzebujemy też wprowadzić ochronę mokradeł, bagien i torfowisk oraz likwidować melioracje osuszające. Pozwoli to na zwiększenie retencji, choć może naruszać lokalne interesy – problem, który trzeba rozwiązać przy pomocy dialogu społecznego i z poszanowaniem dla różnorodnych interesów.” [23] Priorytetem powinna być odbudowa naturalnej retencji poprzez m.in. radykalne ograniczenie przekopywania rzek, renaturyzację koryt i dolin rzek oraz budowę zastawek zatrzymujących wodę w rowach odwadniających. A zamiast żeglugi śródlądowej trzeba rozwijać kolej [26]
Władysław Kosiniak – Kamysz – chce przede wszystkim rozwijać małą retencję. Postuluje wdrożenie Narodowego programu małej retencji, z dofinansowaniem do tworzenia małych zbiorników wodnych. W teście wyborczym WWF zgodził się z twierdzeniami, że priorytetem powinna być odbudowa naturalnej retencji poprzez m.in. radykalne ograniczenie przekopywania rzek, renaturyzację koryt i dolin rzek oraz budowę zastawek zatrzymujących wodę w rowach odwadniających. A zamiast żeglugi śródlądowej powinien być rozwijany transport kolejowy. [26] [31]
Rafał Trzaskowski – poparł postulat Zielonych o potrzebie pilnego stworzenia Programu Walki z Suszą opartego na małej retencji i renaturyzacji rzek. [9]
Robert Biedroń – zdecydowanie popiera objęcie całej Puszczy Białowieskiej parkiem narodowym, jest też za utworzeniem nowych parków narodowych i poszerzeniem istniejących. Także w trakcie pożaru Biebrzańskiego Parku Narodowego zwrócił uwagę na niedofinansowanie parków narodowych w Polsce i zabiegał o fundusze europejskie na akcję ratunkową. [32]
Krzysztof Bosak – nie znaleźliśmy wypowiedzi kandydata popierających powiększenie lub utworzenie nowych parków narodowych. W nawigatorze wyborczym WWFu Ekopatrioci Krzysztof Bosak nie zgodził się z postulatem objęcia całej Puszczy Białowieskiej parkiem narodowym, a co do pozostałych, wg kandydata możemy tworzyć nowe parki narodowe i rozszerzać istniejące, ale pod warunkiem, że nie zaszkodzi to rozwojowi gospodarczemu. [26]
Andrzej Duda – przez 5 lat kadencji nie zrobił nic, by powiększyć lub utworzyć nowe parki narodowe. Wręcz przeciwnie, w sporze o Puszczę Białowieską stanął zdecydowanie po stronie ministra Szyszki i oskarżał ekologów o działanie na szkodę lokalnych mieszkańców. Obecnie, w trakcie kampanii, w Europejski Dzień Parków Narodowych (24 maja), odwiedził Świętokrzyski Park Narodowy po to, by promować… turystykę. Nie odniósł się ani słowem do planów pomniejszenia ŚPN o kilka hektarów na rzecz zakonu oblatów, choć ta sprawa ciągnie się już od lat. Natomiast obecny wraz z nim minister środowiska Michał Woś zapowiedział rozpoczęcie prac legislacyjnych by powiększyć ŚPN o kilkadziesiąt hektarów. Sami oceńcie, jak to wygląda…[33] [34] [35]
Szymon Hołownia – zdecydowanie popiera wzmocnienie i rozszerzenie parków narodowych. W jego programie jest zapis: W Polsce jest miejsce na co najmniej dwa nowe parki narodowe, które powinny być ustanowione w dialogu z lokalnymi społecznościami, żyjącymi na cennych przyrodniczo terenach. Państwo powinno wspierać mieszkańców terenów cennych przyrodniczo dla całego kraju, takich jak Puszcza Białowieska, aby bardziej opłacało się chronić niż zużywać te zasoby [23] [36]
Władysław Kosiniak – Kamysz – w nawigatorze wyborczym WWFu Ekopatrioci Władysław Kosiniak-Kamysz zgodził się z twierdzeniem, że cała polska część Puszczy Białowieskiej powinna zostać parkiem narodowym, natomiast tworzenie nowych parków narodowych może mieć miejsce tylko pod warunkiem, że nie zaszkodzi to rozwojowi gospodarczemu. [26]
Rafał Trzaskowski – deklaruje działanie na rzecz powiększenia obecnych i utworzenia nowych parków narodowych.[9] W trakcie sporu o Puszczę Białowieską sprzeciwiał się działaniom ministra Szyszki i łamaniu prawa przez PiS. [37] [38] W programie postuluje: „Cała Puszcza Białowieska parkiem narodowym. Wystąpię z takim projektem ustawy. Zaproponuję także rządowi społeczne konsultacje w celu zwiększenia liczby parków narodowych, tak aby chronić jeszcze więcej obszarów cennych przyrodniczo.” [57]
Program walki ze śmieciami
Robert Biedroń – wielokrotnie krytykował politykę PiS dotyczącą odpadów i problem sprowadzania śmieci z zagranicy. Zwracał uwagę na problem składowania odpadów niebezpiecznych np. w Zgierzu. Zdecydowanie popiera ograniczenie użycia plastiku. [39] [40]
Krzysztof Bosak – jest za zakazem importu śmieci do Polski, zwalczaniem przestępczości związanej ze śmieciami [1]
Andrzej Duda – ma w programie krótką wzmiankę nt.: „Dalszego rozwoju wymaga system gospodarowania odpadami, który, ze względu na regulacje zewnętrzne, odbija się negatywnie w rachunkach Polaków – w tym zakresie potrzeba mądrej polityki uwzględniającej również odpowiedzialność producentów za wytworzone produkty. ” Nie jest to wiele, ale podpisywał też ustawy o gospodarowaniu odpadami wprowadzające sensowne regulacje. [41] [42]
Szymon Hołownia – w programie kandydata jest rozdział o gospodarce odpadami. Między innymi proponuje wdrożenie systemu kaucyjnego, który obejmie wszystkie opakowania po napojach oraz wsparcie rozwiązań wielorazowych oraz zahamowanie import odpadów, które nie nadają się do przetworzenia.[23]
Władysław Kosiniak – Kamysz – w debacie klimatycznej mówił: “Wyeliminujmy import śmieci […], wprowadźmy butelki zwrotne i szklane, i butelkomaty. “ Temat ten poruszył też w trakcie debaty prezydenckiej w TVP [1] [43]
Rafał Trzaskowski – ekologiczną inicjatywą prezydenta Warszawy było wprowadzenie zakazu stosowania jednorazowych plastików w warszawskim ratuszu, a także w urzędach dzielnicowych i wszystkich jednostkach organizacyjnych miasta. Dotyczy to również wydarzeń i imprez organizowanych przez Warszawę. [44] W nowo opublikowanym programie wyborczym jest dział o gospodarce odpadami, a w nim m.in. postulat obciążenia kosztami utylizacji odpadów producentów opakowań oraz zakaz importu śmieci z całego świata. [57]
Zakaz polowań na ptaki
Robert Biedroń – zdecydowanie i od dawna popiera zakaz polowań na ptaki [45]
Krzysztof Bosak – uważa polowania za tradycję godną kultywowania i wspierania, natomiast walkę o ochronę zwierząt za „lewactwo”.[46]
Andrzej Duda – podpisał 28 stycznia ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, zwaną specustawą LexArdanowski, zezwalającą na nieograniczony odstrzał dzików [47] , wspiera też myśliwych, nie wspomina o zakazie polowań na ptaki [48]
Szymon Hołownia – krytykuje współczesne myśliwstwo. Wg niego najwyższy czas, by skończyć z polowaniami na ptaki [23]. Otwarcie krytykuje okrucieństwo wobec zwierząt.
Władysław Kosiniak – Kamysz – nie popiera zakazu polowań. W Sejmie PSL wspiera ustawy dające przywileje myśliwym np. Lex Ardanowski.[47]
Rafał Trzaskowski – poparł postulat Zielonych wprowadzenia moratorium na polowania na ptaki.[9]
Robert Biedroń – zdecydowanie popiera zakaz zwierząt w cyrkach. Jako prezydent Słupska zakazał wjazdu do Słupska cyrku ze zwierzętami.[49] Wielokrotnie powtarzał ten postulat.[50]
Krzysztof Bosak – kandydat wszelką walkę o prawa zwierząt uważa za „lewactwo”.[51]
Andrzej Duda – przez 5 ostatnich lat nie zrobił nic w tej sprawie i nie wypowiada się na ten temat.
Szymon Hołownia – popiera zakaz występów zwierząt w cyrkach.[23]
Władysław Kosiniak – Kamysz – nie odnosi się do tej kwestii. Rafał Trzaskowski – popiera zakaz wykorzystywania zwierząt w cyrkach.[9]
Powołanie rzecznika praw zwierząt
Robert Biedroń – chce powołania rzecznika ochrony zwierząt, wypowiadał się wielokrotnie na ten temat [52] [53]
Krzysztof Bosak – kandydat wszelką walkę o prawa zwierząt uważa za „lewactwo”.[51]
Andrzej Duda – przez 5 ostatnich lat nie zrobił nic w tej sprawie i nie wypowiada się na ten temat.
Szymon Hołownia – postuluje powołanie pełnomocnika prezydenta ds. zwierząt [23] Jako pierwszą osobę na to stanowisko wskazuje p.Barbarę Borzymowską, która obecnie jest rzecznikiem do spraw zwierząt przy prezydencie Wrocławia. Bardzo często wypowiada się w obronie zwierząt [54] [55]
Władysław Kosiniak – Kamysz – ostatnio Paulina Kosiniak-Kamysz zaproponowała utworzenie rzecznika ds. zwierząt [56], trudno jednak orzec, na ile taka deklaracja jest wiążąca dla kandydata.
Rafał Trzaskowski – zadeklarował powołanie rzecznika praw zwierząt, zawarł to w swoim programie [9] [57]
Krytycznie podeszliśmy do postulatów wszystkich kandydatów dotyczących tego kluczowego tematu. Odejście od wydobywania i spalania węgla konieczne jest ze względu na pogłębiający się kryzys klimatyczny. Nie wystarczy jednak samo stawianie ambitnych celów, oczekujemy konkretnego planu, jak tą transformację energetyczną przeprowadzić.
Robert Biedroń – zdecydowanie popiera postulat odejścia od węgla, jest za odejściem od niego do 2035 roku, stawia przy tym na odnawialne źródła energii (OZE). Czyli jest to najambitniej określony cel. Niestety nie wiemy dokładnie, jak planuje to osiągnąć. Brak konkretów jest tu sporym mankamentem.
W Latarniku Wyborczym udzielił odpowiedzi: Będę robił wszystko, by zredukować zużycie paliw kopalnych w energetyce na rzecz czystych źródeł energii. Będę zabiegał o inwestycje w sieci przesyłowe, termomodernizację budynków, panele słoneczne, elektrownie wiatrowe, pompy ciepła i domową produkcję energii. Do 2035 r. większość energii będzie pochodzić z odnawialnych źródeł. Zakażemy importu węgla i uniezależnimy się od gazu z zagranicy. Pakiet inwestycji po epidemii koronawirusa to dobry moment, aby państwo przybrało nowe cele strategiczne.
Krzysztof Bosak – uważa, że „likwidacja węgla to utopia”, „odejście od węgla nie jest dogmatem”, „Nie jest możliwe w dającym się przewidzieć horyzoncie czasowym całkowite odejście polskiej gospodarki od węgla za pomocą jakiejkolwiek ustawy” i w ogóle nie będzie nam Unia mówiła co mamy wydobywać. Chce jednak stawiania elektrowni jądrowych, co przyczyniłoby się do ograniczenia spalania węgla.
Andrzej Duda – jest za dalszym utrzymaniem roli węgla, choć już nie wypowiada się w tej kwestii tak kategorycznie jak kiedyś. Według niego rola węgla będzie się zmniejszać, jednak nie podaje terminu odejścia od jego wydobycia i spalania. Podczas swojej prezydentury zrobił jednak wiele, by proces odchodzenia od węgla spowolnić.
Szymon Hołownia – postuluje odejście od energetyki węglowej. „Musimy chronić górników gwarantując im bezpieczne warunki tej zmiany, ale nie kopalnie. Te powinny zostać zamknięte do 2050 r.” Jest to wpisane w jego program, kandydat też wielokrotnie porusza ten temat w swoich publicznych wypowiedziach. Stawia przy tym wyraźnie na rozwój OZE, ale nie wyklucza energetyki jądrowej.
Rok 2050 jako data odejścia od węgla jest jednak odległy. Według wypowiedzi z Latarnika Wyborczego, kandydat zgadza się, że Polska powinna odejść od wydobycia węgla do 2035 r. „Choć wiem, że to nierealne… Walka ze zmianami klimatu to nasza racja stanu i obowiązek wobec dzieci. Dlatego nie rozumiem rządu, który zwleka z dołączeniem do unijnego celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do roku 2050 (Europejski Zielony Ład). To realny termin, bo mamy olbrzymie opóźnienia. Jako Prezydent wesprę inicjatywy w celu szybszego odejścia od paliw kopalnych. Zadbajmy jednak by ludzie żyjący z wydobycia nie byli pokrzywdzeni i znaleźli miejsce w nowej, zielonej energetyce.”
Władysław Kosiniak – Kamysz – przewiduje odejście od węgla ok. 2050 roku, co jest odległą datą. W Latarniku odpowiedział, że nie zgadza się że Polska powinna odejść od węgla do 2035 r. – uważa ten termin za nierealny, przewiduje redukcję paliw kopalnych o 50% do 2035,. Deklaruje 50% OZE do 2030 r.
Rafał Trzaskowski – poparł postulaty Zielonych, m.in. odejście od węgla najpóźniej do roku 2040, a do roku 2030 – w ogrzewaniu domów. Twierdzi, że „zmiany klimatu to jedno z podstawowych założeń cywilizacji i musimy z nimi walczyć, tak samo jak musimy walczyć o czyste powietrze. Sytuacja Polski jest jednak bardzo trudna. Powinniśmy stawiać przed sobą ambitne cele, a jednocześnie walczyć o pieniądze w Unii Europejskiej, by dokonać transformacji energetycznej.” Niestety, tak jak Robert Biedroń nie podał jeszcze konkretów, w jaki sposób planuje to osiągnąć.
Zbiorczy wykres dotyczący wybranych zagadnień ekologicznych w programach partii/ koalicji.
ZAŁOŻENIA: a) Analiza TAK / NIE jest ze swojej natury uproszczona.
b) Nie pojawiają się tematy, gdzie wszyscy byli za, a różnią się wyłącznie detalami i jakością propozycji, czyli np. plany walki ze smogiem, inwestycje w kolej czy konieczność inwestycji w fotowoltaikę. Podobnie nie poruszano tematów, które zostały pominięte przez wszystkie komitety, jak np. temat ograniczenia pestycydów w rolnictwie.
c) Porównaliśmy oficjalne postulaty partii. Czasem, w celach porównawczych uwzględnialiśmy wypowiedzi liderów komitetów, gdy były wątpliwości. Dotyczy to np. tematu zakazu polowania na ptaki, który nie pojawia się w programie Lewicy, ale za to padały jasne deklaracje w tym zakresie ze strony liderów komitetu.
d) NIE dla komitetu nie musi oznaczać, że dany komitet jest przeciwko danemu rozwiązaniu. Może po prostu oznaczać, że komitet nie uznał tematu za na tyle ważny, by zawrzeć postulaty w tym zakresie. Dotyczy to np. rolnictwa ekologicznego czy polityki śmieciowej.
UWAGI DO POSZCZEGÓLNYCH PUNKTÓW:
POPARCIE DLA PAKTU KLIMATYCZNEGO Prawo i Sprawiedliwość ostatnio łagodziło swoje stanowisko w tym zakresie, jednak wciąż aktywnie prowadziło politykę podważającą Pakt Klimatyczny i stawiającą w praktyce na ochronę węgla w przemyśle i energetyce.
ODEJŚCIE OD WĘGLA Zarówno Lewica, jak i Koalicja Obywatelska, deklarują publicznie odejście od węgla – zazwyczaj padają terminy: 2035 i 2040 rok. Do tego oba komitety jasno sprzeciwiają się budowie nowych kopalń (choć pojedynczy politycy z tych ugrupowań – już niekoniecznie).
Polskie Stronnictwo Ludowe deklaruje odejście od węgla, jednak w miksie energetycznym przesłanym redakcji Ekowyborca przez sztab zakładają 10% węgla w miksie w 2050 roku, stąd znak zapytania. Prawo i Sprawiedliwość niedawno ogłosiło, że możliwe jest odejście od węgla do 2050 roku, jednak program, jak i przytłaczająca większość niedawnych działań i wypowiedzi partii przeczą temu – przykładem może być specustawa, która ułatwi budowę nowych kopalń węgla.
ENERGIA JĄDROWA Wiosna i Sojusz Lewicy Demokratycznej publicznie wypowiadali się za miksem bez energii jądrowej. Wyłamuje się tu Lewica Razem, która opowiada się budową bloków atomowych.
ROZWÓJ WIATRAKÓW LĄDOWYCH Rozwój taki postulują w swych programach PSL, Lewica i Koalicja Obywatelska.
Konfederacja z jednej strony w “100 ustawach Mentzena” – zestawie ogłoszonych przez Konfederację projektów ustaw – proponuje zniesienie niesławnej PiS-owskiej “ustawy antywiatrakowej”, wprowadzającej bardzo restrykcyjne ograniczenia dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych. Z drugiej strony jeden z jej liderów, Janusz Korwin Mikke wielokrotnie wypowiadał się przeciwko takim inwestycjom.
ROZBUDOWA PARKÓW NARODOWYCH Członek Konfederacji czyli Ruch Narodowy deklaruje takie postulaty w swoim programie, a z drugiej strony Janusz Korwin Mikke jest za prywatyzacją wszystkich lasów.
PROGRAM WALKI ZE ŚMIECIAMI PSL i Konfederacja mają bardzo ograniczone postulaty w tym zakresie, właściwie ograniczające się do zakazu importu śmieci (Lewica nie ma żadnych). Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie. Rozbudowany program ograniczania ilości odpadów oraz ich recyklingu pojawił się w programie PiS i KO.
PROGRAM WSPARCIA ROLNICTWA EKOLOGICZNEGO Program Koalicji Obywatelskiej zawiera jeden krótki zapis: „Kluczowe jest zapewnienie rozwoju nie tylko dużych farm przemysłowych, ale również mniejszych gospodarstw rodzinnych, rolnictwa ekologicznego i innowacyjnego.” Podobny zapis w programie miała Konfederacja. W stosunku do obszernych propozycji Polskiego Stronnictwa Ludowego i Prawa i Sprawiedliwości jest to niewiele i ciężko uznać to za jasno określoną wizję. Aby otrzymać od Ekowyborca TAK oczekujemy konkretów w tym zakresie.
OGRANICZANIE HODOWLI PRZEMYSŁOWEJ W programie Prawo i Sprawiedliwość pojawiają się zapisy np. o hodowli świń na ściółce oraz odnośnie postawienia na mniej intensywną hodowlę. Z drugiej strony jednak minister rolnictwa Ardanowski zaciekle broni hodowlę przemysłową oraz twierdzi, że: „Nigdy nie zgodzę się ze stwierdzeniem, że hodowla bydła niszczy klimat. To bzdura”.
Wprowadzone niedawno przez PiS przepisy LexInwestor ułatwiają zakładanie ferm przemysłowych nawet przy sprzeciwie okolicznych mieszkańców.
ZAKAZ POLOWANIA NA PTAKI Lewica nie posiada wprost takiego zakazu w swoim programie, jednak poszczególne partie składowe komitetu oficjalnie ogłosiły swojej poparcie dla takiego postulatu. W imieniu Sojuszu Lewicy Demokratycznej za takim zakazem wypowiedział się Włodzimierz Czarzasty.
W programie Koalicji Obywatelskiej zakaz polowań na ptaki jest wpisany.
ZAKAZ FERM FUTERKOWYCH I ZAKAZ ZWIERZĄT W CYRKU Oba tematy były obecne w programie Prawa i Sprawiedliwości w 2015 roku, ale zniknęły z obecnego programu. PSL i Konfederacja tego nie postulują. Lewica i Koalicja Obywatelska mają takie postulaty wpisane wprost w programie.
RZECZNIK PRAW ZWIERZĄT Powołanie Rzecznika występuje tylko w programie Lewicy, choć warto zauważyć, że postulat pojawia się w programie Partii Zieloni startującej w KO. Nie znamy opinii pozostałych ugrupowań Koalicji Obywatelskiej w tej sprawie.
W razie wątpliwości lub uwag prosimy o komentarze.
Tym razem prezentujemy na Ekowyborcy stanowiska partii wobec polityki klimatycznej (w kolejności alfabetycznej). Prosimy o udostępnianie! Wybory do PE już 26 maja.
Konfederacja – denializm Politycy Konfederacji, tacy jak J.K. Mikke zaprzeczają ustaleniom nauki ws globalnego ocieplenia. Wg J.K.Mikke to nie człowiek ponosi winę za zmiany klimatyczne, a wydawanie pieniędzy na walkę z ociepleniem klimatu, to czysty idiotyzm, na którym garstka cwaniaków robi niezły biznes. Ugrupowanie to jest przeciwne UE, w tym przeciwko wspólnej polityce klimatycznej. Zgodnie z przesłanym Ekowyborcy stanowiskiem Ruchu Narodowego, wchodzącego w skład Konfederacji, „dopóki podobnych ograniczeń jak UE nie narzucą sobie inne globalne potęgi gospodarcze, Polska powinna stanowczo odrzucić pakiet klimatyczny i inne próby ingerencji unijnej w nasz sektor energetyczny”.
Kukiz’15 – denializm Politycy tej partii zaprzeczają globalnemu ociepleniu (denializm). Negują też politykę klimatyczną UE. Kukiz stawia na węgiel i obwinia europejskie regulacje rynku energetycznego za podwyżki cen prądu w Polsce. W programie partii jest wypowiedzenie pakietu klimatycznego. .Nowoczesna – wspiera ochronę klimatu W propozycjach tej partii pojawiają się postulaty stopniowego odejścia od węgla i wsparcia wspólnej polityki energetycznej. Jest o respektowaniu Porozumienia Paryskiego, promowaniu transportu zbiorowego i ogólnoeuropejskim rynku energetyki odnawialnej. Nowoczesna przewiduje szereg działań, które zmienią źródła pozyskiwania energii, ich lokalizację oraz model rynku energii. Program ma być realizowany w latach 2020-2050. Udział OZE w produkcji elektryczności w 2035 r. ma wynosić 50%, a węgla – 40%. Po etapie drugim, do 2050 Polska ma odejść zupełnie od węgla w energetyce i jedynie niewielką część energii produkować z gazu.
PiS – denializm Z jednej strony czasami politycy PiS zdają się akceptować konsensus naukowy, z drugiej strony w licznych wypowiedziach częsty jest denializm i całkowity brak zrozumienia problemu globalnego ocieplenia. Politycy ci deklarują wsparcie dla dalszego wydobycia węgla. Przygotowywana przez rząd Polityka energetyczna Polski do 2040 nie wskazuje na planowany moment odejścia od węgla. Jednocześnie stale wzrasta import węgla z Rosji, a rozwój OZE został zahamowany niekorzystnymi dla tej branży przepisami. Wg Raportu „Obrońcy Klimatu, Odwlekacze Zmian i Dinozaury: Ranking grup politycznych w Parlamencie Europejskim i krajowych partii politycznych pod kątem zmian klimatu” eurodeputowani tej partii w sprawach klimatu i energetyki głosowali dotychczas przeciw polityce klimatycznej UE.
PO – niespójne Partia z jednej strony nie podważa naukowego konsensusu o GO, ale też nie traktuje go jako istotnego. Nie planuje całkowitego odejścia od węgla, a jedynie inwestycje w „reformowanie górnictwa” i tzw. czysty węgiel – jednak nie zauważając, że problem smogu nie jest tym samym, co zdecydowanie poważniejszy problem globalnego ocieplenia. Obiecuje wspierać rozwój OZE. Wg Raportu „Obrońcy Klimatu, Odwlekacze Zmian i Dinozaury: Ranking grup politycznych w Parlamencie Europejskim i krajowych partii politycznych pod kątem zmian klimatu” eurodeputowani tej partii w sprawach klimatu i energetyki głosowali dotychczas przeciw polityce klimatycznej UE.
PSL – niespójne Proponowany przez PSL „Nowy Zielony Ład” (zbieżność nazw z Green New Deal zaproponowanym przez kongresmenkę z USA Alexandrę Ocasio Cortez przypadkowa?) stawia na OZE, które nawet nazywa „przyszłością energetyki” – chce jego 50-procentowego udziału w miksie energetycznym. Jednak o węglu dyplomatycznie milczy. Wg Raportu „Obrońcy Klimatu, Odwlekacze Zmian i Dinozaury: Ranking grup politycznych w Parlamencie Europejskim i krajowych partii politycznych pod kątem zmian klimatu” eurodeputowani tej partii w sprawach klimatu i energetyki głosowali dotychczas przeciw polityce klimatycznej UE.
Razem – wspiera ochronę klimatu Partia zdecydowanie akceptuje raport IPCC i opowiada się za adekwatną polityką klimatyczną W stanowisku ws. Polityki energetycznej Polski do 2040 roku Razem napisało: „Musimy odejść od węgla do 2035 roku, a do 2050 roku – zrezygnować z paliw kopalnych, zastępując je czystymi, niskoemisyjnymi źródłami energii. Musimy zmodernizować sieci przesyłowe, rozbudować sieci ciepłownicze, zadbać o odpowiednią izolację budynków. Nauka jest nieubłagana – albo przeprowadzimy niezbędne zmiany, albo na naszej planecie już niedługo może nie dać się żyć!”
SLD – mało konkretne/ niespójnie Według analizy OKO.press dostępny na stronie internetowej partii program SLD z 2016 roku w kwestii paliw kopalnych zasadzie współbrzmi z PiS: węgiel jest „gwarancją bezpieczeństwa energetycznego”, choć „energetyka węglowa musi być unowocześniana, aby stać się bardziej przyjazną dla środowiska”. Ale już nowsze wypowiedzi polityków tej partii sugerują, że formacja zmienia kurs. „Uważamy, że odejście od węgla powinno być stopniowe i trwać około 20 lat” – mówił w kwietniu 2019 Włodzimierz Czarzasty, lider SLD.
Wiosna – wspiera ochronę klimatu Wiosna proponuje “Zielony Pakt dla Europy”. „Będzie to umowa międzynarodowa, która zobowiąże wszystkie państwa członkowskie do odejścia od węgla do 2050 roku. Całkowicie przestawimy europejską energetykę na odnawialne źródła energii. Będziemy intensyfikować działania na rzecz całkowitego odejścia od węgla i redukcji emisji dwutlenku węgla i smogu do powietrza, którym oddychamy. Wpiszemy strategię odejścia polskiej gospodarki od węgla do 2035 roku do strategii unijnych, dzięki czemu pozyskamy na to dodatkowe pieniądze. Będziemy rozwijać rozproszone systemy pozyskiwania energii, jak domowe instalacje fotowoltaiczne, zapewniając każdemu dostęp do taniej i czystej energii. Zielona transformacja to także nowe, wysokiej jakości miejsca pracy oraz bezpieczeństwo energetyczne. Nie możemy przeciwstawiać się zielonej transformacji, musimy stanąć na jej czele.” Tym, czego brakuje, jest bardziej szczegółowe, konkretne rozwinięcie tej propozycji.
Zieloni – wspiera ochronę klimatu Partia zdecydowanie akceptuje raport IPCC o globalnym ociepleniu i opowiada się za adekwatną polityką klimatyczną Proponuje „Ponadpartyjny plan transformacji energetycznej i ochrony klimatu dla Polski” zakładający redukcję zużycia paliw kopalnych w energetyce, ciepłownictwie i transporcie o 50 proc. w perspektywie 2035 roku oraz całkowitą rezygnację z nich do 2050 roku. Plan mówi też o poprawie efektywności energetycznej na poziomie 30-40 proc. W programie Zielonych znajdujemy konkretne postulaty dotyczące wsparcia OZE, transformacji energetycznej, pomocy osobom, które na niej ucierpią (np. górnikom) czy walce ze smogiem.