Tag: klimat

  • Polityka klimatyczna i wiatraki – 3 głosowania z kończącej się kadencji Sejmu

    Polityka klimatyczna i wiatraki – 3 głosowania z kończącej się kadencji Sejmu

    W ciągu ostatnich czterech lat w Sejmie wielokrotnie głosowano nad projektami ustaw dotyczących kwestii ekologicznych. Poniżej przedstawiamy wyniki trzech z nich, związanych z energetyką i klimatem. Trudno nam powiedzieć, czy stanowią one reprezentatywną próbkę, tym niemniej mamy nadzieję, że pomogą one Wam podjąć decyzję w tych wyborach. Zachęcamy też do rzucenia okiem na głosowania wcześniej opisywane na Ekowyborcy: Piątka dla zwierząt, Lex Ardanowski,spalanie drzew jako biomasy, Lex Izera, zmiana systemu rozliczeń dla prosumentów.

    Poprawki do ustawy wiatrakowej

    20 maja 2016 głosami PiS i części Kukiz15 została przyjęta tzw. “ustawa antywiatrakowa”. Określona w niej “zasada 10h” (turbina wiatrowa musi być oddalona od budynków mieszkalnych o co najmniej o 10-krotność swojej wysokości), de facto zatrzymała rozwój lądowej energetyki wiatrowej w Polsce, blokując większość potencjalnych lokalizacji nowych wiatraków. Politycy PiS już od kilku lat zapowiadali liberalizację tej zasady, jednak dopiero 13 stycznia 2023 rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw został skierowany do pierwszego czytania w sejmowych komisjach. 

    Projekt zakładał zmniejszenie minimalnej odległości między wiatrakami a budynkami mieszkalnymi do 500 m, jednak podczas wspólnego posiedzenia Komisji ds. Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Marek Suski wniósł poprawkę zwiększającą tę odległość do 700m, co miałoby podobny efekt jak poprzednia wersja ustawy – blokowanie rozwoju wiatraków. Koalicja Polska i Koalicja Obywatelska wniosły poprawki nr 5 i 6, które miały przywrócić 500 m, jednak podczas głosowania 8 lutego 2023 obie zostały odrzucone (za to przyjęta została poprawka PiS zmieniająca 500m na 700m w tych miejscach gdzie umknęło to poprawce Suskiego). Senat wprowadził poprawki zmieniające 700m z powrotem na 500 m (poprawki nr 2 i 8), które zostały potem odrzucone przez Sejm 9 marca 2023. Cały przebieg procesu legislacyjnego wyglądał tak.

    Wyniki głosowania nad poprawką KO (nr 6) prezentujemy na grafice. Jak widzimy, przeciw poprawce głosowało PiS i większość Konfederacji, zaś za: KO, Lewica, KP i PL2050. W przypadku pozostałych poprawek wyniki były podobne.

    Uchwała o wezwaniu krajów UE do odrzucenia systemu ETS

    W 2021 ceny uprawnień do emisji w unijnym systemie handlu emisjami ETS zaczęły bardzo szybko rosnąć, co spowodowało wzmożenie krytyki tego systemu ze strony prawicy. Na szczycie UE 16 grudnia 2021 premier Morawiecki przekonywał państwa UE do reformy  ETSu. Wcześniej posłowie Zjednoczonej Prawicy zaproponowali uchwałę wzywającą państwa UE do zawieszenia systemu i podjęcia działań na rzecz jego reformy. 9 grudnia 2021 przegłosowano ją w Sejmie głosami PiS i Konfederacji, podczas gdy KO, Lewica, Polska 2050 i KP głosowały przeciw. Uchwała miała znaczenie raczej symboliczne, tym niemniej wyniki głosowania dają pewien obraz stosunku każdej partii do systemu ETS. 

    Warto zauważyć, że choć opozycja (poza Konfederacją) opowiedziała się za odrzuceniem uchwały, to wieńcząca dokument deklaracja sprzeciwu wobec spekulacji uprawnieniami do emisji spotkała się z pewnym poparciem wśród opozycjonistów. W sejmowej debacie poseł Protasiewicz z PSLu poparł wykluczenie instytucji finansowych z obrotu uprawnieniami, zaś poseł Konieczny z Lewicy powiedział, że “trzeba rozmawiać o odejściu od spekulacyjnego systemu ETS-u.” Zaś w programie Lewicy na obecne wybory znalazł się punkt “Będziemy dążyć do zastąpienia obecnego unijnego systemu handlu emisjami (ETS) bardziej przewidywalnym i mniej podatnym na spekulacje systemem opłat”.

    Pełny przebieg procesu legislacyjnego można zobaczyć tu.

    Wypowiedzenie Traktatu Karty Energetycznej

    Podpisany w 1994 Traktat Karty Energetycznej miał na celu współpracę w dziedzinie energetyki pomiędzy krajami Europy Wschodniej i byłego Związku Radzieckiego a krajami Europy Zachodniej. Okazuje się jednak, że na jego podstawie koncerny energetyczne mogą pozywać rządy za ich działania w kierunku odchodzenia od paliw kopalnych i domagać się z tego tytułu ogromnych odszkodowań. Julia Steinberger i Yamina Saheb, naukowczynie będące współautorkami szóstego raportu IPCC, opublikowały list otwarty “End Fossil Protection”, w którym domagają się od sygnatariuszy wystąpienia z traktatu, tłumacząc, że jest on poważną przeszkodą w realizacji Porozumienia Paryskiego i Europejskiego Zielonego Ładu. 
    Rządowy projekt ustawy o wypowiedzeniu traktatu został przegłosowany w Sejmie 6 października 2022. Większość każdego z większych ugrupowań głosowała za, poza Konfederacją (której większość wstrzymała się, choć trzech posłów było za). Przeciw zagłosowało jedynie czterech posłów PiS i siedmiu Koalicji Polskiej. Ci, którzy poparli ustawę, niekoniecznie musieli zrobić to z powodów klimatycznych (komunikat Kancelarii Prezydenta po podpisaniu ustawy wymienia najpierw inne powody), co nie zmienia faktu, że przy okazji zrobili coś dobrego dla klimatu. Niestety, traktat zawiera klauzulę zgodnie z którą, w stosunku do inwestycji już dokonanych w Polsce, jego postanowienia będą miały zastosowanie przez 20 lat od jego wypowiedzenia (na co również zwracają uwagę Steinberger i Saheb). Tu można zobaczyć cały przebieg procesu legislacyjnego.

    Inne ważne głosowania

    Poniżej linkujemy wyniki niektórych innych “eko-głosowań” tej kadencji. Uprzedzamy, że niektóre z nich mogą być trudne do zinterpretowania. Czasami kontekst bywał skomplikowany, a oprócz stosunku danej partii do kwestii ekologicznych, na decyzję miały wpływ inne czynniki (m.in prawne).

    Ustawa o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych: głosowanie w Sejmie 17.12.2020, przebieg procesu legislacyjnego.
    Utajnienie eksperymentów na zwierzętach: głosowanie w Sejmie 01.10.2021, przebieg procesu legislacyjnego.

    Zmiany w ustawie o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, wprowadzające w życie zapisy umowy społecznej z górnikami: głosowanie w Sejmie 17.12.2021, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 21.01.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, Tprzebieg procesu legislacyjnego.

    Ustawa o usprawnieniu procesu inwestycyjnego CPK: głosowanie w Sejmie 22.07.2022, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 05.08.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    Wyższe kary za przestępczość środowiskową: głosowanie w Sejmie 22.07.2022, przebieg procesu legislacyjnego. 

    Zmiana ustawy o charakterystyce energetycznej budynków: głosowanie w Sejmie 15.09.2022, przebieg procesu legislacyjnego.

    Centralny Azyl dla Zwierząt: głosowanie w Sejmie 6.10.2022. Przebieg procesu legislacyjnego.
    Ustawa o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej: Głosowanie w Sejmie 13.01.2023, przebieg procesu legislacyjnego.

    Ustawa zwalniająca myśliwych z badań lekarskich: głosowanie w Sejmie 26.01.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 14.04.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    Specustawa o elektrowniach szczytowo-pompowych: Głosowanie w Sejmie 14.04.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 26.05.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego. 

    Ustawy o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego, wprowadzające w życie część zapisów umowy społecznej z tymi sektorami: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, przebieg procesu legislacyjnego.

    “Rewitalizacja” Odry: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 17.08.2023 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.

    System kaucyjny na butelki i puszki: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, przebieg procesu legislacyjnego, 

    “Lex Knebel”: głosowanie w Sejmie 13.07.2023, uzasadnienie weta Senatu, głosowanie 17.08.2022 nad odrzuceniem weta Senatu, przebieg procesu legislacyjnego.Ustawa o NABE: głosowanie w Sejmie 17.08.2023, uzasadnienie weta Senatu (głosowanie nad odrzuceniem weta jeszcze się nie odbyło), przebieg procesu legislacyjnego.

  • Proszę Głosuj dla Amazonii / Por favor #VotePelaAmazónia / Please #Vote4Amazon

    Proszę Głosuj dla Amazonii / Por favor #VotePelaAmazónia / Please #Vote4Amazon

    Szanowni Obywatele Brazylii

    Na Wasze wybory 30 października patrzy cały świat, ponieważ zależy od nich nie tylko los Brazylii, ale decydujecie też o losach światowej walki o ochronę klimatu.

    Brazylia to duży kraj, ważny partner gospodarczy, bogata kultura. Macie też wielki skarb przyrodniczy, Puszczę Amazońską – największy las deszczowy na świecie. Jednak ten skarb jest zagrożony, a obecny prezydent Jair Bolsonaro dopuszczał niszczenie Puszczy dla zysku. Za jego prezydentury wylesianie osiągnęło niechlubne rekordy.

    Naukowcy ostrzegają, że ekosystem Amazonii jest bliski granicy załamania, a może właśnie ją przekracza. Za tą granicą są coraz częstsze i bardziej dotkliwe susze, pożary i nieodwracalne zamieranie Puszczy. Dla Was oznacza to utratę jej bogactw i katastrofę dla rolnictwa. Dla świata to byłaby klęska w walce o ochronę klimatu.

    Dla nas, dla wszystkich mieszkańców naszej wspólnej planety, lasy deszczowe są życiem i przetrwaniem. Katastrofa klimatyczna jest za drzwiami, które bardzo chciałby otworzyć Jair Bolsonaro. Pozwólcie Luizowi Lula da Silva spróbować zamknąć te drzwi na klucz, ponieważ raz otwarte spowodują wiele nieszczęść. Lula da Silva obiecuje zatrzymać destrukcję Puszczy Amazońskiej – chcemy wierzyć, że dotrzyma słowa.

    Prosimy, idźcie na wybory i zagłosujcie w obronie Amazonii. Zagłosujcie w obronie Waszej i naszej przyszłości na wspólnej planecie, w obronie demokracji, ludów tubylczych i nieskończonego bogactwa Życia. Prosimy Was o to jako zwykli ludzie, obywatele innych krajów, ale jednej Ziemi. Będziemy Wam za to niezmiernie wdzięczni.

    ————————————————————

    Caros cidadãos brasileiros

    No próximo dia 30 de Outubro, o mundo inteiro vai estar de olhos postos nas eleições presidenciais do vosso país. O destino do Brasil, mas também o futuro da luta global pela proteção do clima, está em jogo.

     O Brasil, como grande país que é, constitui uma potência mundial, a todos os níveis.  Um claro exemplo, é o seu maior tesouro natural, a Floresta Amazônica – a maior floresta tropical do mundo.  No entanto, esse tesouro está ameaçado, pois o atual presidente Jair Bolsonaro permitiu a destruição da Floresta para fins lucrativos.  Sob sua presidência, o desmatamento atingiu recordes infames.

     Os cientistas alertam que o ecossistema amazônico está à beira do colapso, ou talvez esteja já em colapso.Todos os dias, as secas e os incêndios tornam-se mais frequentes e severos. A extinção da Floresta torna-se cada vez mais irreversível.  Para todos os brasileiros, isso resultaria na perda da sua maior riqueza e seria um desastre para a agricultura.  Para o mundo, significaria a derrota da batalha pela proteção do clima.

     Para nós, todos os cidadãos do mesmo planeta, as florestas tropicais significam vida e sobrevivência.  A catástrofe climática está à espreita, atrás de uma porta que Jair Bolsonaro gostaria muito de abrir.  Que Luiz Lula da Silva tente manter esta porta trancada, porque uma vez aberta causará muita miséria.  Lula da Silva promete parar a destruição da Floresta Amazônica – queremos acreditar que ele cumprirá sua palavra.

     Por favor, vá às urnas e vote em defesa da Amazônia.  Vote em defesa do seu e do nosso futuro do nosso planeta, em defesa da democracia, dos povos indígenas e da infinita riqueza da Vida.  Pedimos que o façam como pessoas comuns, cidadãos de outros países, mas de uma Terra.  Seremos eternamente gratos a todos os brasileiros.

    ———————————————

    Dear Brazilian citizens

    The whole world is watching your election on 30 October because not only does the fate of Brazil depend on it, but also the future of the global fight for climate protection. 

    Brazil constitutes a large country, it is an important economic partner with rich culture. You also have a great natural treasure, the Amazon Forest – the largest rainforest in the world. However, this treasure is under threat as the current President Jair Bolsonaro has allowed the destruction of the Forest for profit. Under his presidency, deforestation has reached infamous records.

    Scientists warn that the Amazon ecosystem is close to the brink of collapse, or perhaps is collapsing now. Once it falls, droughts and fires get more frequent and severe, and the extinction of the Forest becomes irreversible. For you, this would result in the loss of its riches and a disaster for agriculture. For the world, it would mean defeat of the battle for climate protection. 

    For us, all citizens of the same planet, the rainforests mean life and survival. The climate catastrophe is lurking behind a door that Jair Bolsonaro would very much like to open. Let Luiz Lula da Silva try to keep this door locked because once opened it will cause much misery. Lula da Silva promises to stop the destruction of the Amazon Forest – we want to believe that he will keep his word. 

    Please go to the polls and vote in defense of the Amazon. Vote in defense of your and our future, future of our planet, in defense of democracy, indigenous peoples and the infinite wealth of Life. We ask you to do so as ordinary people, citizens of other countries but one Earth. We will be eternally grateful to you for this.

  • Wybory prezydenckie w Brazylii – waży się przyszłość Puszczy Amazońskiej

    Wybory prezydenckie w Brazylii – waży się przyszłość Puszczy Amazońskiej

    2 października odbędą się wybory prezydenckie w Brazylii. W pierwszej turze startuje dwunastu kandydatów, jednak według sondaży przedwyborczych, szanse na wybór mają tylko dwaj: lewicowy polityk i przywódca związkowy, były dwukrotny prezydent w latach 2002-2010 Luis Inacio Lula da Silva oraz przywódca brazylijskiej prawicy, obecny prezydent Jair Bolsonaro. Bolsonaro negatywnie zasłynął z bardzo antyekologicznej polityki, niszczycielskiej dla Puszczy Amazońskiej i klimatu. Jednak czy jego kontrkandydat jest lepszy? I czy ma szansę wygrać?

    O wyborach w Brazylii rozmawiam z Damianem Żuchowskim, publicystą, od 2009 roku prowadzącym Serwis Solidarnościowy „Borduna”, skupiony na sytuacji rdzennych mieszkańców Ameryki, także w kontekście konfliktów terytorialnych w Brazylii.

    Alicja Barcikowska: W Ekowyborcy wielokrotnie informowaliśmy o tym, jak szkodliwe decyzje dla Puszczy Amazońskiej i dla klimatu podejmował obecny prezydent Brazylii, Jair Bolsonaro. Teraz jego głównym kontrkandydatem jest Lula da Silva – czy jest to kandydat, który będzie bardziej eko?

    Faktycznie, wydaje się, że w ostatecznej rozgrywce będzie się liczyło tylko tych dwóch kandydatów, których poparcie oscyluje w granicach trzydziestu paru – czterdziestu procent osób. Niektóre sondaże dawały Luli da Silva dwanaście procent przewagi… [Rozmowa była przeprowadzana w połowie września, teraz sondaże dają nawet 18 % więcej dla Luli da Silva – dop.red.] Dwaj kolejni kandydaci Ciro Gomes i Simone Tebet w najlepszym przypadku mogą liczyć odpowiednio na 9% i 5%, a są też wskazania, że dwa razy mniej. Jeśli więc kierować się sondażami – czego osobiście nie lubię – doszło w Brazylii do bardzo dużej polaryzacji i zastanawiając się co czeka środowisko w Brazylii, to należy nachylić się nad tymi dwoma kandydatami.

    Jest to o tyle bardziej przejrzyste, bo jak wiemy, zarówno Bolsonaro, jak i Lula da Silva sprawowali już urząd prezydenta, a w dodatku dokonań Luli trudno nie rozpatrywać również w kontekście prezydentury Dilmy Rousseff, która współpracowała z nim jako wiceprezydent.

    Czyli wiemy, czego się spodziewać po głównym konkurencie obecnego prezydenta. Gorszych dla środowiska rządów niż te Jaira Bolsonaro nie będzie?

    Jak słusznie zauważyłaś trudno postrzegać kandydaturę Jaira Bolsonaro w kategoriach enwironmentalistycznych. Wszystkie jego działania, oplecione nie pozostawiającą złudzeń co do motywacji retoryką, sytuują go na pozycji wymarzonego kandydata dla tzw. „ruralistas”, lobby hodowców bydła i plantatorów, a także garimpeiros, poszukiwaczy złota. Wspierający go sojusz w Kongresie albo już przepchnął lub usiłuje przepchnąć wiele rozwiązań niekorzystnych dla terytoriów chronionych lub obszarów wrażliwych tj. Amazonii, Pantanal i Cerrado. Pierwszym krokiem do tego było kontynuowanie tego, co zaczęto już robić za czasów krótkiej prezydentury Michela Temera, czyli ucinanie finansowania dla agencji i instytucji odpowiedzialnych za ochronę środowiska i monitorowanie obszarów chronionych.

    A co w tej kwestii robił wcześniej Lula da Silva?

    Na tle Bolsonaro Lula da Silva rzeczywiście może pochwalić się pewnymi osiągnięciami na rzecz ochrony lasów i środowiska. Chociaż jego sukces i długo utrzymująca się popularność, która otworzyła drzwi do prezydentury również Rousseff (tj. trzecia kadencja prezydencka dla kandydata Partii Pracujących) była zbudowana bardziej na gwarancjach socjalnych takich jak Program Bolsa Familia, to i tu można wskazać na pewne pozytywne wyróżniki.

    Uśrednione statystyki tempa wylesiania w brazylijskiej Amazonii za czasów jego prezydentury i prezydentury Dilmy Rousseff rzeczywiście spadły, więc można powiedzieć, że uczyniono w tym względzie pewne postępy w porównaniu z tym co działo się w latach 1990 i za czasów dyktatury wojskowej. Częściowo ten sukces przypisywano skoordynowanym wysiłkom różnych ministerstw i podległych im agencji, w tym egzekwowaniu kar za niszczenie środowiska, czemu służyły np. wspólne operacje IBAMA i policji federalnej. Za symboliczne w tym kontekście możemy uznać, że w gabinecie Luli da Silva przez pięć lat zasiadała Marina Silva, chyba najbardziej znana brazylijska polityczka, która swoje zaangażowanie w sferę publiczną budowała na hasłach ekologicznych bliskich ruchowi „zielonych” – później zresztą opozycyjna wobec władzy Partii Pracujących (choć i ona była krytykowana np. przez Greenpeace). W kwestiach praw ludów rdzennych warto też dodać, że za czasów Luli da Silva była kontynuowana polityka rozpoznawania i demarkacji ziem rdzennych mieszkańców Brazylii, co nie rzadko oznaczało ich ochronę środowiskową lub ograniczenie w eksploatacji. Za czasów Bolsonaro ten proces został wstrzymany.

    To zdecydowanie lepsze niż to, co widzieliśmy przez ostatnie lata…

    Z drugiej strony trzeba sobie wyraźnie powiedzieć, że pomimo tego, że dzisiaj Lula da Silva wydaje się znacznie bardziej „proekologicznym” kandydatem niż Jair Bolsonaro, to – wspominając lata rządów tandemu Lula da Silva – Rousseff – eksploatacja Amazonii była wówczas kontynuowana, a rząd centralny, jeśli nie napędzał, to milcząco przyzwalał na postęp eksploatacji ziem w różnych regionach Brazylii. Za jego rządów rozwijały się monokulturowe plantacje soi i trzciny cukrowej, przemysł drzewny. Był to świetny czas dla sojowych magnatów ze stanu Mato Grosso takich jak Blairo Maggi. Projekty budowy lub asfaltowania istniejących już dróg otwierał kolejne obszary Amazonii do eksploatacji i migracji. Prowadziło to do konfliktów terytorialnych między bezrolnymi chłopami a posiadaczami ziemskimi, jak również z rdzennymi mieszkańcami.

    Czyli ochrona Amazonii nigdy tak naprawdę nie była priorytetem… Smutne, choć nie zaskakujące.

    Najbardziej kontrowersyjnym i kojarzącym się z rządami Luli da Silvy i Dilmy Rousseff był pomysł przetransformowania energetyki kraju poprzez postawienie na rozwój elektrowni wodnych. Zakładał on budowę dziesiątek wielkich, średnich i małych elektrowni wodnych, głównie na rzekach Amazonii. Najbardziej znanymi projektami, które zostały zrealizowane to budowa tam na rzece Madeira i Xingu. Budowa tamy Belo Monte na Xingu oznaczała reanimowanie projektu z czasów dyktatury wojskowej i poważne reperkusje środowiskowe, infrastrukturalne i społeczne, w tym konflikt z rdzennymi mieszkańcami, społecznościami nadrzecznymi i ekologicznymi organizacjami pozarządowymi…

    Tak, pamiętam że były nawet międzynarodowe protesty przeciwko budowie tamy Belo Monte

    Dlatego pytając o to, czy Lula da Silva będzie miał bardziej ekologiczne nastawienie aniżeli Bolsonaro, to należy powiedzieć, że z pewnością tak.. aczkolwiek takie zapowiedzi z jego kampanii jak: „Nie musimy wycinać ani jednego drzewa więcej, aby zasadzić soję. Nie musimy wycinać ani jednego drzewa więcej, aby posadzić kukurydzę. Nie musimy ścinać ani jednego drzewa, żeby zasadzić trzcinę cukrową lub hodować bydło” lub „Położymy kres wszelkiemu nielegalnemu wydobyciu. To nie może być po prostu prawem – to musi być niemal wyznaniem wiary”– odbierałbym trochę sceptycznie, pamiętając o latach 2004-2015 i traktuję to jako część „retoryki kampanijnej”…

    A czy w ogóle startuje obecnie kandydat/ka, który wyróżniał by się postulatami eko np. dotyczącymi ochrony Amazonii? Abstrahując już od jego/ jej szans wyborczych.

    W latach 2010-2018 swoją kandydaturę na prezydenta Brazylii zgłaszała bądź próbowała zgłosić Marina Silva i była to prawdziwa tzw.  zielona kandydatka. W tych wyborach tymczasem chyba po raz pierwszy od kilku kampanii prezydenckich brakuje takiego „klasycznego kandydata zielonego”. Jak jednak zauważa choćby Gabriel Sestrem na łamach „Gazeta do Povo”, ta kampania prezydencka jest przeszyta przez „onda verde” czyli „zieloną falę”. W sumie w programie każdego z kandydatów znajdują się pewne rozwiązania nakierowane na ochronę środowiska, ekologię, transformację energetyczną. Prawie każdy nawiązuje do konieczności walk z nielegalnym wylesianiem i mówi o zharmonizowaniu ochrony środowiska z rozwojem gospodarczym i społecznym. Lula da Silva zapowiada zrównoważony rozwój gospodarczy, zaangażowanie w ochronę środowiska i walkę ze zmianami klimatycznymi, a także odejście od „polityki dewastacji” realizowanej przez aktualny rząd. Miałoby to się odbyć przez walkę z nielegalnym wylesianiem i promowanie zerowego  wylesiania; przywracanie zdegradowanych obszarów i ponowne zalesianie…

    Czyli pomimo tego, że nie ma w pełni zielonego kandydata, to postulaty ekologiczne weszły do mainstreamu – to cieszy. Jakie są inne takie postulaty?

    Ciro Gomes podobnie jak Lula da Silva odrzuca bolsonarystowski projekt prywatyzacji państwowego giganta naftowego Petrobas i chce przekształcić go w firmę produkującą czystą energię (choć plany zwiększenia eksploatacji ropy przy wybrzeżu na najbliższe lata nie zostaną najpewniej zawieszone). Tu też nie brakuje haseł obrony zagrożonych ekosystemów i odejścia do 2030 roku energii uzyskiwanej poprzez spalanie paliw kopalnych.

    Własny projekt zrównoważonego rozwoju posiada również Simone Tebet, która podobnie jak Lula da Silva nawiązuje do konieczności trzymania się paryskiego porozumienia klimatycznego. Mówi o walce z wylesieniem. Jej wyróżnikiem jest pomysł stworzenia listy „brudnych nazw/podmiotów” – firm i osób, które dopuszczają się przestępstw ekologicznych: nielegalnego wylesiania, górnictwa lub inwazji na ziemie…

    Brzmi to bardzo dobrze, przynajmniej w teorii, zapewne gorzej będzie z realizacją.

    Dlatego trudno mi wyróżnić tu kogoś kto zdecydowanie wyróżnia się tutaj hasłami proekologicznymi i zarazem gwarantuje realizację bardziej zielonego programu niż przynajmniej 2-3 innych kandydatów. Trzech omówionych kandydatów jest jednak z pewnością bardziej prośrodowiskowych niż Jair Bolsonaro i Soraya Thronicke czy związany z ruchem libertariańskim i liberalnym Felipe d’Avila.

    Pedro Luiz Côrtes ze Szkoły Komunikacji i Sztuki na Uniwersytecie w São Paulo (ECA-US), który przestudiował programy środowiskowe czterech głównych kandydatów na prezydenta Brazylii uznaje je za rozczarowujące i powierzchowne. Chociaż zauważa pewien postęp w porównaniu z poprzednimi wyborami prezydenckimi, to wiele tutaj haseł, a brak opisania strategii jak poszczególni kandydaci zamierzają osiągnąć wskazane cele.

    Dziękuję za przybliżenie sylwetek kandydatów i kandydatek. A teraz spójrzmy od drugiej strony, od strony wyborców. Czy obywatele Brazylii zwracają uwagę na kwestie ekologiczne przy wyborze prezydenta?

    Podobnie jak w przypadku wielu innych krajów Brazylijczycy z pewnością głosują często portfelem, więc indywidualne wybory są podyktowane interesem własnym.. A że społeczeństwo brazylijskie dzieli się na różne grupy społeczne, ekonomiczne, więc nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Jednak to, że w 2010 roku Marina Silva zdobyła prawie 20% i zajęła trzecie miejsce pokazuje, że osoby odwołujące się do haseł ekologicznych mogą zdobywać pewne poparcie w społeczeństwie brazylijskim. Z pewnością jednak same kwestie ekologiczne nie są dla przeciętnego Brazylijczyka czynnikiem przesądzającym w jego wyborach i jedynym…

    Zatem sytuację mamy podobną jak w Polsce, o wyborach zadecyduje portfel…

    Wiele wskazuje jednak, że w tych wyborach prezydenckich kwestie ochrony środowiska są ważniejsze dla wielu wyborców niż wcześniej… Katastrofy środowiskowe w samej Brazylii w ostatnich latach, w tym przede wszystkim tegoroczna powódź, lawiny błotne i osunięcia ziemi w Petropolis, konflikty środowiskowe i terytorialne jakie wszczęła aktualna administracja, wzrost popularności haseł ekologicznych, zwłaszcza wśród młodzieży brazylijskiej – to wszystko przyczynia się do tego, że swoiście pojmowana agenda ekologiczna znajduje się w programach wszystkich kandydatów, także Jaira Bolsonaro…

    Być może znamienne są tu dane przywołane przez Aldema Bourscheita na łamach Mongabay, który cytuje sondaż przeprowadzony przez organizację pozarządową Instituto Clima e Sociedade, który wykazał, że 76% Brazylijczyków uznaje Amazonię za „bardzo ważną” dla przyszłości Brazylii i uważa, że powinna ona być ona priorytetem dla kandydatów na prezydenta Brazylii.

    Dziękuję za tą odrobinę optymizmu i za rozmowę. Trzymajmy kciuki za głosowanie w obronie Puszczy Amazońskiej!

    Damian Żuchowski – publicysta, od 2009 roku prowadzi Serwis Solidarnościowy „Borduna”, skupiony na sytuacji rdzennych mieszkańców Ameryki, także w kontekście konfliktów terytorialnych w Brazylii. Współredaguje na FB stronę „Centrum Rdzennych Ludów Ubuntu”.

    Jego artykuły znajdziecie w archiwalnych Zielonych Brygadach i Dzikim Życiu oraz na stronie https://amazonicas.wordpress.com/

  • Co czeka nas po wyborach?  Cykl debat Ekowyborcy

    Co czeka nas po wyborach? Cykl debat Ekowyborcy

    Ekowyborca poprowadzi cykl czterech debat online pt. ‘Aktywizm i polityka. Czy możliwa jest współpraca po wyborach?’, podczas których porozmawiamy o przyszłości dobrostanu zwierząt i rolnictwa, energetyki i transportu, ochrony środowiska oraz przyjaznych środowisku samorządów w Polsce.

    Debaty odbędą się przy wsparciu Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu, a wśród zaproszonych gości i gościń są m.in. Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik, ekspertka w Programie ONZ Climate Leadership przy UNEP/GRID Justyna Zwolińska, Posłowie na Sejm Janusz Kowalski, Gabriela Stefanowicz, Daria Gosek-Popiołek, Małgorzata Tracz oraz Prezydentka Łodzi Hanna Zdanowska.

    Dobrostan zwierząt i rolnictwo – 07.09, 18:00

    Energetyka i transport – 14.09, 18:00

    Ochrona Środowiska – 21.09, 18:00

    Zielony Samorząd – 28.09, 18:00

  • Jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej? – zalecenia Międzynarodowej Agencji Energetyki

    Jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej? – zalecenia Międzynarodowej Agencji Energetyki

    W obliczu kryzysu energetycznego wywołanego rosyjską inwazją na Ukrainę, Międzynarodowa Agencja Energetyki (MAE, International Energy Agency – IEA) opracowała 10-punktowy plan jak szybko zredukować zużycie ropy naftowej. Działania te pozwoliłyby na zmniejszenie zapotrzebowania na ropę z natychmiastowym skutkiem, a także – długoterminowo – skierowanie popytu na ropę w stronę bardziej zrównoważonej perspektywy.

    Plan jest bardzo ciekawy i progresywny! Wręcz wyznacza nowy mainstream, dlatego przetłumaczyliśmy grafikę MAE i ich zalecenia.

    1) Zmniejszenie prędkości na autostradach o co najmniej 10 km/h

    Ograniczenie prędkości o 10 km/h na autostradach dla samochodów osobowych może w krótkim czasie zmniejszyć zużycie ropy o około 290 kb/d. Kolejne 140 kb/d* (głównie oleju napędowego) można by zaoszczędzić, gdyby samochody ciężarowe zmniejszyły prędkość o 10 km/h.

    *kilo baryłek na dzień

    2) W miarę możliwości pracuj w domu do trzech dni w tygodniu.

    Wpływ pracy w domu na zużycie ropy naftowej jest bardzo zróżnicowany w poszczególnych regionach, w zależności od odległości dojazdu i średniego zużycia paliwa przez samochód. W Stanach Zjednoczonych średnia odległość dojazdu samochodem w jedną stronę wynosi około 18 kilometrów, a według danych amerykańskiego Biura Spisu Powszechnego ponad trzy czwarte osób dojeżdża do pracy samodzielnie. W Europie średnia odległość dojazdu samochodem w jedną stronę wynosi około 15 kilometrów.

    Różnice w zużyciu paliwa przez samochody dodatkowo wpływają na różnice między krajami. Na przykład nowy samochód w Stanach Zjednoczonych zużywa o około 40% więcej paliwa podczas podróży o tej samej długości, niż samochód sprzedawany w Europie.

    Wpływ pracy w domu jest dodatkowo uzależniony od pory roku, co wynika z zastosowania klimatyzacji w samochodach. Gdy robi się cieplej, systemy klimatyzacji zwiększają ilość paliwa zużywanego przez samochody. Dlatego praca w domu pozwala zaoszczędzić więcej ropy w miesiącach letnich.

    Wpływ: Jeden dzień pracy w domu pozwala uniknąć zużycia około 170 kb/d ropy naftowej. Trzy dni pracy w domu pozwalają uniknąć około 500 kb/d w perspektywie krótkoterminowej.

    3) Niedziele bez samochodu w miastach

    Niedziele bez samochodu zostały wprowadzone w takich krajach, jak Szwajcaria, Holandia i Niemcy Zachodnie w czasie kryzysu naftowego w 1973 roku. Bruksela, Edynburg, Vancouver, część Tokio i inne miasta wykorzystały je ostatnio do promowania zdrowia publicznego, przestrzeni przyjaznych dla społeczności i wydarzeń kulturalnych.

    Zakaz używania prywatnych samochodów w niedziele przynosi szereg dodatkowych korzyści dla zdrowia publicznego i dobrego samopoczucia, w tym czystsze powietrze, mniejsze zanieczyszczenie hałasem i poprawę bezpieczeństwa na drogach. W krajach o cieplejszym klimacie ograniczenie ruchu samochodowego może także zmniejszyć efekt miejskich „wysp ciepła”. Środek ten jest również stosunkowo łatwy do egzekwowania poprzez nakładanie mandatów i zamykanie dróg.

    Wpływ: Wdrożenie tego rozwiązania w dużych miastach w każdą niedzielę pozwoliłoby uniknąć zużycia około 380 kb/d ropy naftowej w perspektywie krótkoterminowej. Jeśli będzie to tylko jedna niedziela w miesiącu, ilość ta spadnie do 95 kb/d.

    4) Tańsze korzystanie z transportu publicznego i zachęcanie do mikromobilności, chodzenia pieszo i jazdy na rowerze

    Tam, gdzie istnieje transport publiczny, krótkoterminową, tymczasową reakcją może być obniżenie opłat za przejazd autobusami, metrem i koleją miejską. Inicjatywy próbne, w tym w niektórych miastach USA, pokazały, że obniżone lub bezpłatne opłaty za przejazd transportem publicznym powodują wzrost liczby osób korzystających z tego środka transportu.

    Tam, gdzie odległości są wystarczająco małe, zachęcanie ludzi do chodzenia pieszo lub jazdy rowerem może być działaniem uzupełniającym. W miastach z dostępnym transportem publicznym może to pomóc w zmniejszeniu zatłoczenia, a tym samym w zwiększeniu atrakcyjności i dostępności transportu publicznego. Skuteczne może być także wdrażanie programów zachęcających do zakupu rowerów elektrycznych, zwłaszcza w miastach, w których podróże odbywają się na większych dystansach. Belgia, Francja i Włochy oferują mieszkańcom dodatek na zakup roweru, którego wysokość zależy od typu roweru. Pomocne może być także promowanie opcji współdzielenia mikromobilności, takich jak elektryczne hulajnogi lub rowery elektryczne – Lime, Bird czy Dott to przykłady dostawców opartych na aplikacjach, którzy już świadczą takie usługi w dużych miastach.

    Warto rozważyć inwestycje w transport publiczny i infrastrukturę wspierającą chodzenie pieszo i jazdę na rowerze. Na przykład rząd francuski przeznaczył 500 milionów euro na „fundusz aktywnej mobilności” w celu stworzenia tras rowerowych, a Włochy wspierają projektowanie i rozwój autostrad rowerowych (50 milionów euro rocznie przez następne trzy lata).

    Kilka miast – takich jak Paryż, Londyn i Bruksela – stworzyło strefy bardzo niskiej prędkości (30 km/h), aby zniechęcić do korzystania z samochodów. Gdy zbliżają się miesiące letnie, jazda na rowerze staje się bardziej popularna i można do niej jeszcze bardziej zachęcać.

    Wpływ: Krótkoterminowe działania, jeśli są wykonalne i akceptowalne kulturowo, mogą zapobiec zużyciu około 330 kb/d ropy naftowej.

    5) Ograniczyć dostęp samochodów prywatnych do dróg w dużych miastach

    Ograniczenie korzystania z dróg w dużych miastach przez samochody prywatne do samochodów z parzystymi tablicami rejestracyjnymi w niektóre dni tygodnia i do samochodów z nieparzystymi tablicami rejestracyjnymi w pozostałe dni tygodnia jest środkiem o długiej historii skutecznego wdrażania.

    Podczas pierwszego szoku naftowego rząd włoski zastąpił niedziele wolne od ruchu samochodowego polityką parzystych/nieparzystych tablic rejestracyjnych. Od lat 80-tych XX wieku takie systemy wprowadzono w wielu miastach w celu rozwiązania problemu zatorów komunikacyjnych i szczytowego poziomu zanieczyszczenia powietrza, m.in. w Atenach, Madrycie, Paryżu, Mediolanie i Mexico City.

    Wprowadzenie ograniczeń w oparciu o tablice rejestracyjne zależy zazwyczaj od dostępności innych możliwości zaspokojenia popytu na podróże. Mogą one budzić obawy natury logistycznej lub dotyczące sprawiedliwości, zwłaszcza że są najbardziej uciążliwe dla mniej zamożnych gospodarstw domowych posiadających jeden samochód. Obawy te można złagodzić za pomocą innych proponowanych przez nas środków, takich jak obniżenie cen transportu publicznego lub promowanie wspólnego korzystania z samochodu (carpooling). Wyjątkiem mogą być pojazdy elektryczne.

    Skuteczność tego rozwiązania w ograniczaniu aktywności samochodowej może spaść w dłuższej perspektywie, jeśli zamożniejsze gospodarstwa domowe kupią dodatkowe samochody z silnikiem spalinowym, aby obejść ten środek.

    Skutki: Zmniejszenie zapotrzebowania na ropę naftową o około 210 kb/d w krótkim okresie, jeśli w dużych miastach o dobrych warunkach dla transportu publicznego przez dwa dni w tygodniu będzie obowiązywał ograniczony dostęp dla samochodów.

    6) Zwiększenie wspólnego korzystania z samochodów i przyjęcie praktyk ograniczających zużycie paliwa

    Użytkownicy samochodów z różnych gospodarstw domowych mogą zdecydować się na wspólne przejazdy samochodem na trasach pozamiejskich, zmniejszając w ten sposób zapotrzebowanie na ropę naftową i jednocześnie oszczędzając pieniądze. Władze mogą zapewnić dodatkowe zachęty, wyznaczając specjalne pasy ruchu i miejsca parkingowe w pobliżu węzłów transportu publicznego oraz obniżając opłaty drogowe dla pojazdów o większym natężeniu ruchu. Takie środki obowiązują między innymi w strefach podmiejskich takich miast jak Madryt czy Houston.

    Średnie obłożenie samochodu w Japonii wynosi 1,3 osoby na samochód; w Stanach Zjednoczonych wynosi około 1,5 osoby na samochód; w Europie wynosi od 1,4 do 1,6 osoby na samochód. We wszystkich rozwiniętych gospodarkach średnia wynosi około 1,5.

    Organizowanie wspólnych przejazdów jest dziś bardziej praktyczne niż w przeszłości. Dostępnych jest kilka aplikacji na smartfony, w tym BlaBlaCar, Liftshare, Scoop, TripBuddy, ecov i GoKid. W ostatnich latach rynek carpoolingu wzrastał o ponad 10% rocznie, choć pandemia Covida spowodowała odwrócenie tego trendu od 2020 r. ze względu na obawy o zdrowie.

    Do tego samochody można wykorzystywać w sposób bardziej efektywny pod względem zużycia paliwa, stosując najlepsze praktyki zarówno w zakresie prowadzenia, jak i konserwacji. Na przykład regularne monitorowanie ciśnienia w oponach może zmniejszyć zużycie paliwa nawet o 1,5%. Ponadto, klimatyzacja w samochodach stanowi zazwyczaj od 4% do 10% całkowitego zużycia paliwa w krajach rozwiniętych, w zależności od lokalnego klimatu i preferencji dotyczących komfortu. Dla tych użytkowników samochodów, którzy mają taką możliwość, proponujemy tymczasowe podniesienie temperatury o 3°C, co pozwoli na natychmiastowe zmniejszenie zużycia paliwa i obniżenie rachunków za paliwo.

    Skutki: Zwiększenie o około 50% średniego wykorzystania samochodów w zaawansowanych gospodarkach w przypadku podróży 1 na 10 oraz przyjęcie najlepszych praktyk w celu zmniejszenia zużycia paliwa przez samochody może w krótkim okresie czasu przynieść oszczędności rzędu 470 kb/d ropy naftowej.

    7) Promowanie efektywnej jazdy ciężarówek towarowych i dostaw towarów

    Pojazdy można prowadzić w sposób optymalizujący zużycie paliwa. Możliwych środków jest wiele i mogą one obejmować lepszą konserwację pojazdów (np. regularne sprawdzanie ciśnienia w oponach), a także nawyki związane z prowadzeniem samochodu. Rządy mogą wprowadzić tzw. techniki jazdy ekologicznej jako część procesu nauczania i egzaminowania wymaganego do uzyskania prawa jazdy i zaawansowanych uprawnień do prowadzenia pojazdów, tak jak uczyniono to we Francji i innych krajach. Uzupełnieniem tych ukierunkowanych działań mogą być szersze publiczne kampanie informacyjne.

    Wpływ: Dzięki tym środkom można w krótkim czasie uniknąć zużycia około 320 kb/d ropy naftowej.

    8) Korzystanie z szybkich i nocnych pociągów zamiast samolotów tam, gdzie to możliwe

    W oparciu o istniejącą infrastrukturę kolei dużych prędkości, około 2% działalności lotniczej w gospodarkach rozwiniętych można by przenieść na koleje dużych prędkości, w tym zarówno w celach rekreacyjnych, jak i biznesowych. Prawie cała ta działalność dotyczy lotów na odległość mniejszą niż 800 km.

    Stacje kolejowe często znajdują się w centrach miast lub w ich pobliżu, dzięki czemu są wygodniejsze i bardziej przyjazne dla środowiska niż lotniska.

    We Francji przyjęta niedawno ustawa o klimacie i odporności na zmiany klimatu wymaga odwoływania lotów, jeśli istnieją alternatywne rozwiązania pozwalające dotrzeć do celu w ciągu dwóch i pół godziny. Firmy już zaczęły ograniczać niektóre loty, w tym loty między Paryżem a takimi miastami jak Nantes, Lyon i Bordeaux.

    Skutki: Uniknięcie zużycia około 40 kb/d ropy naftowej w perspektywie krótkoterminowej.

    9) Unikanie służbowych podróży lotniczych, jeśli istnieją alternatywne opcje

    Biorąc pod uwagę ilość miejsca zajmowanego w samolotach, podróże pasażerów w klasie premium zużywają trzy razy więcej ropy niż podróże w klasie ekonomicznej.

    Znaczne ograniczenie liczby lotów służbowych do około dwóch na pięć jest możliwe do osiągnięcia w krótkim czasie, na podstawie znaczących zmian zaobserwowanych podczas pandemii wirusa Covida. W odpowiedzi na pandemię wirtualne interakcje biznesowe stały się bardziej powszechne. Wiele firm zainwestowało znaczne środki w poprawę jakości spotkań zdalnych, dzięki czemu stały się one bardziej efektywnym, akceptowalnym i realnym substytutem lotów służbowych i bezpośredniego kontaktu z ludźmi. Przedsiębiorstwa kontynuowały działalność – a w niektórych przypadkach wręcz rozkwitały – mimo konieczności wprowadzenia tak poważnych zmian.

    Kilka dużych korporacji – takich jak HSBC, Zurich Insurance, Bain & Company oraz S&P Global – ogłosiło już cele ograniczenia emisji związanych z podróżami służbowymi nawet o 70%. Ograniczenie podróży służbowych może odegrać ważną rolę w realizacji celów ESG i pomóc w zmniejszeniu emisji dwutlenku węgla przez firmy.

    Skutki: Uniknięcie zużycia ropy naftowej o 260 kb/d w perspektywie krótkoterminowej.

    10) Zwiększenie popularności pojazdów elektrycznych i o większej wydajności

    Do końca 2021 r. po drogach w gospodarkach rozwiniętych będzie jeździć 8,4 mln samochodów elektrycznych, co jest wynikiem rekordowej sprzedaży, zwłaszcza w Europie.

    Działania podjęte obecnie w celu przyspieszenia upowszechnienia się pojazdów elektrycznych będą miały trwały efekt w przyszłości. Podobnie, nowe sprzedawane pojazdy konwencjonalne muszą być paliwooszczędne; cele w zakresie zużycia paliwa oraz podatki, które penalizują pojazdy o wysokiej emisji zanieczyszczeń, mają kluczowe znaczenie dla wspierania dalszej poprawy w zakresie zużycia paliwa. Egzekwowanie obowiązujących przepisów i wspieranie ich poprzez kampanie uświadamiające ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia korzyści w najbliższym czasie.

    Skutki: Uniknięcie zużycia ropy naftowej o ponad 100 kb/d w perspektywie krótkoterminowej, w oparciu o oczekiwaną sprzedaż samochodów elektrycznych i bardziej paliwooszczędnych w ciągu najbliższych czterech miesięcy. Trwałe działania w łańcuchach dostaw i wsparcie polityczne mogą pomóc w uzyskaniu dalszych oszczędności.

    Perspektywa długoterminowa
    Zmniejszenie zużycia ropy nie może pozostać działaniem tymczasowym. Pożądane są trwałe redukcje, nie tylko w celu poprawy bezpieczeństwa energetycznego, ale także w celu przeciwdziałania zmianom klimatu i zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza.

    Kluczowe działania to:
    Nadanie priorytetu wsparciu dla pojazdów elektrycznych i odblokowanie łańcuchów dostaw. Istnieje również duży, niewykorzystany potencjał wzrostu sprzedaży autobusów elektrycznych i elektrycznych samochodów ciężarowych na krótkich dystansach. Przyspieszenie długoterminowych inwestycji w zapewnienie elastyczności dostaw będzie miało kluczowe znaczenie dla złagodzenia ograniczeń w łańcuchu dostaw kluczowych elementów dla samochodów elektrycznych.

    Zwiększanie podaży paliw alternatywnych. Istnieje możliwość zwiększenia wykorzystania odpadowego oleju spożywczego i tłuszczu zwierzęcego do produkcji biodiesla poprzez maksymalizację produkcji przemysłowej i zbiórki surowców nieżywnościowych. W przypadku paliw syntetycznych (takie jak wodór i amoniak) należy przyspieszyć realizację programów badawczo-rozwojowych, aby pomóc w dywersyfikacji przyszłych dostaw. Czystsze paliwa stanowią około jednej szóstej zużycia w transporcie drogowym do 2030 r. w gospodarkach rozwiniętych, według scenariusza zgodnego z planem działania MAE „Net Zero”.

    Przyspieszenie wymiany kotłów olejowych na pompy ciepła oraz zakaz instalacji nowych kotłów. W samych tylko gospodarkach rozwiniętych ponad 3,5 miliona baryłek ropy naftowej dziennie zużywa się obecnie do ogrzewania domów, sklepów i biur oraz przemysłu. Większość z tych zastosowań ropy naftowej można zastąpić pompami ciepła i odnawialnymi źródłami energii. Dodatkowe 5,5 mb/d takich zastosowań występuje w gospodarkach wschodzących i krajach rozwijających się.

    Zwiększenie zbiórki, ponownego wykorzystania i recyklingu odpadów z tworzyw sztucznych. Środki mające na celu ich ograniczenie mają stosunkowo niewielki wpływ na zapotrzebowanie na ropę naftową w perspektywie krótkoterminowej, ale stanowią podstawę do większych redukcji i mogą w istotny sposób przyczynić się do rozwiązania problemu niewłaściwego gospodarowania odpadami z tworzyw sztucznych.

    Źródło: https://www.iea.org/reports/a-10-point-plan-to-cut-oil-use

  • Mokradła na dobry klimat

    Mokradła na dobry klimat

    2 lutego – Międzynarodowy Dzień Mokradeł

    Magazynują wodę i ją oczyszczają, doskonale chronią przed okresami suszy, stabilizując poziom wód gruntowych. Są najlepszym zabezpieczeniem przed powodziami, a także mają zbawienny wpływ na klimat. Są wreszcie oazami bioróżnorodności oraz miejscem występowania rzadkich i zagrożonych wyginięciem grup i gatunków roślin (rosiczka) oraz zwierząt (płazy i owady). I co najważniejsze, nie potrzebują na swoje funkcjonowanie miliardów złotych jak dziesiątki państwowych instytucji, które mają wpisane w swą działalność dbanie o przyrodę, gospodarkę i klimat. Wystarczy tylko nie ingerować w ich delikatne i bardzo wrażliwe ekosystemy. Mokradła.

    Pomimo faktu, że mokradła zajmują dzisiaj w Polsce ledwie kilka procent powierzchni kraju, to są zdecydowanie największym i najbardziej ekonomicznym magazynem wody – same tylko torfowiska gromadzą więcej wody niż wszystkie zbiorniki wodne razem wzięte (1). Są ponadto pozbawione wad dużych otwartych, sztucznych zbiorników, narażonych m.in. na ogromne parowanie i stanowiących trwałą ingerencją w naturalne ekosystemy rzeczne.

    Żywe torfowisko, posiadające aktywną roślinność torfotwórczą, to nie tylko wydajny filtr i wspaniały magazyny na wodę, ale także miejsce trwałego zdeponowania węgla atmosferycznego, zasymilowanego przez rośliny, a tym samym usuniętego z atmosfery, cierpiącej na groźną dla klimatu nadwyżkę dwutlenku węgla (2).

    Niestety, przez lata nieodpowiedzialnej polityki w zakresie gospodarki wodnej, w tym osuszania mokradeł i eksploatacji torfowisk, melioracji terenów podmokłych lub okresowo zalewanych, Polska pozbawiła się jednego z najważniejszych atutów w walce ze zmianami klimatu i pustynnieniem kraju.

    Z kolei regulacja rzek, szczególnie małych cieków, mających kluczowe znaczenie dla prawidłowych stosunków wodnych, sprawiła że zanikły również strefy bagienne w dolinach większości rzek. Stanowiły one doskonały magazyn wody oraz jej biologiczny filtr, chroniąc zarówno okoliczne tereny przed erozją, jak też rzeki przed wysychaniem w okresach mniejszej ilości opadów.

    Prowadzone – często w imię tzw. gospodarki przeciwpowodziowej – regulacje cieków, przyczyniły się do wzrostu ryzyka wystąpienia gwałtownych powodzi, narażając równocześnie wiele obszarów na okresy suszy. Jednocześnie, zamienione w kanały i rowy melioracyjne rzeczki, stały się szybkim pasem transmisyjnym, którym zanieczyszczenia chemiczne (związki azotu i fosforu) oraz biologiczne z pól i łąk trafiają bezpośrednio do Bałtyku, powodując jego drastyczne przeżyźnienie i w konsekwencji zakwity sinic, a następnie powstawanie i powiększanie się stale martwych biologicznie rejonów w jego strefach przydennych.

    Zanik mokradeł to także utrata unikatowych siedlisk, i skrajnie zagrożonych grup i gatunków zwierząt oraz roślin, które nie będą potrafiły funkcjonować w innych ekosystemach. Ich ochrona powinna być bezwzględnym priorytetem dla każdego państwa, rządu i społeczeństwa.

    Pozostałości mokradeł w Polsce są dzisiaj jedynie dalekim echem czasów ich świetności sprzed wieków, mimo to ich pozytywny wpływ na stosunki w kraju wodne nadal trudno przecenić. Tym bardziej przykre jest, że mokradła i torfowiska, mimo stale rosnącej wiedzy naukowej o ich kluczowej roli dla ekosystemów, gospodarki i klimatu, wciąż narażone są na dewastację i zanikanie. Szczególnie razi dramatycznie niska świadomość społeczna w tym zakresie. W potocznym społecznym odbiorze są to wciąż tereny nieprzydatne i pozbawione wartości, które należy osuszać, by móc je wykorzystywać w rolnictwie i budownictwie. Takie patologiczne podejście wystawia możliwe najgorsze świadectwo również polskiej edukacji, która w obszarze ekologii poniosła dość spektakularną klęskę.

    Niedoceniane i bezmyślnie eksploatowane oraz niszczone mokradła są najcenniejszymi elementami polskiej przyrody, które na dodatek mają kluczowy wpływ na stabilizację procesów klimatycznych i zachowanie bioróżnorodności. A wystarczy tylko ich nie niszczyć i nie ingerować w ich wrażliwe ekosystemy, pozwolić by powstawały kolejne, na przykład dzięki darmowej pracy bobrów (3). To nie melioranci, lecz bobry potrafią zrobić dobry klimat. Pomyślmy o tym nie tylko podczas Międzynarodowego Dnia Mokradeł.

    Marcin Janna

    1. https://bagna.pl/zglebiaj-wiedze/ochrona-mokradel/136-ochrona-mokradel-na-terenach-rolniczych
    2. https://bagna.pl/zglebiaj-wiedze/torfowiska-a-klimat
    3. https://bagna.pl/zglebiaj-wiedze/ochrona-mokradel/mom/119-bobry
  • Apel do mediów

    Apel do mediów

    Szanowni Państwo,

    Szanowna Redakcjo,

    Kryzys klimatyczny oraz konsensus naukowy w sprawie antropogenicznego pochodzenia zmian klimatu są faktami. Nie sposób także przemilczeć oczywistego związku między zmianami klimatycznymi a rozwijającymi się kryzysami: energetycznym, żywnościowym, demokracji, zdrowia publicznego i w końcu humanitarnym, których potencjalna skala wywołuje w wielu z nas lęk i obawę o przyszłość. Ogromny niepokój powinien wzbudzać także fakt, że polskie społeczeństwo jest o tym fundamentalnym dla ludzkości kryzysie informowane dopiero od niedawna i w wymiarze nieproporcjonalnym do skali problemu.

    Stanowimy grupę aktywistów i aktywistek, organizacji NGO i grup nieformalnych, które każdego dnia dokładają wszelkich starań, aby informacje o kryzysie klimatycznym
    i jego obecnych oraz przyszłych konsekwencjach, a także sposobach adaptacji do kryzysu, docierały do jak najszerszych grup odbiorców. Nasz głos nie dociera jednak do wielu kluczowych grup, ponieważ nie dysponujemy narzędziami, które by to skutecznie umożliwiały. A takimi narzędziami są m.in. środki masowego przekazu, których ogromny potencjał informacyjny nie jest w sposób wystarczający wykorzystywany w upowszechnianiu takiej wiedzy. Potrzebujemy mobilizacji i sprawnego przekazywania społeczeństwu rzetelnej informacji na temat pilnej potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej oraz efektywnych sposobów realizacji tego celu, by zapobiec najgorszym scenariuszom klimatycznym, potwierdzonym badaniami naukowymi.

    Polaków i Polki nie stać na spokojne czekanie na władzę i rządzących, którzy potraktują ten problem adekwatnie do jego wagi i przerażających skutków jego lekceważenia. Dlatego przypominamy, że to Państwo są w posiadaniu ogromnej siły: możliwości informowania i edukowania o kryzysie klimatycznym całego społeczeństwa, decydentów, polityczek, biznesu i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Rzetelne informowanie będzie sprzyjać wzrostowi szans na prowadzenie przez polskie państwo polityki przemyślanej i zgodnej z wytycznymi sporządzonymi przez Międzyrządowy Panel ds. Zmian Klimatu przy Organizacji Narodów Zjednoczonych.

    Macie Państwo szeroki wachlarz możliwości, aby aktywnie włączyć się, a następnie uczestniczyć w procesie szerzenia odpowiedzialnej edukacji klimatycznej. Niezwykle kompetentne polskie środowiska eksperckie zasługują na większą przestrzeń w najbardziej popularnych i lubianych mediach. Brakuje nam w przekazach mediów wyraźnej informacji, że ochrona klimatu nie ma barw partyjnych i jest problemem globalnym, który trzeba rozwiązywać systemowo i na każdym szczeblu administracyjnym.

                Przyszłość zaczyna się nie jutro, ale już dzisiaj, dlatego apelujemy, abyście już dziś informowali swoich odbiorców i odbiorczynie z wyprzedzeniem o zbliżających się konsultacjach i korzyściach wynikających z wyrażenia swojego obywatelskiego głosu. W tej chwili trwają unijne konsultacje dotyczące dobrostanu zwierząt, który według Komisji Europejskiej jest podstawą zrównoważonej produkcji żywności.[1] Oprócz tego, każdy obywatel/ka Unii Europejskiej może uczestniczyć w innych trwających i nadchodzących konsultacjach społecznych związanych z klimatem i środowiskiem. Prosimy, piszcie i mówcie o nich.

    Jeśli za większość przez Państwa udostępnianych artykułów dotyczących kryzysu klimatycznego należy płacić, prosimy– udostępnijcie je odbiorcom i odbiorczyniom za darmo.

    Jeśli już informujecie o kryzysie klimatycznym, apelujemy – informujcie częściej i kompleksowo! Chcemy czytać i słyszeć o konieczności transformacji systemu żywnościowego, rolnictwa, a nie tylko o wybranych elementach, składających się na walkę dla przyszłości.

    Jeśli jeszcze nie zaczęliście spójnie i rzetelnie informować swoich odbiorców i odbiorczyń o wszystkich aspektach kryzysu klimatycznego, apelujemy – zacznijcie!

    Media to czwarta władza. Media to siła i narzędzie w walce z kryzysem klimatycznym
    w budowaniu zielonej partycypacji, budowaniu silniejszego świadomego społeczeństwa obywatelskiego oraz przypominaniu rządzącym, decydentom i decydentkom o ich obowiązkach w zakresie praw człowieka, praw zwierząt, ochrony środowiska naturalnego.

    Z poważaniem,

    Zarząd Green REV Institute i Zespół Ekowyborcy


    [1]https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12950-Dobrostan-zwierzat-przeglad-prawodawstwa-UE/public-consultation_pl

    Apel podpisali i podpisały: Akcja Demokracja Azyl dla Świń „Chrumkowo” Fundacja Aquila Klub Myśli Ekologicznej Fundacja MARE Fundacja Prawnej Ochrony Zwierząt Lex Nova Niech Żyją Fundacja Noga w Łapę Psubraty Fundacja Szkatułka Fundacja Szklane Pułapki HSI Europe Klub Gaja Opolskie Towarzystwo Przyrodnicze Polska Dla Zwierząt Pracownia na rzecz Wszystkich Istot ProVeg International Rodzice dla klimatu – Parents for Future PL Roślinna Strona EKO-UNIA Jestem na pTAK! Mężczyźni przeciw przemocy Stowarzyszenie Nasz Bóbr Protest Porszewice Strajk dla Ziemi – Earth Strike – Kraków Wio z Krakowa V-Gun dla zwierząt

  • PE: Głosowanie nad strategią „Od pola do stołu”

    PE: Głosowanie nad strategią „Od pola do stołu”

    19 października 2021 r. Parlament Europejski zagłosował w sprawie strategii “Od pola do stołu” (z ang. Farm to Fork Strategy). Przyjęcie jej było niezbędne do wytyczenia konkretnych działań w drodze do zielonej transformacji systemu żywności w Unii Europejskiej. Zmodernizowane systemy żywnościowe zakładają produkcję zdrowszej żywności, bezpieczeństwo żywnościowe, godziwe dochody dla rolników i redukcję śladu środowiskowego rolnictwa. Sektor rolniczy, podobnie do sektora górniczego, potrzebuje sprawiedliwej transformacji, która zapewni nowemu, etycznemu rolnictwu źródło utrzymania.

    Poprzedzająca głosowanie debata odbywała się pod ogromną presją lobby przemysłu rolnego, w którego interesie jest utrzymanie status quo, niemniej rezolucja została przyjęta 452 głosami za, 170 przeciw i 76 wstrzymujących się.

    Wśród 170 Europosłów i Europosłanek głosujących przeciwko strategii znalazły się 3 polskie nazwiska: Jurgiel, Kempa, Możdżanowska.

    Od głosu wstrzymało się 76 osób, w tym z Polski: Bielan, Brudziński, Czarnecki, Fotyga, Karski, Kloc, Kopcińska, Kruk, Kuźmiuk, Legutko, Mazurek, Poręba, Rafalska, Rzońca, Saryusz-Wolski, Szydło, Tarczyński, Tobiszowski, Waszczykowski, Wiśniewska, Zalewska, Złotowski.

    Głosy za przyjęciem oddali m.in.: Adamowicz, Arłukowicz, Belka, Biedroń, Buzek, Cimoszewicz, Duda, Frankowski, Halicki, Hetman, Hübner, Jarubas, Kalinowski, Kohut, Kopacz, Krasnodębski, Lewandowski, Liberadzki, Miller, Ochojska, Olbrycht, Sikorski, Spurek.

    Komentarz Herberta Dorfmanna z Europejskiej Partii Ludowej, pełniącego funkcję sprawozdawcy Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi: „Odpowiedzialność za bardziej zrównoważone rolnictwo musi być wspólnym wysiłkiem rolników i konsumentów. Nasi rolnicy już teraz wykonują świetną robotę, więc kiedy słusznie prosimy ich o dalsze ograniczanie stosowania pestycydów, nawozów i antybiotyków, musimy ich wspierać, aby produkcja nie tylko przeniosła się poza UE. Zapewnienie dostępności żywności w rozsądnych cenach musi nadal być priorytetem”.

    #GreenDeal #Farm2Fork #FoodTransition 

  • Apel na Dzień Zwierząt Hodowlanych

    Apel na Dzień Zwierząt Hodowlanych

    W Dniu Zwierząt tzw. Hodowlanych w imieniu Obywatelek, Obywateli, organizacji pozarządowych, środowiska naukowego, kolektywów i grup nieformalnych wezwaliśmy do naprawy systemu żywnościowego. Apelujemy do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów oraz Wiceprezesów Rady Ministrów, przewodniczących partii politycznych, decydentów i polityczek do rozpoczęcia debaty na temat transformacji rolnictwa. Bez konkretnych działań za 10-15 lat rolnictwo będzie drugim górnictwem – czyli sektorem opartym na odszkodowaniach, a kryzys klimatyczny będzie o sobie przypominać jeszcze boleśniej. Zacznijmy wspólnie działać dla dobra klimatu, praw człowieka i zwierząt.

    Poparcie dla Apelu wyrazili/wyraziły:

    Green REV Institute 
    Ekowyborca
    Prof. Andrzej Elżanowski
    Prof. Hanna Mamzer
    Prof. Marcin Urbaniak
    Mec. Karolina Kuszlewicz
    Dariusz Gzyra
    Akcja Demokracja
    Azyl dla Świń Gieniutkowo 
    Azyl dla Świń Chrumkowo
    Fundacja Compassion In World Farming Polska
    Fundacja Międzynarodowy Ruch Na Rzecz Zwierząt Viva!
    Fundacja Oficyna 21
    Humane Society International/Europe w Polsce
    Inicjatywa Wio z Krakowa
    Inicjatywa Roślinna Strona
    Klub Gaja
    Polska dla zwierząt
    ProVeg Polska
    Rodzice dla Klimatu
    Roślinny Qurczak
    Stowarzyszenie Empatia
    Warszawski Ruch Antyłowiecki
    V-Gun dla zwierząt

  • Konfederacja „Polska na nowo” – analiza Ekowyborcy

    Konfederacja „Polska na nowo” – analiza Ekowyborcy

    Konfederacja 4 lipca zaprezentowała program #PolskaNaNowo, który wg tego ugrupowania ma być „programem dla Polski po lockdownie”.
    Przeczytaliśmy go, by stwierdzić – bez zaskoczenia – że jest to program antyekologiczny.

    Klimat
    Jeśli chodzi o klimat, Konfederacja twierdzi, że „błyskawiczny proces dekarbonizacji nie jest możliwy, a Polska powinna pójść swoją drogą transformacji energetycznej, wypowiadając unijny Europejski Zielony Ład”. Czy Konfederacja wie, że to byłoby tożsame z wyjściem z UE? Prawdopodobnie wie, ale o tym nie pisze.
    Jako polska „droga transformacji energetycznej” wymieniana jest inwestycja w elektrownie jądrowe jako stabilne, bezpieczne, niskoemisyjne źródła energii – w programie nie ma jednak żadnych szczegółów, ile i kiedy takie elektrownie miałoby powstać, ani kiedy Polska miałaby stać się neutralna klimatycznie. Zresztą hasło „neutralności klimatycznej” w ogóle w programie nie pada, a do osiągnięcia neutralności klimatycznej nie wystarczy samo zastąpienie energii z węgla energetyką jądrową.
    Co bardziej zaskakujące, nie ma też mowy o OZE. Nic. Czyli cały pomysł Konfederacji na transformację energetyczną to elektrownie jądrowe, jednak nie wiadomo kiedy, ile i gdzie.
    Natomiast w programie pojawia się kilka pomysłów, które de facto zwiększyłyby emisje CO2 jak wycofanie się z systemu handlu emisjami i obniżka cen paliwa poprzez obniżenie opodatkowania cen paliw.

    Ochrona przyrody
    To coś, czego w programie Konfederacji po prostu nie ma. Nic o lasach, nic o parkach narodowych, nic o przeciwdziałaniu powodziom czy suszy… Za to jest mowa o zlikwidowaniu opłaty wodnej (w cenie wody) oraz opłaty za korzystanie ze środowiska (w cenie wywozu odpadów), czyli de facto obniżenie kosztów korzystania ze środowiska i pozbawienie części środków przeznaczonych teoretycznie na to, by to środowisko chronić.
    Mowa jest też o bliżej niesprecyzowanym wzroście gospodarczym i inwestycjach, a to z reguły nie służy dobrze przyrodzie. Tak samo jak znoszenie regulacji dotyczących budowy – a Konfederacja chce „systemowej deregulacji prawa budowlanego oraz ułatwienia procesu odrolnienia ziemi w miastach” – czyli de facto więcej chaotycznej zabudowy.

    Ochrona zwierząt – to według Konfederacji lewacka ideologia, której nie będą ulegać.
    W rozdziale zatytułowanym „Rolnictwo bez ideologii” przeciwstawiają się „sztucznemu narzucaniu lewicowej ideologii pod nazwami ,,Piątki dla zwierząt” czy ,,Zielonego ładu” oraz postulują „ukrócenie samowoli organizacji „ekologicznych”. Konfederacja od dawna broni ferm przemysłowych, więc takie stanowisko nie jest zaskakujące. Razi natomiast manipulacja, jaką jest odwoływanie się do rodzimych tradycji rolnictwa, harmonijnie współpracującego z przyrodą, w sytuacji gdy de facto broni się nieekologicznego modelu rolnictwa przemysłowego. Fermy przemysłowe nie mają nic wspólnego z tradycyjnymi gospodarstwami i warto byłoby je odróżniać.

    Czyste powietrze – zanieczyszczenie smogiem to kolejny nieistniejący wg Konfederacji program. W programie nie ma o nim mowy. Wręcz przeciwnie, postulując obniżkę cen paliwa, ugrupowanie to chętnie przyczyniłoby się do wzrostu zanieczyszczeń poprzez zwiększenie ruchu samochodowego.

    Gospodarka odpadami – to jedyny proekologiczny punkt w programie „Polska na nowo”. Piszą: „Recykling odpadów może być opłacalny. Dziś za sortowanie nie przysługuje żadna gratyfikacja, ale za niesortowanie można otrzymać wysokie kary. Zmienimy tę logikę: poprzez system kaucji za opakowania oraz działalność punktów i automatów skupowych umożliwimy Polakom drobne zwroty finansowe za sortowanie śmieci. Bardziej skupimy się też na ograniczaniu masowej produkcji niepotrzebnych odpadów.
    Polska nie może być śmietniskiem Europy i świata. Postulujemy ustawowy zakaz wwożenia odpadów z zagranicy.”
    Są to ogólniki, ale widać, że w zakresie gospodarki odpadami Konfederacja przynajmniej deklaruje poparcie dla ekologicznych rozwiązań. Nie wiadomo tylko, jak te pomysły mają się do postulatów deregulacji w gospodarce oraz obniżenia/zlikwidowania opłat za korzystanie ze środowiska.

    Całość programu:
    https://konfederacja.pl/…/07/Konfederacja_PolskaNaNowo.pdf