Oto lista kandydatów i kandydatek polecanych przez redakcję Ekowyborcy oraz czytelników i czytelniczki naszej strony, którym dziękujemy za pomoc. Bardzo pomocne były też strony kampanii Wybory dla Zwierząt https://www.wyborydlazwierzat.pl/ oraz Roślinna Szkoła https://roslinnaszkola.pl/#allies
Kolejność kandydatów w danym okręgu jest alfabetyczna.
Przy każdym kandydacie / kandydatce zamieszczamy link do jego strony, abyście łatwo mogli sprawdzić jego / jej działalność. Zwykle mają po kilka profili w różnych social mediach – my linkowaliśmy po jednym. Zachęcamy też do użycia wyszukiwarki, wpisania nazwiska kandydata i słów dla Was kluczowych np. zwierzęta, klimat, lasy itp.
Mamy nadzieję, że lista ta okaże się przydatna przy podejmowaniu decyzji, na kogo zagłosować.
Mamy też prośbę o udostępnianie. Niech ta lista dotrze do wszystkich zwierzolubów, obrońców lasów i drzew, osób zdających sobie sprawę z powagi kryzysu klimatycznego. Potrzebujemy, aby jak najwięcej kandydatów z tej listy zostało europosłami i europosłankami po wyborach 9 czerwca!
Skróty:
WdZ – kandydat/ka poparł/a Zobowiązanie dla zwierząt
RSz – kandydat/ka poparł/a postulaty Roślinnej Szkoły
Okręg wyborczy Nr 4 – część województwa mazowieckiego: m. st. Warszawa, powiaty: grodziski, legionowski, nowodworski, otwocki, piaseczyński, pruszkowski, warszawski zachodni, wołomiński, zagranica oraz statki
Stanowisko Ekowyborcy: Ich propozycje energetyczne są proklimatyczne, ale pozbawione konkretów, za to rozbudowany jest program dot. transportu publicznego.
Bardzo krótko: Wsparcie dla OZE i atomu, ale bez konkretów. Kontrowersyjne poparcie dla biomasy z drzew. Bogaty program dotyczący transportu publicznego (m.in darmowy lokalny transport publiczny). Rozwój małej retencji, ochrona mokradeł. Brak wzmianki o termomodernizacji.
– W części programu poświęconej energetyce, Bezpartyjni deklarują wsparcie dla niskoemisyjnych źródeł energii, nie podają jednak żadnych konkretnych celów określających (daty neutralności, daty odejścia od węgla, udziału danego źródła czy typu źródeł w produkcji energii za X lat itp.).
– Dla Bezpartyjnych ważna jest decentralizacja energetyki, co ma się dokonać przez “odejście od monopolu państwowego i przeniesienie części działań na poziom samorządów lokalnych”. Zdecentralizowany system oparty (przynajmniej w części) na OZE miałby zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne i ograniczyć emisje CO2, zarówno przez użycie niskoemisyjnych źródeł, jak i redukcję strat na przesyle energii na duże odległości.
– Bezpartyjni chcą wspierać inwestycje w atom, zarówno “duży” jak i “mały”. “Duży” atom jest wprawdzie bardzo scentralizowany, co gryzie się nieco z poprzednim punktem, ale decentralizacja nie musi być przecież całkowita. Spora część tego punktu poświęcona jest “małemu” atomowi, tzn. reaktorom SMR.
– Komitet popiera wykorzystanie drewna jako biomasy na cele prywatne. Zaznacza, że ma się to odbywać w sposób “bezpieczny i zrównoważony dla środowiska”. Jednak w programie nie pojawiają się konkrety: co Bezpartyjni chcą zmienić w kwestii wykorzystania drewna na opał? Kak chcą zagwarantować, że zostanie ono pozyskane w sposób zrównoważony? Ponadto, jednym z problemów z biomasą drzewną jest fakt, że choć jest to źródło neutralne węglowo w długim okresie (ścięte drzewo odrasta), to CO2 wprowadzone do atmosfery w momencie spalenia drzewa powoduje ocieplenie w krótkim okresie. [1]
– Punkt programu poświęcono morskiej energetyki wiatrowej (tak jak przy innych źródłach, brak tu konkretów).
– Lądowa energetyka wiatrowa pojawia się w programie w dwóch miejscach: jako przykład źródła energii, z którego może korzystać zdecentralizowany system energetyczny, oraz przy okazji wiatraków morskich, których zalety są wymienione w kontraście do wad wiatraków lądowych (m.in “trudno uzyskać akceptację społeczną” i “trudno wytypować odpowiednią lokalizację”). Choć wydają się przychylni lądowym wiatrakom, tak naprawdę z programu nie wynika, jak Bezpartyjni odnoszą się do kwestii “ustawy antywiatrakowej”.
– Jeden z punktów programu poświęcono magazynowaniu energii, w szczególności “akumulatorom piaskowym”. Wydaje się, że może chodzić o “sand battery” stworzoną przez Polar Night Energy w Finlandii, jednak magazynuje ona energię w formie ciepła (a nie energii potencjalnej, jak piszą Bezpartyjni). Ponadto, z fińskiego prototypu energię odzyskuje się wciąż w postaci ciepła, nie elektryczności (jak piszą Bezpartyjni) – Polar Night Energy rozważa zamianę go na prąd, ale wtedy proces będzie miał niewielką wydajność [2,3]. Tym niemniej to dobrze, że Bezpartyjni zwracają uwagę na potrzebę magazynowania energii.
– W programie jest też mowa o wykorzystaniu wodoru (m.in. również jako magazynu energii). Wydaje nam się jednak, że Bezpartyjnym miesza się “szary” wodór (produkowany z paliw kopalnych), ewentualnie “niebieski” (produkowany z paliw kopalnych z wychwytem CO2) z wodorem “zielonym” i “różowym” (czyli powstałym z elektrolizy wody z użyciem energii odpowiednio z OZE i atomu). Na początku rozdziału Bezpartyjni mówią o produkcji wodoru z węgla, natomiast później jako zalety wodoru wymieniają niską lub wręcz zerową emisję CO2, by pod koniec wspomnieć o spadających cenach produkcji zielonego wodoru. Tymczasem wodór produkowany z paliw kopalnych oczywiście nie jest zeroemisyjny, ba, może być nawet bardziej emisyjny niż bezpośrednie wykorzystanie paliw kopalnych [4]. – Program w żaden sposób nie odnosi się do ani do termomodernizacji, ani do redukcji emisji CO2 w ciepłownictwie systemowym (poza ewentualnie wspomnianymi piaskowymi magazynami energii).
– Bezpartyjni mają bardzo rozbudowany program jeśli chodzi o transport publiczny. Postulują m.in. darmowy regionalny transport publiczny, który miałby być finansowany m.in. z Funduszu Drogowego (dotychczas przeznaczonego na rozwój i utrzymanie dróg ekspresowych, autostrad i innych dróg krajowych).
– Ponadto proponują m.in. uszczelnienie systemu dotacji z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych, wyeliminowanie praktyk nieuczciwej konkurencji w transporcie autobusowym oraz wprowadzenie zintegrowanego krajowego systemu rozkładów jazdy i jednolitego systemu ulg dla transportu publicznego.
– VAT na bilety transportu publicznego ma wynosić 0%
– W kwestii kolei, Bezpartyjni postulują by zabezpieczyć środki na rewitalizację i funkcjonowanie lokalnych linii kolejowych (zwracają uwagę, że dotychczas modernizacja skupia się na głównych magistralach, tymczasem istnieją tysiące kilometrów nieczynnych lokalnych linii kolejowych, które można by przywrócić do funkcjonowania). Ponadto, są za przekierowaniem ciężkiego transportu z dróg na kolej (“tiry na tory”) na wzór szwajcarski.
– Część środków z systemu ETS ma zostać przeznaczone na transport publiczny. – Warto również zwrócić uwagę na powiązanie tematyki transportu publicznego z innymi obszarami. Na przykład, pisząc o drogach wspominają o tworzeniu przyjaznych dla pasażera węzłów przesiadkowych. Z kolei plany zagospodarowania przestrzennego mają być zintegrowane z planami rozwoju transportu, co ma ułatwić doprowadzanie komunikacji publicznej do nowych osiedli (Bezpartyjni zauważają tu problem, na który zwrócił kiedyś uwagę Marcin Popkiewicz [3] – brak planowania przestrzennego utrudnia lub uniemożliwia tworzenie wydajnego transportu publicznego na przedmieściach).
– W kwestii adaptacji do suszy, Bezpartyjni proponują zwiększenie retencji w małych i dużych zbiornikach na terenach rolniczych, a także wykorzystanie zbiorników pokopalnianych do prowadzenia gospodarki retencyjnej i przeciwpowodziowej. Temat suszy i zapobiegania jej skutkom miałby wejść do systemu edukacji, a także ulepszenie Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.
– Rozbudowa systemu małej retencji ma się odbywać “w duchu Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych, który wprowadza m.in. ochronę bagien czy mokradeł.”
– Do edukacji ma zostać wprowadzona wiedza o ekologii i o regionie.
– Jeśli chodzi o rolnictwo, za proklimatyczny postulat można uznać umożliwienie rolnikom handlowania swoimi towarami na MOPach (Miejscach Obsługi Podróżnych przy autostradach), co zwiększyłoby dostęp do lokalnych produktów. Z drugiej strony, trudno oczekiwać, by ludzie robili swoje regularne zakupy przy autostradach (poza osobami, których praca wymaga regularnego jeżdżenia autostradami), więc wpływ tego rozwiązania na ślad węglowy żywności będzie ograniczony. W programie nie ma innych propozycji na redukcję śladu węglowego rolnictwa.
Stanowisko Ekowyborcy: Mają najbardziej ambitne cele redukcji emisji, ale w pewnych obszarach brakuje propozycji w “100 konkretach”
Bardzo krótko:
Ograniczenie emisji o 75% do 2030 (bez konkretnego planu jak to osiągnąć), wsparcie dla OZE (m.in odblokowanie rozwoju wiatraków na lądzie, korzystne zasady rozliczania prosumentów) i atomu, termomodernizacja, odtwarzanie torfowisk, 0% VAT na transport publiczny (poza Zielonymi brak innych propozycji transportowych)
Trochę dłużej (odróżniamy postulaty KO od poszczególnych partii, zaznaczamy też, że własny program PO zniknął z ich strony w czasie przygotowania tego zestawienia, więc własne postulaty PO mogą nie być aktualne):
– W “100 konkretach na 100 dni rządu” Koalicja deklaruje, że chce opracować plan redukcji emisji o 75% do 2030 (KO). To bardzo ambitna deklaracja (mamy tylko 7 lat do 2030). Niestety w programie nie ma konkretów na temat tego, co ów plan miałby zawierać.
– Poszczególne partie deklarują też własne cele. Według PO do 2030 połowa energii z węgla ma być zastąpiona przez OZE. Według Zielonych, w tym samym roku 75% całkowitej energii ma pochodzić z OZE.
– Aby przyspieszyć rozwój OZE, KO chce odblokować rozwój wiatraków na lądzie (tzn. zmniejszyć minimalną odległość wiatraka od domów do 500m). Ponadto, lokalne społeczności mają otrzymywać 5% przychodów ze sprzedaży energii z OZE. – Postulatem pro-OZE jest też przywrócenie korzystnego systemu rozliczania prosumentów. Zapewne chodzi o system “net metering”, który na skutek ustawy przyjętej w grudniu 2021 został zamieniony na mniej korzystny dla prosumenta “net billing”. Problem w tym, że odwrócenie zmian jest prawnie niemożliwe, bo net billing jest wymagany przez UE [1][2].
– W planach jest stworzenie 700 lokalnych wspólnot energetycznych. Jednak, jak zauważa Piotr Maciążek, odpowiednia ustawa została już wprowadzona przez obecny parlament [3].
– Wspólny program Koalicji zakłada dalszy rozwój energetyki jądrowej, choć nie podaje konkretów: “Przyspieszymy rozwój niskoemisyjnych źródeł energii (OZE i energetyki jądrowej). Opracujemy założenia dla spójnego programu rozwoju energetyki jądrowej oraz precyzyjnie określimy sposób jego finansowania.” (KO). Nie jest to do końca spójne z programami poszczególnych partii Koalicji: PO i Nowoczesna są za atomem, ale Zieloni przeciw (chcą 100% OZE w 2050).
– KO chce wspierać biogazownie, choć, jak w przypadku PSL, nie jest jasne, czym ich propozycje miałyby się różnić od tych PiSu. Zieloni podają dodatkowo cel: 2000 gminnych biogazowni w ciągu 10 lat.
– “100 konkretów” nie mówi nic o ciepłownictwie, jednak PO proponuje modernizację 150 z 500 sieci ciepłowniczych do “najwyższego standardu” (aczkolwiek nie do końca wiadomo, co to znaczy). Dalej, PO pisze że “systemy ciepłownicze oparte na OZE będą zawierać pompy ciepła i duże magazyny ciepła.”
– Podobnie, “100 konkretów” nie wspomina o termomodernizacji. PO mówi o pełnej termomodernizacji 2 mln domów, a Zieloni o pokryciu kosztów termomodernizacji do 100% lub 120 000 (Zieloni), dodając że chcą zlikwidować ubóstwo energetyczne w ciągu 5 lat.
– Jeśli chodzi o finansowanie transformacji, partie Koalicji proponują: wykorzystanie odbokowanych środków z KPO oraz środków z RePowerEU i ETS (Zieloni), przeznaczenie 100% środków z ETS na transformację (Nowoczesna) czy przeznaczenie 82 mld euro ze środków europejskich na transformację energetyczną Śląska (PO).
– KO postuluje program odtwarzania torfowisk i mokradeł “który będzie w pełni uwzględniał interesy polskich rolników” (co być może jest przytykiem do Konfederacji, która twierdzi że zarządzone przez UE odtwarzanie torfowisk zaszkodzi rolnikom).
– Jedyną transportową propozycją w “100 konkretach” jest 0% VAT na transport publiczny (KO). Zieloni dodają jeszcze budowę 1000 kilometrów dróg rowerowych rocznie finansowana przez rząd (to około 2 mld złotych). Partia ta chce, by transport publiczny i rowery stanowiły 70% transportu osobowego do 2030. Postuluje również, by kolej średnich prędkości docierająca do wszystkich miast wojewódzkich.
– Z działań adaptacyjnych, oprócz tych wspomnianych w “leśnym” zestawieniu, KO propnuje budowę “lokalnych systemów zatrzymujących wodę w glebie” na wsi. Nowoczesna dodaje wstrzymanie regulacji rzek.
– Według “100 konkretów”, projekt CPK ma zostać “zweryfikowany”, “bandyckie wywłaszczenia” zatrzymane, a krzywdy wobec osób już wywłaszczonych zostaną naprawione.
– Biorąc pod uwagę wpływ mięsnej diety na klimat, obecność w “100 konkretach” punktu
“Odbudujemy polską tradycję hodowli świń” może być alarmująca. Jednocześnie Zieloni na stronie “Wybory dla zwierząt 2023” poparli m.in. następujące postulaty: “Stopniowa transformacja przemysłu hodowli zwierząt na produkcję roślinną opartą na dotacjach i wsparciu przedsiębiorców rolnych” oraz “Wprowadzenie tzw. diety planetarnejdo żywienia zbiorowego, aby osiągnąć cele zdrowotne, środowiskowe i zrównoważonego rozwoju” [4]. Nowoczesna ani PO nie zajęły stanowiska wobec tych postulatów. – Nowoczesna chce wspierać rolnictwo ekologiczne i regeneratywne, a także “zwiększyć udział upraw bezorkowych, które chronią gleby przed suszą klimatyczną, zwiększają bioróżnorodność i pozwalają magazynować CO2.” Z kolei Zieloni na stronie “Wybory dla zwierząt 2023” poparli też postulaty: “Wizja polskiego rolnictwa z dominacją małych i średnich gospodarstw, gdzie stosuje się metody hodowli promujące zdrowie i naturalne zachowania zwierząt (gospodarstwa regeneracyjne i ekologiczne)” i “Przekierowanie środków na wsparcie zrównoważonej żywności oraz działania przeciwdziałające negatywnym zmianom klimatycznym i ochronę bioróżnorodności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej” (N. i PO znów nie zajęły stanowiska) [4].
– Numer 20. na liście “100 konkretów” to postulat, by co najmniej połowa “strategicznych produktów żywnościowych” pochodziła z Polski, a wszystkie świeże produkty były oznaczone flagą kraju pochodzenia.
Stanowisko Ekowyborcy: Zdecydowanie odradzamy, ich program jest wybitnie szkodliwy dla klimatu.
Bardzo w skrócie:
Sprzeciw wobec polityki klimatycznej UE (ETS, Fit For 55, CBAM, Rozporządzenie o Odtwarzaniu Przyrody…), zmniejszenie/zniesienie podatków od paliw kopalnych, energetyka oparta na węglu, zniesienie dopłat do OZE, delegalizacja stref czystego transportu, obniżenie wymagań oszczędności energetycznej w budynkach. Denialiści klimatyczni na listach wyborczych.
Trochę dłużej: – Na listach Konfederacji są negacjoniści klimatyczni, na przykład Janusz Korwin-Mikke czy Jacek Wilk. Ten negacjonizm osiąga czasem nowe poziomy absurdu: według „czwórki” z okręgu warszawskiego za omdlenia na koncercie Bedoesa odpowiada nie upał, a 5G i szczepionki [1], a “szóstka” z Torunia uważa, że pożary w Australii były spowodowane przez aborcję [2]. “Szóstka” z okręgu warszawskiego pochwala przemoc wobec “klimatystów”, pisząc, być może żartobliwie, że chce do nich strzelać [3]. Z kolei Sławomir Mentzen, choć teoretycznie uznaje antropogeniczność globalnego ocieplenia [4], na oficjalnym Facebooku Konfederacji chwali się ilością CO2 wyemitowaną podczas swojej kampanii [5]. – Konfederacja sprzeciwia się polityce klimatycznej i ekologicznej UE, od ETS przez CBAM (czyli “cło węglowe”), zakaz rejestracji nowych samochodów spalinowych, aż do odtwarzania torfowisk w ramach Rozporządzenia o Odtwarzaniu Przyrody. Według Konfederacji ustawodawstwo UE w tych tematach jest nielegalne, bo wykracza poza kompetencje UE i jest sprzeczne z unijnym celem dążenia do dobrobytu (choć ich argumentacja jest niezbyt przekonująca). Ponadto, oskarżają rząd o to, że nie zawetował pakietu Fit For 55 – problem polega na tym, że nie było takiej możliwości prawnej [6]. Podobnie, ich zdaniem system ETS powinien zostać zawieszony, jednak, jak zwrócił uwagę Jakub Wiech, nie jest to prawnie możliwe, chyba że chcielibyśmy wyjść z Unii [7]. – Według Konfederacji polska energetyka powinna być oparta głównie na węglu. Odnawialne źródła energii powinny zostać pozbawione państwowych dopłat. Jednocześnie program proponuje „uwolnienie produkcji energii na własne potrzeby, bez zbędnego rozliczania, kosztów przesyłu i dodatkowych opłat.”, jednak trudno oczekiwać że zrównoważy to negatywne skutki braku państwowego wsparcia dla OZE. – Konfederaci nie są przeciwni energetyce atomowej, ale brak w ich programie konkretów. – Program postuluje wsparcie rozwoju geotermii, która „może łatwo produkować prąd z praktycznie nieograniczonych zasobów ciepła z wnętrza Ziemi.” To stwierdzenie jest fałszywe: o ile geotermia w Polsce może być przydatna w ciepłownictwie, to do tej pory nie odkryto wód termalnych które można zastosować bezpośrednio do produkcji prądu (aczkolwiek poszukiwania trwają) [8]. – W programie znalazły się też postulaty redukcji podatków dla paliw, których spalanie produkuje CO2. Zlikwidowane miałyby zostać VAT i CIT dla kopalń węgla oraz akcyza na węgiel. Zmniejszone miałyby zostać podatki na benzynę i olej napędowy. VAT na drewno opałowe miałby zostać zlikwidowany. – Konfederacja postuluje likwidację stref czystego transportu w miastach. – Konfederaci sprzeciwiają się wobec norm oszczędności energetycznej w budownictwie. Mowa nie tylko o planowanych zmianach, ale też o prawie już obowiązującym – chcą przywrócenia stanu z roku 2014. Ich zdaniem miałoby to obniżyć ceny mieszkań. Oczywistym pytaniem jest: jak wobec tego wzrosną koszty życia w tych mieszkaniach na skutek większego zużycia energii? W programie nie znajdziemy na nie odpowiedzi. – Program w ogóle nie porusza kwestii transportu publicznego. – Co zupełnie nie dziwi, Konfederacja zdaje się nie dostrzegać wpływu rolnictwa i hodowli zwierząt na klimat. W programie pojawia się nawet kuriozalne zdanie “To nie rolnictwo jest głównym emitentem gazów cieplarnianych, a stało się celem ataków ekologicznych aktywistów.” Według Our World in Data, polskie rolnictwo jest czwartym emitującym najwięcej sektorem (po energetyce i ciepłownictwie liczonych razem, transporcie i budynkach [9]). Ograniczanie się do jednego sektora o największym wpływie nie ma sensu. W programie jest całkiem sporo straszenia unijną polityką klimatyczną w kwestii rolnictwa, a jedynym postulatem, który mógłby mieć pozytywny skutek dla klimatu (być może niezamierzony) jest “całkowite uwolnienie rolniczego handlu detalicznego”, które być może doprowadziłoby do zwiększonej dostępności lokalnej żywności.
Stanowisko Ekowyborcy: Dość szczegółowy proklimatyczny program. Dotyczący różnych obszarów: energetyki, transportu, rolnictwa
Bardzo krótko: Ponad 50% energii z OZE w 2035 r., wsparcie dla OZE (m.in. odblokowanie wiatraków na lądzie, spółdzielnie energetyczne, modernizacja sieci) i atomu, termomodernizacja, pociąg do każdego powiatu i autobus do każdej gminy, 59 zł/msc za lokalny transport publiczny, renaturalizacja, odtwarzanie ekosystemów.
Trochę dłużej: – Lewica chce, by w 2035 roku większość energii pochodziła z OZE, a „w kolejnych latach” mamy osiągnąć zeroemisyjny miks energetyczny (z udziałem atomu, ale nie ma konkretnych liczb mówiących, czy chodzi o kontynuację dzisiejszych planów, czy ich intensyfikację lub redukcję). We własnym programie Razem deklaruje cel obniżenia emisji CO2 o połowę do 2030 i neutralność węglową w 2050. Z kolei w programie Nowej Lewicy (z 2021) „ambitnym celem transformacji” jest neutralność w 2040. – Szereg postulatów dotyczy odnawialnych źródeł energii: odblokowanie wiatraków na lądzie, publiczne inwestycje w elektrownie słoneczne i wiatrowe (na lądzie i morzu), rozwój magazynów energii, rozwój biogazowni,ułatwienie tworzenia klastrów i spółdzielni energetycznych, oraz włączenie obywateli w proces inwestycyjny i decyzyjny przy dużych inwestycjach w OZE. – Program przewiduje również gruntowną modernizację sieci energetycznej (także by dostosować je do większej ilości OZE) – Ugrupowanie Czarzastego i Zandberga obiecuje program termomodernizacji i wymiany źródeł ciepła, który ma docelowo objąć 1.5 mln budynków. Termomodernizacji mają zostać poddane także budynki użyteczności publicznej. W każdej gminie ma być dostępny doradca energetyczny. Sieci ciepłownicze powinny zostać zmodernizowane “w stronę zeroemisyjną” i rozbudowane. Piotr Maciążek docenia Lewicę za podkreślenie kwestii ciepłownictwa i efektywności energetycznej, ale zwraca również uwagę na brak konkretów w tych sprawach [1] – Lewica chce zacieśnienia energetycznej współpracy w ramach Unii Europejskiej (w tym w pozyskiwaniu surowców i sprawiedliwej transformacji energetycznej). 100% środków z ETS ma zostać przeznaczone na transformację energetyczną i redukcje śladu środowiskowego. Lewica zapowiada również dążenie do zastąpienia ETS systemem „bardziej przewidywalnym i mniej podatnym na spekulacje”. Piotr Maciążek zwraca uwagę, że ten ostatni postulat jest dość ogólny i nie wiadomo, na ile możliwy do zrealizowania [1]. – Program poświęca nieco uwagi sprawiedliwej transformacji. Regiony najbardziej zależne od paliw kopalnych mają otrzymać wsparcie, a ich społeczności zostaną włączone w procesy decyzyjne. Pracownicy sektora paliw kopalnych dostaną możliwość przekwalifikowania się z gwarancją zatrudnienia na co najmniej tak samo płatnym stanowisku w „zielonym” przemyśle. – Lewica proponuje abonament na lokalny transport publiczny (miejski, gminny i kolej regionalną) za 59 zł/mies. Do każdego powiatu ma docierać pociąg, a do każdej gminy autobus, z odpowiednią liczbą połączeń by spełnić potrzeby mieszkańców. Ponadto, ugrupowanie postuluje rozwój polskiego przemysłu związanego z transportem zbiorowym. – Lewica sprzeciwia siębudowie CPK, ale chce kontynuować powiązanych inwestycji w kolej (biorąc pod uwagę głos społeczny przy wytyczaniu tras). Chce także rozbudowywać sieć kolei dalekobieżnych i zwiększyć ofertę na trasach międzynarodowych. – Program zawiera też punkt o elektryfikacji transportu: inwestycjach w elektryczne pociągi, tramwaje, autobusy i trolejbusy, a także zwiększeniu liczby stacji ładowania dla samochodów elektrycznych. – Jeśli chodzi o adaptację do zmian klimatu, program przewiduje naturalną retencję zamiast betonowania koryt rzek. Planowane jest opracowanie i wdrożenie Krajowej Strategii Renaturyzacji (tj. odtwarzanie ekosystemów, m.in. tych wspomagających retencje i ochronę przeciwpowodziową jak mokradła i naturalne tereny zalewowe). – Lewica planuje wsparcie dla “rolnictwa ekologicznego i innych form przeciwdziałania erozji gleby oraz ochrony bioróżnorodności i zapylaczy”. Razem pisze: “Stopniowo zmniejszymy zależność rolnictwa od pestycydów i nawozów sztucznych, pilnie eliminując związki najbardziej szkodliwe dla człowieka i środowiska i powstrzymując trend wymierania owadów.” Z kolei w programie Nowej Lewicy, oprócz szeregu punktów dotyczących wsparcia rolnictwa ekologicznego, znajdziemy również promowanie zmniejszonej konsumpcji mięsa, m. in. przez dostępność wegańskich posiłków w szkołach i urzędach publicznych oraz dopłaty dla producentów roślinnych zamienników mięsa.
Stanowisko Ekowyborcy: Stanowisko PiS-u ewoluowało w kierunku bardziej proklimatycznego, ale ich program jest niewystarczający i są też istotne powody do niepokoju.
Bardzo krótko:
Wsparcie dla OZE (podwojenie mocy do 2030), ale brak wzmianki o odblokowaniu wiatraków na lądzie. Atom według obecnych planów. Koniec wydobycia węgla w 2049 (spalania – nie wiadomo). Inwestycje w transport publiczny, ale też budowa CPK. Betonowanie rzek. Wiarygodność obietnic obniżona przez działania w ciągu ostatnich 8 lat i przez start razem z Suwerenną Polską. Rabunkowa gospodarka leśna.
Dłużej: – Wydaje się, że PiS uznaje antropogeniczność globalnego ocieplenia, bo w programie jest mowa o redukcji emisji CO2 i, transformacji energetycznej. Tym niemniej, w tym samym programie pojawia się zdanie “Ochronimy polską energetykę przed wpływami ideologii klimatycznej.” Czy “ideologią klimatyczną” jest ich zdaniem polityka klimatyczna UE? Porozumienie paryskie? Rekomendacje raportów IPCC? Trudno powiedzieć, gdzie wg. PiS kończy się nauka a zaczyna ideologia. – Trzeba przyznać, że to najbardziej rozbudowany program ze wszystkich komitetów: nie dość, że 300 stron, to jeszcze sporo konkretnych liczb. – Jednak ponad połowa programu to nie obietnice i plany, a chwalenie się osiągnięciami. Czasami zresztą przypadkowymi lub cudzymi. Na przykład, pada zdanie, że emisje w 2021 były o 15% mniejsze niż w 1990. Sęk w tym, że praktycznie cały ten spadek nastąpił w latach 90., kiedy PiS jeszcze nie istniało. A w ciągu ostatnich ośmiu lat rządów PiS pozostawały z grubsza stałe, wahając się to w górę, to w dół (a spadek o 8 mld ton w 2022, którym PiS się również chwali, jest nieodróżnialny od tych wahań) [1]. Tego jednak z programów się nie dowiemy. – Ponadto, wiele obietnic to kontynuacja obecnych programów (co ma sens w przypadku rządzącej partii). – PiS obiecuje podwojenie zainstalowanej mocy OZE do 2030. Aby porównać to z obietnicami innych partii, przyjmijmy w grubym przybliżeniu, że skoro 2022 OZE wyprodukowały ponad 21% prądu w Polsce [2], to na 2030 PiS planuje ok. 40% prądu z OZE. – Pomóc w tym mają inwestycje w wiatraki na morzu (co najmniej 11 GW do 2040), magazyny energii i modernizację sieci. PiS chce również wspierać tworzenie biogazowni. – Liczba prosumentów ma zostać podwojona. Zostaną wprowadzone ułatwienia prawne dla spółdzielni energetycznych na wsi, a w ramach programu “Przyjazne Osiedle” rząd będzie inwestował w fotowoltaikę na blokach. – Problem w tym, że jednocześnie PiS strzela sobie w stopę w kwestii wiatraków na lądzie. Nie znajdziemy w programie nic o nowelizacji “ustawy antywiatrakowej”. Nie jest to dziwne, bo niedawno została znowelizowana. Według projektu rządu, minimalna odległość wiatraka od domów miała wynosić 500m (co odblokowałoby rozwój wiatraków), jednak swoją własną poprawką PiSowcy zwiększyli tę odległość do 700m, która nadal w znacznym stopniu blokuje wiatraki [3]. – W kwestii atomu, PiS planuje kontynuację obecnych planów. To znaczy, pierwsza elektrownia ma powstać w Choczewie do 2033, druga w Koninie we współpracy z ZE PAK, a do 2043 roku. Według Jakuba Wiecha, 2033 jaki termin oddania do użytku pierwszego bloku należy włożyć między bajki [4]. Ponadto, choć należy przyznać, że rząd PiS jako pierwszy po 1989 podjął tak poważne kroki w kierunku budowy polskiej elektrowni atomowej, to trudno nie zwrócić jednocześnie uwagi na opieszałość rządzących – jak pisze Wiech, “Przez ostatnie osiem lat zapadła de facto jedna konkretna decyzja na tym polu.” [4] – Poza dużymi elektrowniami, planowane są inwestycje w reaktory SMR w latach 20.-30. – Plan PiS na odejście od węgla jest zgodny z “umową społeczną” jaka została podpisana pomiędzy rządem a górnikami w 2021, zakładającą zakończenie wydobycia w 2049 (program nie zawiera daty zakończenia spalania węgla). Niestety koalicjant PiS, Zjednoczona Prawica, niekoniecznie podziela to zdanie – Zbigniew Ziobro (“jedynka” z Rzeszowa) w styczniu twierdził, że umowa “straciła aktualność”[5] – Umowa zawiera też dopłaty dla kopalń do zmniejszania wydobycia oraz Fundusz Transformacji Śląska (a druga umowa, ta która zakłada utworzenie NABE, mówi też o osłonach socjalnych dla górników węgla brunatnego i pracowników energetyki). Dodajmy jednak, że w sprawie FTŚ PiS również wykazało się pewną dozą opieszałości, bo projekt ustawy pojawił się dopiero po roku [6]. Sama umowa miała zresztą być zatwierdzona przez Brukselę, co to do tej pory nie nastąpiło [7], a jej kształt był krytykowany przez Koalicję Klimatyczną [8] – PiS chce, żeby została wybudowana fabryka polskich pomp ciepła. Mamy nadzieję, że ta obietnica nie skończy się tak jak obietnica wybudowania fabryki polskich samochodów elektrycznych [9]. – Partia Kaczyńskiego planuje również rozwój kolei. Jednym z jego elementem jest kontynuacja programu Kolej Plus, którego realizacja przebiega niestety powoli [10]. Ponadto, planowana jest budowa linii kolei dużych prędkości, w tym międzynarodowych (“KDP V4”, “Rail Baltica”, “Rail Carpatia”) oraz modernizacja taboru (zakup prawie 500 elektrycznych i hybrydowych zespołów trakcyjnych i lokomotyw oraz prawie 2,5 tys. wagonów). Osoby po 70. roku życia będą mogły cieszyć się darmowymi przejazdami, a pozostali wspólnym biletem na wszystkie pociągi w Polsce “w atrakcyjnej cenie” (nie podano jakiej dokładnie). Docelowo, w 2027 kolej ma przewieźć 400 mln pasażerów (dla porównania, w 2022 przewiozła 342 mln [11]). – W programie znalazły się też propozycje dotyczące komunikacji autobusowej. PKP ma otrzymać wsparcie, by tworzyło połączenia autobusowe tam, gdzie nie dociera koniec. Samorządy chcące uruchomić lokalne połączenia autobusowe otrzymają więcej pieniędzy oraz możliwość zawierania umów wieloletnich. – Jednocześnie planowane są jednak inwestycje w transport lotniczy, w tym CPK (co chyba nie powinno nikogo dziwić). – PiS obiecuje “pełną transformację polskiego ciepłownictwa” (w tym większe wykorzystanie OZE), a także programy wsparcia termomodernizacji, budownictwa pasywnego i wymiany źródeł ciepła. Tutaj warto wspomnieć o kontrowersji, jakie wywołała liczba 500 tys. pieców węglowych, jakie mają być zlikwidowane do 2031. Porównując to z wcześniejszymi planami zakładającymi wymianę 3 mln pieców, mogłoby to świadczyć o spowolnieniu programu “Czyste powietrze” (a więc i termomodernizacji), jednak rzecznik Ministerstwa Klimatu tłumaczy, że te 500 tys. to domy wielorodzinne, a cele programu “Czyste Powietrze” pozostają stałe [12]. Warto też nadmienić, że przez dłuższy czas efekty programu były mizerne [13], jednak w 2023 realizacja “Czystego powietrza” przyspieszyła [14]. Tym niemniej, opieszałość w kwestii termomodernizacji zarzuca PiSowi Extinction Rebellion Warszawa [15]. – Jeśli chodzi o adaptację do zmian klimatu, PiS proponuje m. in, budowę zbiorników retencyjnych i zapór (planowane są 304 średnie i małe zbiorniki retencyjne). – Brak wzmianek o renaturyzacji rzek, za to mowa o dodatkowych stopniach wodnych na Odrze w Lubiążu i Ścinawie (co jest konsekwencją ustawy o “rewitalizacji” Odry) oraz o 1600 ostróg mających przystosować Wisłę do żeglugi. – Na łagodzenie suszy PiS chce przeznaczyć 830 mln zł, a właściciele domów jednorodzinnych mają dostać dotacje do 6 tys. zł na budowę instalacji do zbierania deszczówki. – Partia Kaczyńskiego ma też pewne postulaty dotyczące edukacji ekologicznej i klimatycznej. Chce zakładać w szkołach pracownie przyrodnicze i dotyczące OZE (co najmniej 760 nowych pracowni każdego roku, 6 tys pracowni do 2031). To współgra z obietnicami Czarnka o wprowadzeniu edukacji klimatycznej do szkół [16].Ministerstwo Czarnka dopuściła jednak niedawno do użytku podręcznik Roszkowskiego do HiT, w którym znajdują się pseudonaukowe, negacjonistyczne treści dotyczące klimatu [17]. Czy zaczynając lekcję w pracowni dotyczącej OZE po zakończeniu lekcji HiTu uczniowie nie dostaną czasem dysonansu poznawczego? – Jednym z pomysłów PiS jest też program „Lokalna półka”: obowiązek, żeby 2/3 produktów w sklepach pochodziło od lokalnych dostawców. Choć motywacja niekoniecznie jest związana z klimatem, to program może się przyczynić do skrócenia łańcucha dostaw, a tym samym zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych z transportu żywności. Warto jednak dodać, że podobne plany PiS miał już w 2019, po czym się z nich wycofał [18] – PiS chce zbudować konkurencyjny sektor rolniczy “z uwzględnieniem wymagań klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt”, nie wiadomo jednak, co dokładnie miałoby to oznaczać, zwłaszcza że w innych miejscach piszą o zwiększeniu produkcji mięsa. Aczkolwiek niekoniecznie musi to oznaczać, że Polacy będą jedli więcej mięsa (być może mają tylko jeść polskie zamiast zagranicznego, albo mięso ma iść na eksport), szczególnie że w programie jest też “zwiększenie świadomego spożycia produktów owocowych i warzywnych dzięki informacjom dotyczącym ich właściwości prozdrowotnych i żywieniowych”.
Stanowisko Ekowyborcy: Mają proklimatyczne postulaty, ale wspólny program jest bardzo ogólnikowy.
Bardzo krótko: Wspólny program bardzo ogólnikowy, ale jest w nim m.in. wsparcie OZE. Niejasne poglądy m. in. na temat betonowania rzek. PSL: 50% OZE do 2050, PL2050: neutralność w 2050, odejście od węgla w 2040.
Trochę dłużej: omówmy najpierw wspólne deklaracje, a potem pozostałe postulaty każdej z partii z osobna.
Wspólne deklaracje: – Wspólny program jest krótki i ogólnikowy. – Trzecia Droga deklaruje poparcie dla odnawialnych źródeł energii. Na OZE mają zostać przeznaczone środki z odblokowanego Krajowego Planu Odbudowy. Gminy i powiaty mają dostać wsparcie w inwestycjach w odnawialną energię. – Program deklaruje:„Jeśli inwestor postawi w Waszej gminie farmę wiatrową lub fotowoltaiczną, to wy zapłacicie niższe rachunki za prąd ze względu na to, że macie go za sąsiada. ” – Trzecia Droga postuluje rozbicie państwowego monopolu na sieci energetyczne, możliwość kupna prądu bezpośrednio od prywatnych właścicieli farm fotowoltaicznych. – We wspólnym programie nie ma ani słowa o atomie. Poza programem, podczas konwencji Trzeciej Drogi Kosiniak-Kamysz poparł kontynuację obecnego projektu budowy dużych reaktorów jądrowych [1]. Politycy Trzeciej Drogi dopuszczają też małe reaktory modułowe, ale nie sprecyzowali ile ma ich być i kiedy [2]. – Jedynym konkretem dotyczącym transportu są rządowe dopłaty do wymiany taboru na bezemisyjny dla firm transportowych. Na Facebooku PL2050 pojawił się także post o postulacie, by do każdego powiatu docierały połączenia kolejowe, a do każdej gminy – autobusowe [3]. Trudno dokładnie ocenić, czy jest to postulat PL2050, czy całej Trzeciej Drogi. Z posta wynikałoby raczej to drugie, jednak nie znalazł się we wspólnym programie, za to jest zbieżny z programem PL2050. – Na wiecu Trzeciej Drogi w Rybniku Szymon Hołownia przekonywał, że “jesteśmy wciąż w stanie, wywalczyć 2050 rok jako rok neutralności klimatycznej, gdzie polski miks energetyczny będzie złożony głównie z OZE i może będzie potrzeba dopalenia się naturalnym gazem” [4]. Nie jest jasne, czy należy to traktować jako postulat Trzeciej Drogi. Takich deklaracji nie ma we wspólnym programie za to neutralność do 2050 znalazła się w programie PL2050 – Kolejną niejasną kwestią jest betonowanie rzek. Na Facebooku Szymon Hołownia deklarował, że jest temu przeciwny, podpisując to hashtagiem #TrzeciaDrogaWspólnaDroga [5]. Jednak taki zapis nie znalazł się we wspólnym programie, a we własnym programie PSL pisze o budowaniu elektrowni wodnych i zbiorników retencyjnych. – Zapis o cofnięciu ustawy antywiatrakowej wprawdzie nie pojawia się we wspólnym programie, ale jest w programie PSL, a Hołownia również popiera takie rozwiązanie [2] – Poza programem obie partie deklarują sprzeciw wobec budowy CPK [6][7].
PSL: – Partia chce osiągnąć 50% OZE w miksie energetycznym do 2030 roku – Ugrupowanie chce wprowadzić szereg rozwiązań wspierających rozwój OZE: stałe taryfy za produkcję energii z OZE oraz opust do 50 kW (również dla firm i przedsiębiorców), VAT 8% na rozwiązania oparte na OZE, uproszczenie rozliczeń międzysąsiedzkich w przypadku odsprzedaży energii elektrycznej przez prosumenta, regulacje ułatwiające rolnikom zrzeszanie się w celu produkcji energii, zwolnienia podatkowe. – Jednocześnie chce rozwijać sieci przesyłowe pod kątem obsługi OZE i “zlikwidować energetyczne białe plamy na mapie Polski”. – PSL postuluje rozwój biogazowni. Tutaj mogą być nie do końca wiarygodni, bo w 2010 przygotowali program “Biogazownia w każdej gminie”, który przyniósł raczej mizerne efekty [8][9]. Ponadto, niedawno została przyjęta ustawa o biogazowniach, a wsparcie dla nich zapewnia program “Energia dla wsi” [10]. Nie wiadomo, jak propozycje PSL mają się do tych planów PiSu. – Partia Kosiniaka-Kamysza chce wdrożyć technologię produkcji wodoru z gazu koksownicznego. Taki wodór nie jest “zielony”, bo pochodzi z paliw kopalnych, ale gaz koksowniczy jest produktem ubocznym przy produkcji koksu, a koksu będziemy potrzebować dopóki nie zdekarbonizujemy hutnictwa (co jest trudne). – Program zakłada budowa zbiorników retencyjnych i elektrowni wodnych w celu ochrony przed suszą. – PSL chce, by Polska z innymi krajami UE w celu ochrony europejskiego rynku stali przed przeniesieniem produkcji do krajów gdzie nie ma opłat za emisje. Ten punkt brzmi, jakby był pisany przed wprowadzeniem CBAM, chyba że partia uznaje, że CBAM nie wystarczy. – W programie PSL możemy znaleźć takie postulaty jak 0% VAT na tradycyjną żywność, sieć “zielonych targów” dzięki czemu lokalna żywność byłaby bardziej dostępna, oraz wyraźne oznaczanie kraju pochodzenia produktu.
PL2050 – Partia Hołowni chce uprościć i zmienić prawo o OZE, by “każdy – gminy, spółdzielnie mieszkaniowe, mieszkańcy bloków, właściciele domów – mógł sam produkować tanią zieloną energię i na niej zarabiać.” Deklaruje też: “Zniesiemy haracz, jaki dziś państwo pobiera od prosumentów od nadwyżek wyprodukowanej zielonej energii”. Nie jest jasne, jakie konkretnie rozwiązania to oznacza (poza tymi wymienionymi wcześniej). – PL2050 deklaruje cel neutralności klimatycznej do 2050 i odejścia od węgla do 2040. – Na transformację energetyczną ma zostać przeznaczone 100% środków z ETS. – PL2050 chce również renaturalizować rzeki i chronić mokradła. Nadzór nad rzekami ma zostać przeniesiony z Ministerstwa Infrastruktury do Ministerstwa Środowiska – Pomysłem partii Hołowni jest też jeden bilet na komunikację publiczną w całej Polsce za 150 zł miesięcznie (nie jest jasne czy dla wszystkich, czy tylko dla młodzieży, bo w programie ten postulat pojawia się w kategorii “program dla młodych”, ale na Facebooku [11] nie ma mowy o młodzieży). Warto dodać, że partia zgłosiła projekt ustawy o 51% ulgi na bilety dla dzieci i młodzieży [12]. – Kolejnym postulatem jest doprowadzenie kolei do wszystkich miejscowości powyżej 10 tys. mieszkańców i PKSu do każdej gminy. – PL2050 chce stworzyć “system zachęt do obniżania emisji w rolnictwie” oraz korzystne warunki dla rozwoju rolnictwa ekologicznego, by “Polska stała się liderem w Europie w produkcji i przetwórstwie żywności ekologicznej.” – W 2021 PL2050 obiecywało 100 mld zł z funduszy unijnych na wymianę kotłów i termomodernizację [13].
W zasadzie nie piszą w programie o zwierzętach. Jedyna wzmianka pojawia się przy okazji postulatu, aby w miejsce istniejących dziś Straży Leśnej, Państwowej Straży Łowieckiej i Państwowej Straży Rybackiej, utworzyć jedną straż z szerokimi kompetencjami w zakresie: „ochrony przyrody oraz jej zasobów (mienia), przeciwdziałaniu zanieczyszczeniu środowiska, zwalczania kłusownictwa, zwalczania przestępstw i wykroczeń w zakresie ochrony przyrody i zanieczyszczenia środowiska, kontroli legalności skupu i obrotu (w tym transgranicznym) zwierzyną oraz rybami, kontroli przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie obrotu zwierzyną żywą, rybami oraz obrotu tuszami zwierzyny i ryb, kontroli przestrzegania przepisów oraz egzekwowanie obowiązków w zakresie gospodarki odpadami oraz wodno-ściekowej, odławiania dzikiej zwierzyny, bezpańskich zwierząt”.
Trudno powiedzieć, czy takie rozwiązanie byłoby korzystne, czy niekorzystne dla zwierząt. Na pewno nie jest to postulat kluczowy z punktu widzenia ich ochrony. Więcej propozycji brak.
Niektórych reprezentantów Bezpartyjnych Samorządowców znajdziecie wśród osób popierających prozwięrzce postulaty np. na prowadzonej przez Fundację VIVA! stronie politycyzwierzetom.pl
Koalicja Obywatelska (Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska i Zieloni )
Koalicja Obywatelska nie przedstawiła całościowego programu, tylko zestaw 100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów. W tych 100 konkretach nie znalazł się niestety żaden postulat ochrony zwierząt, jest za to mowa o „odbudowaniu polskiej tradycji hodowli świń”, co nie brzmi dobrze.
Jednak wszystkie partie wchodzące w skład KO ( w tym Platforma Obywatelska) poparły postulaty z listy „7 życzeń” Compassion in World Farming, takie jak: wsparcie gospodarstw regeneracyjnych i ekologicznych, moratorium na budowę nowych ferm przemysłowych, poparcie dla wprowadzenia zakazu hodowli klatkowej zwierząt gospodarskich, zakaz eksportu żywych zwierząt gospodarskich i ograniczenie czasu transportu żywych zwierząt oraz wprowadzenie tzw. diety planetarnej do żywienia zbiorowego.
Partie Koalicji Obywatelskiej poparły też5 postulatów Otwartych Klatek: zakaz hodowli zwierząt na futra, odejście od hodowli zwierząt w klatkach, zakaz ras szybkorosnących w hodowli kurczaków na mięso, powołanie Rzecznika Ochrony Zwierząt, wprowadzenie regulacji ograniczających koncentrację ferm przemysłowych.
Niemniej trzeba pamiętać, że na listach Koalicji Obywatelskiej znajdują się zarówno osoby stające zawsze po stronie zwierząt np.Zieloni, ale są też myśliwi. Niedawno na listę KO trafił też Michał Kołodziejczak z Agrounii, który wielokrotnie bronił hodowli przemysłowych zwierząt. Warto zatem dokładniej sprawdzić kandydata / kandydatkę, na którego chce się oddać głos. My rekomendujemy osoby z listy przygotowanej wraz z czytelnikami Ekowyborcy https://ekowyborca.pl/polecani-eko-kandydaci-i-kandydatki/
Konfederacja
Zdecydowanie najgorszy wybór dla zwierząt.
Konfederaci chwalą się, że przyczynili się do odrzucenia „Piątki dla zwierząt” i zapowiadają, że będą bronić hodowli przemysłowych.
Jednym ze sposobów tej obrony – zapisanym w programie partii – ma być zakaz wchodzenia przedstawicieli organizacji pro zwierzęcych na teren gospodarstw rolnych, czyli de facto zakaz ratowania zwierząt. Nie pozwolą też ani na zakaz hodowli zwierząt na futra, ani na zakaz hodowli klatkowej. Problem cierpienia zwierząt, jak też zanieczyszczenia środowiska spowodowanego przez fermy dla nich nie istnieje.
Według programu Konfederacji każdy rolnik będzie mógł posiadać… broń myśliwską! „Rolnik powinien mieć prawo posiadać broń myśliwską i mieć prawo do korzystania z niej w ramach uproszczonych procedur, bez obowiązku należenia do koła łowieckiego” (jak rozumiemy, by strzelać z niej do dzikich zwierząt).
Moglibyśmy długo wymieniać antyzwierzęce działania przedstawicieli Konfederacji, wskazywać osoby współpracujące z hodowcami zwierząt na futra na listach partii itd. Ale czy jest taka potrzeba?
Nowa Lewica
Jako jedyna ma w swoim obecnym programie kilka mocnych, pro zwierzęcych postulatów:
Dobrostan zwierząt. Powołamy niezależną instytucję Rzecznika Praw Zwierząt w celu systemowego podejścia do ochrony praw zwierząt gospodarskich, dzikich i domowych. Do 2027 roku zlikwidujemy fermy futrzarskie, zabronimy wykorzystywania zwierząt w cyrkach i skończymy z chowem klatkowym.
Wsparcie dla opiekunów zwierząt. Wprowadzimy bon weterynaryjny dla potrzebujących seniorów opiekujących się zwierzętami, dzięki czemu zredukujemy liczbę zwierząt w schroniskach. Wdrożymy powszechny program pełnej refundacji kastracji, sterylizacji i czipowania zwierząt domowych, aby przeciwdziałać bezdomności zwierząt i wypieraniu innych gatunków z ekosystemu.
Ponadto dla ograniczenia działalności ferm przemysłowych istotna byłaby obiecywana przez Lewicę Ustawa antyodorowa: Wprowadzimy pojęcie uciążliwości zapachowej i wdrożymy przepisy dające organom administracji publicznej kompetencje w ograniczaniu lub eliminowaniu uciążliwości zapachowej.
Chcąc być sprawiedliwym, należy przyznać, że Prawo i Sprawiedliwość pod kątem ochrony zwierząt zaczynało całkiem dobrze. W 2018 r. wprowadzili ostrzejsze kary za znęcanie się nad zwierzętami (było za tym także KO i Lewica).
Największe rozczarowanie to jednak rezygnacja PiS z „Piątki dla zwierząt”. Na Ekowyborcy chwaliliśmy PiS za rozpoczęcie prac nad tą ustawą i pierwsze głosowania, w których zdecydowana większość posłów tej partii była po stronie zwierząt. Za ustawą było 176 z 229 głosujących. Tylko 38 parlamentarzystów ze Zjednoczonej Prawicy było przeciw, w tym ówczesny minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski i Henryk Kowalczyk – były minister środowiska. Cała Solidarna Polska – koalicjant PiS w Zjednoczonej Prawicy – głosowała przeciw, w tym Zbigniew Ziobro i Michał Woś. Natomiast posłowie i posłanki sprzymierzonego z PiS Porozumienia w większości wstrzymali się od głosu ( 15 osób), w tym Jarosław Gowin. Jednak Jadwiga Emilewicz – wiceprezes Rady Ministrów, minister rozwoju zagłosowała za ustawą.
Po przegłosowaniu Piątki dla zwierząt zaczęły się jednak masowe protesty hodowców, wspieranych m.in. przez Tadeusza Rydzyka i PiS wycofał się z dalszych prac nad Piątką dla zwierząt, czy innymi regulacjami, które oznaczałyby większą ochronę dla zwierząt, jakie zgłaszała np. Koalicja Obywatelska.
W obecnym programie PiS nie wspomina już nic o ochronie zwierząt, nie odpowiada też na pytania organizacji pro zwierzęcych. Obiecuje za to zwiększenie hodowli przemysłowych w Polsce.
Trzecia Droga (koalicja PSL i Polski 2050)
Komitet Wyborczy Trzecia Droga w liście wspólnych spraw nie ma żadnych postulatów dotyczących ochrony zwierząt. Stosunek do zwierząt jest tym, co zdecydowanie różni dwóch koalicjantów.
PSL od lat przeciwstawia się ustawom mającym zwiększyć ochronę zwierząt, głosowali przeciw Piątce dla zwierząt, za odstrzałem dzików w ramach LexArdanowski, wspierają przywileje myśliwych itd.
Powołamy Rzecznika Ochrony Zwierząt Prawa zwierząt wymagają ochrony ze strony państwa, a nie tylko obywateli. Powołamy organ, który zadba o ich prawa.
Zakaz produkcji naturalnych futer Zakażemy prowadzenia ferm futerkowych z ustawowym obowiązkiem rekompensat dla tej branży i stosownym okresem przejściowym dla poszanowania praw przedsiębiorców.
Ograniczenie bezdomności psów i kotów Wprowadzimy obowiązek czipowania psów i kotów, oraz wesprzemy finansowo samorządy w prowadzeniu programów sterylizacji.
Przedstawiciele Polski 2050 znajdują się też na listach ekokandydatów, popierających postulaty pro zwierzęce (linki poniżej). Można jednak mieć dylemat, czy głosując na listę Trzeciej Drogi, na przyjaznego zwierzętom kandydata z Polski 2050, nie wspiera się też przedstawicieli hodowców zwierząt czy myśliwych z listy PSL.
Przedstawiamy ostatnią z czterech zestawień, które dla Was przygotowaliśmy. Pytania wysłaliśmy do KW Koalicja Obywatelska, KW Prawo i Sprawiedliwość, KW Nowa Lewica, KW Trzecia Droga, KW Bezpartyjni Samorządowcy, KW Konfederacja. Nie odpowiedzieli: PiS, Konfederacja, Platforma Obywatelska, Inicjatywa Polska, Nowoczesna. Zachęcamy do zapoznania się z uzasadnieniami odpowiedzi.
15/19 Edukacja klimatyczna i ekologiczna jest niezbędna w XXI wieku. Obecnie uczniom brakuje właściwej wiedzy na temat zmiany klimatu i wpływu człowieka na środowisko, mimo że 3/4 młodych Polaków uznaje kryzys klimatyczny za największy problem współczesnego świata, a 60% z nich uważa, że to szkoła powinna wziąć na siebie obowiązek nauczania i kształtowania postaw ekologicznych. Informacje na temat tych zagadnień prezentowane są fragmentarycznie bez kształtowania myślenia przyczynowo–skutkowego o wpływie człowieka na środowisko. Tradycyjne przedmioty i godzina wychowawcza nie wystarczają do kompleksowego omówienia zagadnień związanych ze środowiskiem.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Edukacja klimatyczna powinna zostać ujęta w programie nauczania jako jedna z kluczowych kompetencji, którą dzieci i młodzież nabywają w szkole. Powinna wejść na stałe zarówno do podstawy programowej, planu nauczania szkół (np. w formie stałego programu wychowawczego „Tydzień o klimacie”) oraz działalności szkoły i jej współpracy ze środowiskami lokalnymi, w tym rodzicami, władzami samorządowymi, mieszkańcami.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Edukacja klimatyczna powinna zostać ujęta w programie nauczania, natomiast nie jako jeden, odrębny przedmiot, lecz jako element innych zajęć.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Borykamy się z denializmem na wielu płaszczyznach. Dla antynaukowych bredni jest tylko jedna skuteczna zaporo – edukacja. Szkoła musi kształtować postawy w oparciu o wiedzę naukową.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Aktualna podstawa programowa w szkołach jest już i tak mocno przeciążona, a obecne lekcje przyrody, geografii, wiedzy o społeczeństwie w wystarczający sposób edukują dzieci o zmianach klimatycznych i ochronie różnorodności biologicznej. Należy zwiększyć zakres tej wiedzy. Jesteśmy za wprowadzaniem regularnych ogólnopolskich kampanii informacyjnych przyczyniających się do zrozumienia korzyści i zaakceptowania zmian wynikających np. z decentralizacji źródeł energii, rozwoju energii jądrowej, wodorowej, OZE i konsekwencji zmian klimatycznych. Istotnym elementem edukacji będzie wiedza o regionie.
16/19 Zapewnienie dobrej jakości powietrza dzieciom i młodzieży w placówkach edukacyjnych. Według Światowej Organizacji Zdrowia, powietrze wewnątrz budynków ma większy wpływ na zdrowie i samopoczucie niż powietrze na zewnątrz. Powodem tego jest czas spędzany w pomieszczeniach oraz wyższa koncentracja zanieczyszczeń. Badania pokazują, że jakość powietrza w pomieszczeniach wpływa na zdrowie, zdolności intelektualne i przyswajanie wiedzy, przy czym narażenie na szkodliwe substancje jest wysokie wśród dzieci i młodzieży, które spędzają w klasach ponad 8 godzin dziennie. Przepisy, normy, czy wytyczne obowiązujące lub zalecane w różnych krajach wskazują, że kontrolowanie i zmniejszenie poziomu CO2 pozwoli na zachowanie odpowiednich warunków do nauki i rozwoju.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Wprowadzenie obowiązkowego systemu monitoringu poziomu dwutlenku węgla oraz szybkie uruchomienie ogólnopolskiego programu instalacji rozproszonych systemów wentylacji w placówkach edukacyjnych są ważnymi elementami poprawy zdrowia dzieci i młodzieży.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Wokół żłobków, przedszkoli i szkół podstawowych powinny zostać wytyczone lokalne strefy bez samochodów. Ze względu na lokalny charakter zanieczyszczeń powietrza powodowanego ruchem samochodowym wystarczy ograniczyć ruch na ulicach bezpośrednio sąsiadujących ze szkołami.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Zdecydowanie tak, jakość powietrza (nie tylko w klasach szkolnych) ma ogromny wpływ na zdrowie i wydajność pracy, będziemy o nią dbać.
17/19
Czas na profilaktykę i uwzględnienie chorób klimatozależnych w Narodowym Programie Zdrowia. Istnieje wiele danych naukowych dotyczących wpływu czynników środowiskowych, w tym zmiany klimatu, na zdrowie publiczne. Przykładem jest borelioza będąca wektorową chorobą, przenoszoną przez kleszcze. W Polsce w 2022 roku odnotowano 17 338 przypadków boreliozy, co stanowi ponad 8,5- krotny wzrost w przeciągu 20 lat (w 2002 roku odnotowano ok. 2000 przypadków). Około 10% kleszczy w Polsce jest nosicielami krętków Borrelia, które mogą również przenosić inne choroby zakaźne.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Narodowy Program Zdrowia powinien zostać uzupełniony o zapisy dotyczące monitorowania, wczesnej diagnozy i profilaktyki chorob zależnych od zmiany klimatu, takich jak borelioza i inne choroby wektorowe, oraz edukację na temat zagrożeń dla zdrowia płynących ze zmiany klimatu.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Polacy potrzebują kompleksowego i efektywnie działającego systemu profilaktyki zdrowotnej. Powinien on przede wszystkim stanowić odpowiedź na najbardziej dotkliwe problemy związane z rozwojem tzw. chorób cywilizacyjnych. Obecnie dostęp do profilaktyki nadal jest ograniczony a zgłaszalność na badania pozostaje na relatywnie niskim poziomie.
W programach profilaktycznych pozostaje bardzo wiele do zrobienia, gdyż te obecne realizowane są zaledwie w 20-30 procentach. W rezultacie Polska nadal odnotowuje np. wzrost zachorowań na raka piersi i raka szyjki macicy. Tymczasem programy profilaktyki zdrowotnej mają ogromne znaczenie i w wielu przypadkach pozwalają znacznie przedłużyć życie. Niemniej efektywność dotychczasowych metod zwiększenia odsetka osób uczestniczących w badaniach profilaktycznych pozostaje niewielka, a Polska nie osiąga średnich europejskich wskaźników w zakresie wczesnego wykrywania chorób. Dlatego jako Bezpartyjni Samorządowcy postulujemy następujące rozwiązania:
1) wdrożenie nowego, wieloletniego systemu profilaktyki obejmującego kompleksowe planowanie działań, nadzór nad ich realizacją oraz ocenę uzyskiwanych efektów; 2) poprawę skuteczności działań edukacyjno – informacyjnych; 3) usprawnienia systemowych rozwiązań dotyczących zbierania danych o realizacji świadczeń profilaktycznych i monitorowania działań wobec pacjentów z rozpoznanymi w czasie badań profilaktycznych chorobami; 4) położenie szczególnego nacisku na profilaktykę chorób onkologicznych; 5) wprowadzenie stałych badań profilaktycznych (w tym cytologii, USG piersi dla kobiet, badanie krwi pod katem chorób prostaty dla mężczyzn)jako obligatoryjnego elementu badań medycyny pracy przeprowadzanych w ramach stosunku pracy; 6) promowanie karmienia piersią jako istotnego elementu profilaktyki zdrowotnej dziecka i matki z uwagi na jego znaczenie w obniżaniu ryzyka niektórych nowotworów, otyłości i innych chorób cywilizacyjnych; 7) uznanie za priorytet samorządowych programów profilaktycznych.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, uważamy wczesną diagnostykę i profilaktykę za najtańszy sposób na poprawę stanu zdrowia i obniżenie kosztów leczenia.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Obecnie główne zagrożenie środowiskowe w Polsce to smog.
18/19 Wprowadzenie wymogu przeprowadzenia oceny oddziaływania inwestycji na zdrowie przez inwestora. Chociaż istnieje prawna możliwość przeprowadzenia oceny wpływu na zdrowie, to inwestorzy rzadko podejmują tę decyzję w ramach procedury oceny wpływu na środowisko. Dostępne liczne badania naukowe dotyczące związku między zdrowiem publicznym a czynnikami środowiskowymi, w tym zmianami klimatu, pozwalają na przeprowadzanie analiz i oszacowanie potencjalnego ryzyka dla zdrowia, takich inwestycji jak fermy przemysłowe.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Wprowadzenie do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przepisu, który obligowałby inwestora do przeprowadzenia oceny oddziaływania na zdrowie w raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko będzie stanowiło istotne działanie adaptacyjne.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, nie pozwolimy na inwestycje szkodliwe dla zdrowia.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Zdrowie obywateli jest wartością nadrzędną.
NIE MAM ZDANIA
KW Bezpartyjni Samorządowcy
19/19 Przywrócenie obowiązku cyklicznych badań psychologicznych i lekarskich dla myśliwych. Skutkiem tegorocznej nowelizacji ustawy o broni i amunicji jest zniesienie obowiązku cyklicznych badań psychologicznych i lekarskich, w tym okulistycznych. Biorąc pod uwagę, że 130 tys. członków Polskiego Związku Łowieckiego jest w posiadaniu niemal 70% zarejestrowanej broni palnej w Polsce, co stanowi około 300 tysięcy sztuk, zmiany w ustawie wpłynęły na bezpieczeństwo publiczne. Praktycznie każdego tygodnia media informują o nowych tragicznych wydarzeniach związanych z użyciem broni myśliwskiej.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Bezdyskusyjną normą powinno być to, żeby myśliwi dysponujący bronią palną, przechodzili regularne badania psychologiczne, lekarskie, w tym okulistyczne, świadczące o tym czy tej broni mogą używać w odpowiedzialny i bezpieczny sposób.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: W Polsce zdarzają się wypadki z udziałem broni myśliwskiej, ich ofiarami padają gatunki chronione, ale zdarza się, że także ludzie. Skoro społeczeństwo daje myśliwym przywilej posiadania broni, który jest ściśle reglamentowany, ma prawo wymagać badań kontrolnych od osób ją posiadających by czuć się bezpiecznie.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Naszym zdanie należy całkowicie zakazać polowań, które w dzisiejszych czasach są wyłącznie formą makabrycznej rozrywki i rozwiązać Polski Związek Łowiecki.
Przedstawiamy trzecie z czterech zestawień, które dla Was przygotowaliśmy. Pytania wysłaliśmy do Komitetu Wyborczego KO, Komitetu Wyborczego Prawo i Sprawiedliwość, Komitetu Wyborczego Nowa Lewica, Komitetu Wyborczego Trzecia Droga, Komitetu Wyborczego Bezpartyjni Samorządowcy, Komitetu Wyborczego Konfederacja. Nie odpowiedzieli: PiS, Konfederacja, Platforma Obywatelska, Inicjatywa Polska, Nowoczesna. Zachęcamy do zapoznania się z uzasadnieniami odpowiedzi.
10/19 Ochrona torfowisk, mokradeł oraz lasów kluczowa dla ograniczania skutków zmiany klimatu. Prawo do bezpiecznego środowiska jest nieodłącznym elementem prawa człowieka, istotnym także dla przetrwania innych form życia. Mokradła i lasy są kluczowymi i bezpłatnymi magazynami dwutlenku węgla. Magazynują także wodę. Dlatego zasadnym jest natychmiastowa ochrona torfowisk i mokradeł oraz wyłączenie 20% lasów z użytkowania gospodarczego w celu ich ochrony. Intensywne wycinanie lasów przyczynia się do przyspieszenia zmiany klimatu. Torfowiska i lasy są również ważne dla różnorodności biologicznej i ochrony zasobów wodnych, a także stanowią miejsce odpoczynku i rekreacji dla społeczeństwa.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Ochrona torfowisk i trwałe wyłączenie 20% obszarów leśnych z użytkowania gospodarczego jest koniecznym elementem działań na rzecz ograniczania zmiany klimatu i adaptacji do niej.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: W Polsce odwodnienie dotyka aż 86% powierzchni wszystkich torfowisk, co daje szacunkowo 1,26 mln ha osuszonych terenów bagiennych. Osuszanie torfowisk upośledza świadczone przez nie usługi ekosystemowe lub całkowicie je ich pozbawia. Odtwarzanie torfowisk jest kluczowe w sytuacji walki kryzysu klimatycznego i wodnego którego doświadczamy. Inne proponowane rozwiązania: 20% polskich lasów wyłączymy z gospodarki leśnej. Wśród nich znajdą się lasy komunalne i blisko aglomeracji, w których postawimy na funkcje społeczne i ochrony ekosystemów, a także lasy górskie, które powinny służyć między innymi do retencjonowania wody.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Ochrona lasów i torfowisk jest niezbędna dla ochrony natury I bioróżnorodności.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jeśli chodzi o torfowiska to opowiadamy się za rozbudową systemu tzw. małej retencji w duchu Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych, który wprowadza m.in. ochronę bagien czy mokradeł. Jesteśmy za rozwojem obszarów chronionych, ale jesteśmy także za racjonalną gospodarką leśną.
11/19 Nowe parki narodowe dla ochrony dziedzictwa przyrodniczego Polski. Obecnie powierzchnia parków narodowych w Polsce wynosi tylko 1 % i jednocześnie upłynęło ponad 20 lat od utworzenia ostatniego parku narodowego. Utworzenie nowych parków i powiększenie istniejących jest jedną z kluczowych kwestii ze względów przyrodniczych, ekonomicznych i społecznych. Zwiększenie procentu powierzchni parków narodowych nie dzieje się, ponieważ wiąże się z uzyskaniem zgody właściwych organów samorządu terytorialnego.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Potrzebne są zmiany obecnie obowiązujących regulacji, aby można było łatwiej powiększyć istniejące parki narodowe i utworzyć więcej obszarów ściśle chronionych.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Polska
Uzasadnienie: Potrzebujemy nowych obszarów ochronnych, w tym parków narodowych, ale chcemy zmienić myślenie o nich. Dla nas gminy powinny stać się kustoszami przyrody i czerpać wymierne korzyści z obecności parków narodowych. Dla lokalnych społeczności parki narodowe i inne formy ochrony przyrody powinny oznaczać korzyści, a nie obciążenia, a dla pracowników parków – prestiż i godne wynagrodzenia. Chcemy by park narodowy na terenie gminy tworzył potencjał do dodatkowego rozwoju społeczno-gospodarczego. Konieczne jest zniesienie barier w tworzeniu parków narodowych oraz wprowadzenie zachęt. Proponujemy mechanizm rekompensujący gminom ewentualne ubytki przychodów z tytułu utworzenia parku narodowego w okresie przejściowym, zanim zaczną mieć z niego korzyści oraz mechanizmy motywujące. Parki narodowe powinny być otwarte na różne aktywności – turystyka piesza, rowerowa, zbieranie runa leśnego… Przy tworzeniu listy nowych parków narodowych oraz poszerzenia już istniejących będziemy brać pod uwagę gotowe już listy nowych rezerwatów, przygotowane przez organizacje ekologiczne.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, uważamy, że kompetencje tworzenia parków narodowych i innych obszarów chronionych muszą wrócić e ręce ministerstwa ochrony środowiska.
12/19 Potrzeba systemowej zmiany modelu zarządzania gospodarką wodną w Polsce, uwzględniającej ochronę rzek. W tym celu potrzebne jest wyeliminowanie z przepisów wymogu prowadzenia prac regulacyjnych na rzekach, a także rezygnacja z budowy nowych obiektów hydrotechnicznych naruszających swobodny przepływ wód. Jednym z największych zagrożeń dla rzek w Polsce są tzw. specustawy (np. specustawa powodziowa czy odrzańska), ponieważ umożliwiają one inwestycje bez uwzględniania oceny oddziaływania na środowisko. Jednocześnie brakuje sprawnego monitoringu jakości wody alarmującego o przekroczeniu norm zanieczyszczeń.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Aby zapobiec kolejnym katastrofom rzecznym, powinno się uchylić szkodliwe dla rzek specustawy oraz objąć przynajmniej największe rzeki w Polsce siecią stałego, automatycznego monitoringu podstawowych parametrów tzw. fizykochemicznych, który umożliwi szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Wody Polskie powinny
ograniczyć pozwolenia wodnoprawne w taki sposób, by ścieki nie mogły powodować
przekroczenia krytycznych parametrów jakości wody oraz przywrócić jak najbardziej
naturalny stan wód w celu umożliwienia procesów samooczyszczania wody, retencji.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Polskie rzeki wymagają renaturyzacji i przywrócenia im naturalnego charakteru. Inne proponowane rozwiązania:
● Wprowadzimy skuteczną ochronę przed suszami i powodziami: obejmiemy ochroną mokradła, bagna i torfowiska oraz postawimy na małą retencję.
● Zatrzymamy nielegalny zrzut ścieków – wzmocnimy uprawnienia Inspekcji Ochrony Środowiska i zwiększymy kary dla „trucicieli”.
● Doprowadzimy do przeglądu wydanych już pozwoleń wodnoprawnych na zrzut ścieków pod kątem zmian klimatu.
● Rzeki dla ludzi, nie dla autostrad wodnych – nie pozwolimy na zabetonowanie polskich rzek i przywrócimy je do stanu naturalnego, w każdym miejscu, gdzie jest to możliwe.
● Katastrofa na Odrze nie może się powtórzyć, dlatego wprowadzimy nowoczesny system monitorowania jakości wód i ostrzegania przed przekroczeniem norm.
● Wzmocnimy bezpieczeństwo wodnego Polski – zreformujemy Wody Polskie, tak aby Państwo sprawnie dbało o jakość polskich wód.
● Przeniesiemy nadzór nad rzekami z ministerstwa infrastruktury do ministerstwa właściwego dla spraw środowiska.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jako Bezpartyjni Samorządowcy mamy systemowy program rozwiązań w gospodarce rzecznej.
-Wprowadzić zasady elastycznych pozwoleń wodnoprawnych, które będą korelowały z dopuszczalne parametry ścieków z poziomem wód w rzekach. Dzięki czemu będzie można zmniejszać parametry zrzucanych ścieków w miesiącach z niskimi stanami wód w rzekach, czyli np. od maja do września
-Wprowadzić cyfrowy system monitorowania jakości wody w rzekach. System informowałby o najważniejszych parametrach (PH, przewodność, temperatura, barwa, mętność). System tego typu pozwoliłby na kontrolowanie stanu zanieczyszczenia rzek i przeciwdziałanie katastrofom. Jego głównym zdaniem byłoby sygnalizowanie zagrożenia -zasolenie (wzrost przewodności), zanieczyszczenie np. nawozami spływającymi z pól (zmiana pH), pojawienie się zwiększonej ilości ścieków (wzrost temperatury). Docelowo stałym monitoringiem objęte powinny zostać główne rzeki w Polsce.
13/19 Budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego zagrożeniem dla obszarów chronionych i korytarzy ekologicznych. Inwestycja może spowodować liczne, nieodwracalne zmiany w środowisku naturalnym. Inwestycja będzie miała także negatywny wpływ na produkcję rolną na gruntach klasy bardzo dobrej i dobrej w wielu miejscach kraju. Ponadto, rozwój transportu lotniczego w obliczu kryzysu klimatycznego jest sprzeczny z celem redukcji emisji gazów cieplarnianych.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Postulowane przez liczne środowiska rozwiązanie Spółki Celowej Centralny Port Komunikacyjny i zaniechanie przygotowań do realizacji projektów CPK wraz z inwestycjami towarzyszącymi jest konieczne dla starań Polski o ochronę bioróżnorodności.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Odstąpimy od budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego, zachowując towarzyszące CPK inwestycje kolejowe. Przy wytyczaniu tras kolei będziemy brali pod uwagę głos społeczny. Zamiast tego skupimy się na rozbudowie sieci szybkich kolei dalekobieżnych. Wzorem austriackim będziemy rozwijać ofertę polskich kolei na trasach międzynarodowych.
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Nowe linie kolejowe, proponowane w ramach CPK, nie biorą pod uwagę dzisiejszych i przyszłych potrzeb transportowych Polek i Polaków. Podporządkowanie całej koncepcji rozbudowy sieci kolejowej dowożeniu pasażerów do projektowanego tzw. megalotniska jest jedną z największych słabości projektu CPK. Jedynie niewielki ułamek liczby pasażerów (według szacunków ekspertów dla trasy Kraków – Warszawa będzie to około 5% ogólnej liczby pasażerów) za cel podróży obierze “megalotnisko”. Dla pozostałych pasażerów najważniejszym będzie, aby dostać się sprawnie i komfortowo z jednego miasta do drugiego. Inwestycja nie rozwiązuje problemu, jakim jest brak linii kolejowych między aglomeracjami, które są niezbędne do zaoferowania atrakcyjnej sieci połączeń dla mieszkańców całego kraju i nie daje perspektyw dalszego, zrównoważonego rozwoju dla poszczególnych regionów. CPK doprowadzi ponadto w krótkim czasie do upadku lotnisk regionalnych, które są dzisiaj chętnie wybierane przez pasażerów i przewoźników z uwagi na korzystne położenie blisko odbiorców usług. Inne proponowane rozwiązania:
Konieczne jest przygotowanie pełnej analizy wpływu projektu na bioróżnorodność – obejmującej kwestie przecięcia szlaków migracyjnych zwierząt, siedlisk i przestrzeni lęgowych konkretnych gatunków, a przez to wybór opcji możliwie jak najmniej szkodliwej dla środowiska przyrodniczego. Innym ważnym tematem z punktu widzenia środowiska naturalnego (w tym dla komfortu życia człowieka) jest źródło energii, które ma napędzać pociągi KDP. Z pełną świadomością, że kolej jest ekologiczną formą transportu, warto zwrócić uwagę na to na ile projekt czerpiący środki z zielonej transformacji przewiduje rzeczywiste czerpanie energii ze źródeł odnawialnych i może przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Projekt CPK jest szkodliwy dla środowiska, jest przejawem prowincjonalnej manii wielkości, nie ma żadnego uzasadnienia ekonomicznego, ani komunikacyjnego i z tych powodów musi zostać zatrzymany natychmiast.
ZDECYDOWANIE NIE ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Centralny Port Komunikacyjny to strategiczna inwestycja w Polsce i powinna zyskiwać poparcie ponad politycznymi podziałami. Jesteśmy w szczególności za tym, aby w pierwszej kolejności w ramach CPK doprowadzić do finału budowę tras szybkich kolei.
14/19 Gospodarka obiegu zamkniętego kluczowa dla budowania zrównoważonej przyszłości. Światowe gospodarki przechodzą transformację w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego, aby tworzyć zrównoważone systemy produkcji i konsumpcji, efektywnie wykorzystywać zasoby, ograniczać produkcję odpadów i emisję oraz chronić środowisko. Ważne jest uznanie unijnego stanowiska, które klasyfikuje spalarnie jako szkodliwe dla środowiska oraz skupienie się na prewencji i promocji działań takich jak selektywna zbiórka, kompostowanie, beztlenowe przetwarzanie bioodpadów i recykling materiałów.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
W Polsce powinno obowiązywać moratorium na budowę nowych spalarni odpadów komunalnych.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Spalarnie odpadów są reliktem przeszłości, stawiamy na nowoczesną gospodarkę obiegi zamkniętego.
RACZEJ NIE ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: W Polsce funkcjonują już spalarnie odpadów. Kilka nowych jest w budowie. Cele gospodarki obiegu zamkniętego sprawiają, że budowa nowych spalarni nie będzie opłacalna i moratorium nie jest konieczne. Dodatkowo, państwo nie powinno dofinansowywać przedsięwzięć trwale nierentownych.
ZDECYDOWANIE NIE ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Wdrażanie nowych technologii pozwala na budowę dzisiaj przyjaznych środowisku spalarni odpadów. Takie spalarnie funkcjonują dzisiaj np. w Niemczech czy Austrii.
Przedstawiamy drugie z czterech zestawień, które dla Was przygotowaliśmy. Pytania wysłaliśmy do : KW Koalicja Obywatelska, KW Prawo i Sprawiedliwość, KW Nowa Lewica, KW Trzecia Droga, KW Bezpartyjni Samorządowcy, KW Konfederacja. Na pytania nie odpowiedzieli: PiS, Konfederacja, Platforma Obywatelska, Inicjatywa Polska, Nowoczesna. Zachęcamy do zapoznania się z uzasadnieniami odpowiedzi.
6/19 Lokalna, ekologiczna żywność i dieta planetarna powinny być podstawą wyżywienia w publicznych placówkach w Polsce. Wprowadzenie zielonych standardów dla zamówień publicznych zbiorowego żywienia wiąże się z pożądanym rozwojem rolnictwa ekologicznego oraz zmniejszeniem marnotrawstwa żywności. Jednocześnie wpływa na ograniczenie zużycia pestycydów, sztucznych nawozów czy antybiotyków oraz redukuje emisję CO2. Dieta planetarna, czyli oparta na lokalnych i sezonowych warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach, białkach roślinnych i ograniczonym spożyciu mięsa, pozwoli na redukcję negatywnego wpływu na środowisko i zdrowie publiczne.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
W interesie społecznym i gospodarczym jest wprowadzenie lokalnej, ekologicznej żywności i diety planetarnej do placówek publicznych, takich jak szkoły czy szpitale.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jednym z głównych postulatów Bezpartyjnych Samorządowców jest wprowadzenie w szkołach dla uczniów bezpłatnych, zdrowych, zbilansowanych posiłków. Permanentna codzienna gonitwa powoduje stres, a ciężko pracujący rodzice często nie są w stanie zapewnić regularnych i zdrowych obiadów swoim dzieciom. Widzimy falę otyłości, widzimy, że odbija się to na zdrowiu dzieci, chęci do nauki i na atmosferze w naszych domach. Dzięki naszemu programowi dzieci będą miały dostęp do zdrowej polskiej żywności, a lokalni producenci i rolnicy uzyskają nowych odbiorców. Program ten będzie bazował na zdrowej polskiej żywności najlepiej dostarczanej szkołom bezpośrednio od lokalnych producentów i rolników.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Dieta roślinna jest jednym z elementów ochrony planety przez zmianami klimatu.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Lokalni rolnicy, produkujący zdrową, ekologiczną żywność, nie są w stanie konkurować cenowo z globalnymi producentami żywności. Trzeba też zaznaczyć, że Polska jest jednym z krajów w Europie, w którym najszybciej rośnie liczba dzieci z nadwagą i otyłością. Jako społeczeństwo spożywamy też ponad dwa razy więcej mięsa niż zaleca Światowa Organizacja Zdrowia, a to właśnie mięso jest dziś pierwszym czynnikiem kancerogennym. Wprowadzenie lokalnej żywności, produkowanej przez polskich rolników z większym uwzględnieniem diety roślinnej, jest częścią rozwiązania problemów zdrowotnych, odpowiedzią na kryzys żywnościowy, a także kryzys klimatyczny czy kryzys różnorodności biologicznej.
7/19 Ograniczenie hodowli przemysłowej jest w interesie zdrowia publicznego. W ostatnich latach liczba ferm przemysłowych znacząco wzrosła, powodując problemy społeczne i środowiskowe. Lokalizacja ferm blisko obszarów zamieszkałych prowadzi do uciążliwości, takich jak nieprzyjemne zapachy, plagi insektów i gryzoni, hałas, uszkodzone drogi oraz spadek wartości nieruchomości. Dodatkowo, intensywna hodowla stanów zagrożenie epidemiologiczne, zanieczyszczając powietrze, wodę i glebę, a także wpływając na antybiotykooporność. Skala braku akceptacji dla ferm przemysłowych jest widoczna w liczbie protestów społecznych, których było już około 2000 w Polsce.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Redukcja wysokoemisyjnej hodowli przemysłowej przyczyni się do poprawy zdrowia publicznego, ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, redukcji zanieczyszczeń środowiska, rozwoju gospodarstw ekologicznych oraz realnej poprawy dobrostanu zwierząt hodowlanych.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, taka redukcja hodowli przemysłowej jest centralna częścią naszego programu.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Ludzie mają prawo do życia bez hałasu i smrodu, do życia w czystym środowisku w tym dostępu do czystej wody. Władze mają obowiązek wspierać obywateli w działaniach na rzecz ochrony środowiska (art. 74 Konstytucji). Intensyfikacja i koncentracja chowu zwierząt to szereg zagrożeń dla zdrowia publicznego oraz społeczności lokalnych, a także dla środowiska. Olbrzymie fermy przyczyniają się także do zaniku małych i średnich gospodarstw. Inne proponowane rozwiązania:
1.Dopuszczenie przemysłowego chowu zwierząt jedynie w lokalizacjach
posiadających miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP).
2.Wprowadzenie reguł planistycznych lokujących przemysłowe obiekty hodowlane
w bezpiecznych odległościach od siedzib ludzkich oraz od siebie nawzajem.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Zgadzamy się z tym, że należy zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych produkowanych także przez hodowlę przemysłową. Nie jesteśmy jednak za odgórnym zamykaniem w Polsce hodowli zwierząt. Jesteśmy za rozwojem lokalnych ekologicznych hodowli, nie za rozwojem masowej hodowli przemysłowej.
8/19 Retencja wody i zapobieganie suszom wymagają zmian w obecnym modelu zarządzania zasobami wodnymi. Nasilające się problemy z suszami w Polsce wymagają rezygnacji z finansowania nieefektywnych inwestycji hydrotechnicznych na rzekach, takich jak regulacje, stopnie wodne czy jazy, które przyczyniają się do utraty wrażliwego zasobu. Zamiast tego, należy przekierować środki na modernizację systemów retencji wody. Ważne jest również, aby zapewnić odpowiednie finansowanie dla realizacji celów „Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych”, co przyczyni się do poprawy zarządzania ryzykiem suszy w rolniczych obszarach i ochrony środowiska.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Usunięcie z ustawy Prawo wodne przepisów wymuszających prowadzenie działań takich jak sztuczne pogłębianie rzek i rowów melioracyjnych prowadzone w ramach tzw. utrzymania wód, przyczyni się do łagodzenia skutków susz rolniczych i jej zapobieganiu.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Naturalne i nieuregulowane rzeki zapewniają nam bezpieczeństwo w trakcie powodzi i okresów suszy. Regulacja biegu rzek i ich skracanie, połączone z zagospodarowywaniem terenów zalewowych prowadzi do zwiększania częstotliwości, zasięgu i siły niszczącej kolejnych powodzi, zmniejsza odporność środowiska na brak opadów i prowadzi do generowania coraz większych strat. Zanieczyszczenia, prostowanie i regulacja rzek oraz ich przegradzanie doprowadziły do drastycznych zmian ekosystemów rzecznych i spadku ich różnorodności biologicznej.
Inne proponowane rozwiązania: Renaturyzacja rzek i odtwarzanie torfowisk tam, gdzie jest to możliwe. Zaniechanie planów przekształcenia rzek w drogi wodne. Przeniesienie zarządzania wodami do Ministerstwa Środowiska. Dopłaty dla rolników za retencjonowanie wody. Wsparcie naturalnej retencji. Wsparcie praktyk rolniczych prowadzących do retencjonowania wody.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Uważamy, że najskuteczniej i najtaniej oraz z wielkim pożytkiem dla bioróżnorodności będzie zdać się w sprawie retencji wody na siły natury.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Problemy związane z zarządzaniem zasobami wodnymi są rozpoznane jako kapitałochłonne. Potrzebny jest system zarządzania w układzie zlewni rzek jako uzupełnienie zarządzania podyktowanego podziałem administracyjnym. Mała retencja jest zasadna dla zatrzymania każdej ilości wody, która pojawia się na danym terenie. Poziom wód w rzekach i akwenach na terenie Polski obniża się, dlatego od zwiększenia poziomu retencji i dostosowania jej do zmian poziomu wód w rzekach zależeć będą: bezpieczeństwo, jakość życia mieszkańców, planowanie i realizowanie rozwoju w obszarze gospodarczym. Opowiadamy się za rozbudową systemu tzw. małej retencji w duchu Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych, który wprowadza m.in. ochronę bagien czy mokradeł. Retencja to także walka z suszą w rolnictwie, dlatego postulujemy: zwiększenie retencji w małych i dużych zbiornikach na terenach rolniczych objętych suszą, mające znaczenie dla środowiska, rolnictwa, leśnictwa i gospodarki na obszarach przyległych; wykorzystanie m.in. zbiorników pokopalnianych do prowadzenia gospodarki retencyjnej i przeciwpowodziowej; wprowadzenie do systemu edukacjitematyki w zakresie zapobiegania suszy i koordynacji działań powiązanych z przeciwdziałaniem suszy i jej skutków; wprowadzenie systemowych rozwiązań dla rolników, sadowników, ogrodników w zakresie ,,pomocy suszowej”, poprzez możliwość zgłoszenia rozbieżności między wynikami Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) a obserwacją strat w polu; uruchomienie ogólnokrajowego programu „Wsparcie Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej”, który będzie miał na celu zwiększenie liczby sieci stacji meteorologicznych w regionach. Gęstsza sieć stacji poprawi zarówno dokładność pomiarów, jak i śledzenie i analizowanie warunków pogodowych. Zdecydowanie działania te polepszą precyzyjność wyznaczania granic obszarów objętych suszą rolniczą. System będzie uzupełnieniem krajowej sieci stacji meteorologicznych pracujących w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej administrowanej przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa –Państwowy Instytut Badawczy w Puławach.
9/19 Systemowe i skuteczne przeciwdziałanie bezdomności zwierząt, tj. obowiązek czipowania i sterylizacji psów oraz kotów nieprzeznaczonych do dalszej hodowli. W schroniskach dla bezdomnych zwierząt w Polsce przebywa około 100 000 psów i 30 000 kotów. Schroniska są przepełnione, a wiele zwierząt przebywa w nich aż do śmierci, nie znajdując nowych domów. Pomimo obowiązywania od lat w gminach programów opieki nad zwierzętami i zapobiegania bezdomności, większości gmin środki finansowe wystarczają tylko na wyłapywanie i umieszczanie psów i kotów w schroniskach, co nie zmniejsza problemu bezdomności zwierząt. Organizacje prozwierzęce, zaangażowane w ratowanie porzuconych psów i kotów, od lat wskazują, że jedynymi skutecznymi rozwiązaniami tego problemu byłoby wprowadzenie obowiązkowego czipowania wraz z rejestracją właściciela oraz ograniczenie rozmnażania przez wprowadzenie powszechnej sterylizacji zwierząt domowych nieprzeznaczonych do dalszej hodowli.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Wprowadzenie obowiązku czipowania psów i kotów wraz z rejestracją właściciela oraz obowiązkowej sterylizacji zwierząt domowych nieprzeznaczonych do dalszej hodowli lub wprowadzenie podatku od zwierząt, które nie są wysterylizowane, spowodowałoby w ciągu kilku lat znaczne zmniejszenie liczby bezdomnych zwierząt.
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Zwierzęta – nasi bracia mniejsi! Zwierzę nie jest rzeczą! To podstawowa zasada, którą kierujemy się w Polsce 2050, kiedy myślimy o zwierzętach. Czas na większą ochronę praw zwierząt i chcemy tę zmianę przeprowadzić! Wprowadzimy zakaz odbierania zwierząt towarzyszących przez komorników! Wprowadzimy obowiązkową rejestrację psów i kotów i ich chipowanie. Dane umieścimy w jednej bazie danych tzw. PiESEL. Zwierzęta w schroniskach będą
podlegały kastracji i sterylizacji. Inne proponowane rozwiązania: Zakaz pseudohodowli psów.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, proponowane działania są częścią naszego programu i uważamy je za skuteczne w walce z bezdomnością zwierząt i poprawia ich dobrostan.
“Najważniejsze wybory dla polskiej przyrody i klimatu od 1989 r.” już za rogiem, więc tradycji musi stać się zadość. Od dziś zaczynamy udostępniać odpowiedzi na pytania, które wysłaliśmy: KW Koalicja Obywatelska, KW Prawo i Sprawiedliwość, KW Nowa Lewica, KW Trzecia Droga, KW Bezpartyjni Samorządowcy, KW Konfederacja. Na pytania nie odpowiedzieli: PiS, Konfederacja, Platforma Obywatelska, Inicjatywa Polska, Nowoczesna. Zachęcamy do zapoznania się z uzasadnieniami odpowiedzi.
1/19
Przeznaczenie 100% wpływów z systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2 (EU ETS) na transformację energetyczną. Obecny system zarządzania środkami z EU ETS w Polsce w zbyt małym stopniu wspiera transformację energetyczną. Rocznie do polskiego budżetu napływa ponad 20 mld zł, a prognozy mówią o nawet 200 mld zł do 2030 roku. W większości przypadków te środki przepadają w różnych obszarach budżetu. Aby zapewnić społecznie sprawiedliwe rozwiązanie, należy przeznaczyć te fundusze w 100% na transformację energetyczną, szczególnie na modernizację sieci energetycznych i inne, ekologiczne inwestycje. W tym celu potrzebne jest powołanie Funduszu Transformacji Energetyki.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Powołanie Funduszu Transformacji Energetyki i przeznaczenie 100% wpływów z handlu emisjami (ETS) – w połowie na modernizację sieci energetycznych, i w połowie na inne zielone inwestycje, np. termomodernizację budynków, czy rozwój spółdzielni energetycznych – przyczyni się do przyspieszenia transformacji energetycznej w Polsce:
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Naszym zdaniem oprócz większych nakładów na transformację energetyczną należy także przeznaczyć dużą część środków z opłat ekologicznych (emisja co2) na rozwój transportu publicznego i bezemisyjnego. Transport drogowy stanowi jedno z głównych źródeł zanieczyszczeń powietrza emitowanych w wyniku spalania głównie importowanych surowców naftowych i gazowych. Obecnie od emitentów zanieczyszczeń pobierana jest opłata emisyjna. Średnia cena praw do emisji jednej tony CO2wynosi ponad 60 euro. Roczne przychody budżetu z tego tytułu wynoszą ponad 25 mld zł rocznie. Z tego źródła oprócz finansowania inwestycji w odnawialne źródła energii i efektywność energetyczną, będziemy finansować efektywny energetycznie transport publiczny.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Fundusze ETS należy traktować jak fundusze celowe, a nie jak dodatkowy dochód dla budżetu państwa. Popieramy powołanie opisanego wyżej Funduszu Transformacji Energetyki.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Całość przychodów z systemów EU ETS (ETS1 oraz ETS2) powinno być przeznaczone na modernizację. To jeden z kluczowych postulatów Polski 2050. Priorytetem powinny być inwestycje w sieci przesyłowe i dystrybucyjne. Nie ma natomiast potrzeby wyznaczania sztywnych progów/limitów między konkretne obszary, które będą zmieniać się w czasie.
2/19
Termomodernizacja budynków oraz poprawa efektywności energetycznej stanowią jedne z największych wyzwań transformacji energetycznej w Polsce. Około 1,8 mln domów jednorodzinnych w Polsce nie ma izolacji cieplnej, a 12% mieszkańców żyje w ubóstwie energetycznym. Dlatego zasadne są szerokie działania w celu poprawy efektywności energetycznej budynków, uwzględniające nowelizację zasad etykietowania budynków. Natomiast wsparcie procesu poprawy efektywności energetycznej w sektorze gospodarczym wiąże się z powołaniem organu nadzorującego i podniesieniem roli Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Najtańszą energią jest energia niezużyta, dlatego należy się kierować zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Powołanie organu nadzorującego poprawę efektywności energetycznej oraz rozpoczęcie skutecznych działań na rzecz przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu, przyczynią się do skutecznej transformacji energetycznej w Polsce:
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Walka z ubóstwem energetycznym wymaga wzmocnienia roli organów regulacyjnych, w tym URE. Inne proponowane rozwiązania: Tam, gdzie to możliwe, termomodernizacja powinna być połączona z wymianą źródła ciepła na nisko czy zeroemisyjne. Ustawę o wspieraniu termomodernizacji i remontów należy zmienić tak, by państwo – w uzasadnionych społecznie przypadkach – mogło finansować głęboką modernizację. W przypadku najuboższych ciężar inwestycji powinno w całości brać na siebie państwo. Takie połączenie inwestycji poprawi komfort cieplny mieszkańców, obniży rachunki za energię i zbliży nas do neutralności klimatycznej. Większość stojących dziś budynków będzie wciąż użytkowana w 2050 r. Jeśli nie poprawimy ich standardu, za 30 lat wciąż będą one znaczącym źródłem emisji gazów cieplarnianych. Polska powinna przyspieszyć termomodernizację budynków tak, by co roku, jej tempo obejmowało 5 proc. ogółu budynków rocznie. Pozwoli to nie tylko na poprawę warunków bytowych społeczeństwa, ale też wzmocni sektor budowlany, w tym lokalne, małe i średnie firmy. Za ok. 10 mld zł można by w kilka lat dofinansować wymianę wszystkich tradycyjnych kotłów węglowych. Znaczne środki mogłyby być rozdysponowane na termomodernizację i walkę z ubóstwem energetycznym.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Bardzo dobrze znany nam jako Bezpartyjnym Samorządowcom problem lokalny. Bardzo duże dofinansowania do termomodernizacji budynków użyteczności publicznej i mieszkań komunalnych były dotychczas realizowane dzięki wsparciu środków z Unii Europejskiej. Te środki są z perspektywy na perspektywę coraz mniejsze i nie obejmują domów jednorodzinnych. Należy naszym zdaniem utworzyć krajowy program poprawy efektywności energetycznej, który będzie realizował nie tylko ten problem, ale także unowocześniał Polski system przesyłu energii.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Najtańsze źródło energii to bez wątpienia energia zaoszczędzona. Termomodernizacja budynków, efektywność energetyczna oraz redukcja energochłonności w całej gospodarce są pilnie potrzebne.
3/19
Rozwój transportu publicznego, infrastruktury rowerowej i pieszej podstawą sprawiedliwości społecznej i redukcji emisji z transportu w miastach. Emisje dwutlenku węgla w 2019 roku stanowiły ok. 25% unijnych emisji, z czego 71,7% przypadało na transport drogowy. W Polsce stanowiły 20,6% krajowych emisji w 2020 roku. W przeciwieństwie do innych sektorów, emisje transportowe w Polsce wzrosły o 223% w okresie między 1990 a 2021 rokiem, podczas gdy w UE, w tym samym okresie, obserwowano spadek o 3%. Cel budowy neutralnej pod względem klimatycznym gospodarki jest silnie powiązany z ograniczeniem lub wręcz wyeliminowaniem emisji z sektora transportu.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Przeznaczenie min. 25% środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Drogowego na finansowanie infrastruktury rowerowej i pieszej istotnie przyczyni się do rozwoju zrównoważonych miast w Polsce zgodnie z koncepcją „15-minutowych miast”:
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: W naszym programie “zrównoważonej mobilności” mówimy m.in. o potrzebie przyjęcia nowego programu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego m.in. poprzez systemowe plany uspokajania ruchu nie tylko w dużych aglomeracjach, ale również w mniejszych miejscowościach i wsiach, przez które przebiegają drogi tranzytowe w charakterze dróg krajowych, wojewódzkich czy powiatowych – platformowe przejścia dla pieszych, światła, ronda, wyspy, odcinkowe pomiary prędkości (dziś blisko 100% wniosków o OPP jest odrzucanych), wykorzystanie środków z KPO na przyśpieszenie budowy obwodnic, upublicznienie zadań z zakresu “planu ochrony zdrowia i życia pieszych i rowerzystów” oraz “planu redukcji liczby skutków zdarzeń drogowych” nad którymi pracuje GDDKiA, dopuszczenie do konsultacji społecznych z zakresu tych zadań organizacji reprezentujących interesy pieszych, osób z niepełnosprawnościami i rowerzystów. W naszym programie zawarliśmy hasło “chodnik w każdej wsi”. Dodatkowe środki powinny pojawić się również na adaptację byłych dróg krajowych do potrzeb lokalnych mając na uwadze poprawę jakości życie lokalnej społeczności i wsparcie lokalnych biznesów przez przyjazne projektowanie dróg i chodników dostosowane do ruchu lokalnego. Uspokojenie ruchu poprzez odpowiednie zaprojektowanie drogowej infrastruktury oraz właściwe oznakowanie na drogach o statusie gminnym i drogach o statusie dróg miejskich/osiedlowych znacząco przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa najbardziej narażonych uczestników ruchu, w tym pieszych i rowerzystów. Pozwoli również zaoszczędzić spore środki na budowę dodatkowej infrastruktury rowerowej wzdłuż dróg gminnych i osiedlowych, gdyż dzięki uspokojeniu ruchu na ww. drogach pieszy i rowerzysta będzie mógł bezpiecznie korzystać z istniejącej drogi. Aby osiągnąć ten cel należy rozważyć oddanie gminom pełnię kompetencji “władzy” nad drogami gminnymi. Inne proponowane rozwiązania:
● Podejmiemy wyzwanie Wizji Zero – drogi będą budowane i zmieniane tak, aby na nich nie ginęli ludzie. Ruch tranzytowy na drogach krajowych i wojewódzkich będzie nadal sukcesywnie wyprowadzany na obwodnice, a odcinki uwolnione od tego ruchu – dostosowane do potrzeb lokalnej społeczności.
● Przywrócimy chodniki pieszym! Chodnik powinien służyć pieszym i osobom niezmotoryzowanym. Samorządy wyposażymy w narzędzia czynnego kształtowania podaży miejsc parkingowych w zgodzie z ideą zrównoważonej mobilności.
● Chodnik w każdej wsi! Drogi o wysokim natężeniu ruchu, przede wszystkim krajowe i wojewódzkie, zostaną wyposażone w wydzielone trasy dla niezmotoryzowanych. Na terenie zabudowanym pojawi się przestrzeń z pierwszeństwem dla pieszych, poza nim również – dla rowerów. W miastach część ulic uzyska albo uspokojenie ruchu albo wydzieloną drogę rowerową.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Wsparcie rozwoju infrastruktury rowerowej i pieszej jest jednym z naszych priorytetów.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jednym głównych postulatów Bezpartyjnych Samorządowców jest przekształcenie Funduszu Drogowego w Fundusz Rozwoju Transportu Publicznego. Naszym zdaniem należy wspierać rozwój całego publicznego transportu zbiorowego. Fundusz drogowy dysponuje dziś środkami w wysokości 23,5 miliardów złotych rocznie. Dzięki temu możliwe jest realizowanie inwestycji drogowych o krajowym znaczeniu; budowanie autostrad i dróg ekspresowych. Powołanie stworzenie funduszu drogowego umożliwiło rozpoczęcie budowy sieci 8 tysięcy dróg ekspresowych. Bez zabezpieczenia dodatkowych środków na transport publiczny nie będzie możliwy jego rozwój i skuteczna walka z wykluczeniem komunikacyjnym. Zabezpieczenie środków na ten cel nie wymaga wprowadzania nowych obciążeń podatkowych, lecz jedynie przesunięcia środków z innych już istniejących źródeł.
4/19
Potrzeba planu odbudowy polskiej kolei. Od początku lat 90-tych nie powstał w Polsce jednolity, wieloletni plan rozwoju i finansowania kolei. Począwszy od 1989 roku sieć drogową w Polsce zwiększono o około 48%, budując ponad 200 000 km dróg, w tym ponad 5 tys. kilometrów autostrad i dróg ekspresowych. Tymczasem w przypadku kolei z 26,6 tys. kilometrów sieci istniejącej w 1989 roku pozostało ok. 19,5 tys. km. Podczas gdy na budowę dróg zostały stworzone wieloletnie programy finansowane i gwarantowane z budżetu państwa, inwestycje kolejowe finansowane były głównie ze środków pochodzących z UE. Zjawiska te spowodowały dominujący wzrost transportu indywidualnego i towarowego kosztem transportu publicznego, rosnące emisje CO2 (w Polsce ponad 90% emisji w sektorze transportu stanowi transport drogowy) i jednocześnie pogłębienie problemu wykluczenia komunikacyjnego, szczególnie odczuwalne wśród młodych i starszych mieszkańców mniejszych miejscowości.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Należy utworzyć jednolity, wieloletni Krajowy Program Odbudowy Kolei, finansowany na stałe głównie z budżetu państwa, m. in. ze środków pochodzących z przychodów z akcyzy za paliwa (min. 70% na Fundusz Kolejowy), mający za zadanie przywrócenie, modernizację i rozbudowę sieci kolejowej. Pozwoli to rozwiązać problem wykluczenia komunikacyjnego, wzrost znaczenia transportu publicznego i znaczną redukcję emisji CO2:
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Stworzymy wspólny Fundusz Transportowy dla dróg i kolei, aby zachować równowagę i przyspieszyć podnoszenie z zapaści polskiej sieci kolejowej. Zgodnie z postulatami podnoszonymi przez branżę kolejową, przekształcimy zarządcę infrastruktury kolejowej, PKP PLK, w agendę rządową i wyposażymy ją w analogiczne uprawnienia jak Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad.
● Przywrócimy połączenia kolejowe we wszystkich miastach, powyżej 10 tysięcy mieszkańców, które utraciły je po 1989 r. Pomożemy je uzyskać tym, które ich nigdy nie miały.
● Zwiększymy konkurencyjność, atrakcyjność i dostępność kolei. Aby to osiągnąć rozbudujemy lub zmodernizujemy 6 tysięcy km torów, kilkadziesiąt nowych stacji i kilkaset przystanków kolejowych, ponadto stworzymy funkcjonalne węzły przesiadkowe.
● Wyrównamy uwarunkowane historycznie różnice w gęstości sieci: koniec z podziałem na Polskę A i B!
● Dążąc do przywrócenia roli kolei jako środka transportu pierwszego wyboru również w połączeniach dalekobieżnych, do roku 2040 wybudujemy – zamiast kolei dojazdowej do CPK – 3.500 km sieci KDP łączącej największe aglomeracje. Umożliwi to nie tylko zaoferowanie konkurencyjnych względem transportu samochodowego i lotniczego czasów przejazdu wewnątrz kraju, ale też uruchomienie szybkich połączeń do naszych sąsiadów. Inne proponowane rozwiązania:
● Do roku 2030 przeznaczymy 10 mld zł na zwiększenie przepustowości istniejących szlaków kolejowych i na poprawienie dostępności do infrastruktury kolejowej dla przewoźników towarowych poprzez budowę terminali przeładunkowych, stacji i torów stacyjnych.
● Do roku 2040 wprowadzimy cykliczny rozkład jazdy na całej sieci kolejowej w Polsce.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jest to jeden z główny postulatów Bezpartyjnych Samorządowców, dotyczących rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Inne proponowane rozwiązania:
Dodatkowo naszym zdaniem należy zabezpieczyć środki na rewitalizację i funkcjonowanie lokalnych linii kolejowych. Środki przeznaczane z krajowego programu kolejowego są wydatkowane przede wszystkim na modernizację głównych magistrali kolejowych. Tymczasem na terenie Polski znajduje się kilka tysięcy kilometrów nieczynnych linii kolejowych, na których naprawę i rewitalizację nie przeznacza się środków finansowych. Problem ten w szczególności dotyczy ziem zachodnich, na których istniała bardzo gęsta sieć połączeń kolejowych. Wraz z zabezpieczeniem właściwych środków na finansowanie transportu publicznego możliwe i zasadne stanie się wykorzystanie części z tych linii do realizacji przewozów o charakterze służby publicznej.
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Uważamy, że transport szynowy jest najlepszą formą transportu publicznego – zarówno w transporcie osób i towarów – pod względem efektywności, wydajności, bezpieczeństwa, ekonomicznym i ekologicznym. Dlatego będziemy go szybko i znacząco rozwijać.
5/19
Wyznaczenie konkretnej daty odejścia od węgla jest kluczowe dla strategii transformacji energetycznej. Rok 2030 jest wskazywany w raporcie IPCC jako ostateczna data odejścia od węgla dla krajów rozwiniętych (w tym Polski), aby możliwe było utrzymanie globalnego ocieplenia poniżej 2⁰C zgodnie z podpisanym również przez Polskę Porozumieniu Paryskim. Tymczasem aktualny Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 zakłada jedynie redukcję udziału węgla w energetyce do 56%. Kolejne aktualizacje Polityki Energetycznej Polski do 2040 r. (PEP2040) oraz Krajowego planu na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030 (KPEiK), prowadzone pod wpływem pandemii COVID-19 i kryzysu energetycznego będącego skutkiem agresji Rosji na Ukrainę, uwzględniały zwiększenie udziału OZE w energetyce do maksymalnie 47% w 2030 roku. Jednak żaden plan nie wskazuje daty pełnej dekarbonizacji polskiej gospodarki, a PEP40 dopuszcza możliwość dalszej eksploatacji istniejących złóż, jak również otwieranie nowych kopalni odkrywkowych węgla brunatnego w Złoczewie i Ościsłowie. W ostatnich latach Polska wielokrotnie sprzeciwiała się rozwiązaniom proklimatycznym wprowadzanym przez Europejski Zielony Ład i Strategię Fit for 55, w bardzo wolnym tempie przeprowadza transformację energetyczną, przez co w maju i czerwcu 2023 nasz kraj miał najdroższy prąd w całej Unii Europejskiej, co doprowadziło do dalszego spowolnienia gospodarki i pogłębiania drożyzny.
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
Aby Polska realizowała zadeklarowane cele klimatyczne i korzystała ze wsparcia ze środków unijnych m. in. z KPO na przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji energetycznej konieczne jest odblokowanie dalszego rozwoju OZE oraz wyznaczenie konkretnej obligującej daty odejścia Polski od węgla w Polityce Energetycznej Polski 2040:
ZDECYDOWANIE ZGADZAM SIĘ
KW Nowa Lewica
Uzasadnienie: Brak
Partia Zieloni
Uzasadnienie: Tak, tylko oparcie polskiej energetyki o OZE daje nam szanse na realne i skuteczne odejście od węgla we wskazanym terminie.
RACZEJ ZGADZAM SIĘ
KW Trzecia Droga
Uzasadnienie: Odejście od węgla powinno zdarzyć się najpóźniej w 2040 r., a neutralność klimatyczna – najpóźniej 10 lat później. Zielona zmiana musi być sprawiedliwa i korzystna dla portfeli Polaków. Dlatego musimy ją oprzeć o energię z polskiego wiatru i polskiego słońca, a proces ten musi objąć mechanizmy osłonowe dla pracowników uzależnionych dziś od istnienia przemysłu górniczego.
KW Bezpartyjni Samorządowcy
Uzasadnienie: Jesteśmy za zwiększeniem tępa transformacji energetycznej. Naszym zdaniem powinna się ona opierać na miksie energia jądrowa-OZE. Nie należy jednak wyznaczać konkretnej daty odejścia od węgla, jeśli nie zostanie utworzona w Polsce wystarczająca energetyczna alternatywa oparta na miksie atom-OZE.
Nowa Lewica (Nowa Lewica, Lewica Razem, Polska Partia Socjalistyczna)
W swoim programie zobowiązała się do:
Wyłączenia co najmniej 6 proc. powierzchni kraju (nie licząc parków narodowych) z wycinki drzew i utworzenia tam Lasów Obywatelskich.
Uniemożliwienia prowadzenia gospodarki leśnej bez Planów Urządzenia Lasu (zagwarantowanie możliwości zaskarżenia do sądu decyzji zatwierdzających PUL).
Utworzenia nowych parków narodowych (Turnickiego, Jurajskiego, Mazurskiego, Stobrawskiego, Doliny Dolnej Odry, Środkowej Odry, Puszczy Pilickiej oraz Doliny Środkowej Wisły).
Wprowadzenia subwencji i wsparcia dla samorządów, na których terenie funkcjonują obszarowe formy ochrony przyrody.
Ponadto Lewica obiecuje walczyć też o zieleń w miastach i wokół nich. „Wkurza cię powszechna betonoza i mała ilość zieleni miejskiej? Zmienimy to! Przeznaczymy 3 miliardy złotych na przekształcenie betonowej przestrzeni miejskiej w bardziej zieloną i przyjazną człowiekowi!”
Stanowisko Ekowyborcy: Wszystkie te propozycje są zdecydowanie korzystne dla ochrony lasów.
Koalicja Obywatelska (Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska i Zieloni )
Koalicja Obywatelska nie przedstawiła całościowego programu, tylko zestaw 100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów. W tych 100 konkretach znalazły się następujące „leśne” zobowiązania:
Wyłączenie najcenniejszych przyrodniczo lasów z wycinki (dominacja funkcji przyrodniczych i społecznych).
Zatrzymanie niekontrolowanego wywozu nieprzetworzonego drewna z Polski (surowiec przede wszystkim dla polskich przetwórców).
Społeczny nadzór nad lasami (możliwość zaskarżania planów urządzenia lasu do sądu).
Rozliczenie partyjnych namiestników PiS za rabunkową gospodarkę leśną.
Skończenie z wycinką drzew w miastach i zapewnienie ochrony bioróżnorodności na terenach miejskich (wprowadzenie instytucji „miejskiego ogrodnika”, odpowiedzialnego za parki, nowe nasadzenia i użytki ekologiczne).
Stanowisko Ekowyborcy: To zdecydowanie dobre, korzystne dla ochrony lasów propozycje.
Utworzenie straży ochrony przyrody, która zastąpiłaby Straż Leśną, Państwową Straż Łowiecką i Państwową Straż Rybacką.
Stanowisko Ekowyborcy: To zdecydowanie za mało, by poprawić ochronę lasów.
Prawo i Sprawiedliwość (Zjednoczona Prawica) – oceniamy przede wszystkim rzeczywistość, a nie program
W swoim programie PiS umieścił:
„Obronę” polskich lasy przed… Unią Europejską! Tymczasem UE chce zwiększenia powierzchni obszarów chronionych.
W praktyce:
Lasy Państwowe są dzisiaj „państwem w państwie” i instytucją skrajnie upolitycznioną. Na jej czele stoi polityk Suwerennej Polski, Józef Kubica.
Rządy Zjednoczonej Prawicy są dla Lasów Państwowych okazją do zwiększenia zysku z wycinki drzew (w 2022 r. LP wycięły 42 mln m3 drzew i zanotowały rekordowy przychód: 15,2 mld zł. To o 50 proc. więcej niż w 2021 r,).
PiS nie przeciwdziałał przynoszącym LP duże pieniądze wycinkom (LP są dzisiaj nastawione na czerpanie zysków z eksploatacji przyrody).
Zdecydowana przewaga funkcji gospodarczej nad przyrodniczą, zupełny brak kontroli społecznej.
Rządy Zjednoczonej Prawicy to masowe wycinki na obszarach chronionych oraz w starych, cennych przyrodniczo drzewostanach i to pomimo licznych protestów organizacji ekologicznych, przyrodników, aktywistów czy mieszkańców.
Rezygnacje Lasów Państwowych z certyfikacji FSC (FSC działa na rzecz zrównoważonej gospodarki leśnej).
Narodowo-bogojoczyźniana narracja i finansowanie przez LP m.in. organizacji katolickich i antyekologicznych oraz działalności polityków Suwerennej Polski.
I ciekawostka z lasów: Jarosław Kaczyński (bezpodstawnie) straszy, że Bruksela zagraża wolności… zbierania grzybów.
Stanowisko Ekowyborcy: Prawo i Sprawiedliwość, wraz ze swym koalicjantem Suwerenną Polską (wcześniej Solidarna Polska), prowadzą politykę zdecydowanie szkodzącą polskim lasom. Ich dalsze rządy grożą kontynuacją obecnej, rabunkowej gospodarki leśnej.
Konfederacja (koalicja partii Ruch Narodowy, Nowa Nadzieja, Konfederacja Korony Polskiej)
W liczącym 116 stron programie Konfederacji słowo „las”… nie pojawia się ani razu! (widocznie Polakom muszą wystarczyć trawniki). Natomiast liczne są słowa krytyki przeciwko ekologicznym regulacjom i propozycjom Unii Europejskiej, które skutkowałyby m.in. lepszą ochroną lasów.
Niektórzy politycy tej partii popierali w swoich wypowiedziach prywatyzację lasów, choć prawdopodobnie przedstawiciele skrzydła wolnorynkowego mają tu inne zdanie niż przedstawiciele narodowców.
Ciekawostka okołoleśna: wg programu Konfederacji każdy rolnik będzie mógł posiadać… broń myśliwską! „Rolnik powinien mieć prawo posiadać broń myśliwską i mieć prawo do korzystania
z niej w ramach uproszczonych procedur, bez obowiązku należenia do koła łowieckiego” (jak rozumiemy, by strzelać z niej do dzikich zwierząt).
Stanowisko Ekowyborcy: Konfederacja prezentuje antyekologiczne stanowisko, zdecydowanie nie polecamy.
Polska Jest Jedna
Partia ta w swoim programie nie uwzględniła w ogóle problematyki ekologii.
W ciągu ostatnich czterech lat w Sejmie wielokrotnie głosowano nad projektami ustaw dotyczących kwestii ekologicznych. Poniżej przedstawiamy wyniki trzech z nich, związanych z energetyką i klimatem. Trudno nam powiedzieć, czy stanowią one reprezentatywną próbkę, tym niemniej mamy nadzieję, że pomogą one Wam podjąć decyzję w tych wyborach. Zachęcamy też do rzucenia okiem na głosowania wcześniej opisywane na Ekowyborcy: Piątka dla zwierząt, Lex Ardanowski,spalanie drzew jako biomasy, Lex Izera, zmiana systemu rozliczeń dla prosumentów.
Poprawki do ustawy wiatrakowej
20 maja 2016 głosami PiS i części Kukiz15 została przyjęta tzw. “ustawa antywiatrakowa”. Określona w niej “zasada 10h” (turbina wiatrowa musi być oddalona od budynków mieszkalnych o co najmniej o 10-krotność swojej wysokości), de facto zatrzymała rozwój lądowej energetyki wiatrowej w Polsce, blokując większość potencjalnych lokalizacji nowych wiatraków. Politycy PiS już od kilku lat zapowiadali liberalizację tej zasady, jednak dopiero 13 stycznia 2023 rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw został skierowany do pierwszego czytania w sejmowych komisjach.
Projekt zakładał zmniejszenie minimalnej odległości między wiatrakami a budynkami mieszkalnymi do 500 m, jednak podczas wspólnego posiedzenia Komisji ds. Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Marek Suski wniósł poprawkę zwiększającą tę odległość do 700m, co miałoby podobny efekt jak poprzednia wersja ustawy – blokowanie rozwoju wiatraków. Koalicja Polska i Koalicja Obywatelska wniosły poprawki nr 5 i 6, które miały przywrócić 500 m, jednak podczas głosowania 8 lutego 2023 obie zostałyodrzucone (za to przyjęta została poprawka PiS zmieniająca 500m na 700m w tych miejscach gdzie umknęło to poprawce Suskiego). Senat wprowadził poprawki zmieniające 700m z powrotem na 500 m (poprawki nr 2 i 8), które zostały potem odrzucone przez Sejm 9 marca 2023. Cały przebieg procesu legislacyjnego wyglądał tak.
Wyniki głosowania nad poprawką KO (nr 6) prezentujemy na grafice. Jak widzimy, przeciw poprawce głosowało PiS i większość Konfederacji, zaś za: KO, Lewica, KP i PL2050. W przypadku pozostałych poprawek wyniki były podobne.
Uchwała o wezwaniu krajów UE do odrzucenia systemu ETS
W 2021 ceny uprawnień do emisji w unijnym systemie handlu emisjami ETS zaczęły bardzo szybko rosnąć, co spowodowało wzmożenie krytyki tego systemu ze strony prawicy. Na szczycie UE 16 grudnia 2021 premier Morawiecki przekonywał państwa UE do reformy ETSu. Wcześniej posłowie Zjednoczonej Prawicy zaproponowali uchwałę wzywającą państwa UE do zawieszenia systemu i podjęcia działań na rzecz jego reformy. 9 grudnia 2021 przegłosowano ją w Sejmie głosami PiS i Konfederacji, podczas gdy KO, Lewica, Polska 2050 i KP głosowały przeciw. Uchwała miała znaczenie raczej symboliczne, tym niemniej wyniki głosowania dają pewien obraz stosunku każdej partii do systemu ETS.
Warto zauważyć, że choć opozycja (poza Konfederacją) opowiedziała się za odrzuceniem uchwały, to wieńcząca dokument deklaracja sprzeciwu wobec spekulacji uprawnieniami do emisji spotkała się z pewnym poparciem wśród opozycjonistów. W sejmowej debacie poseł Protasiewicz z PSLu poparł wykluczenie instytucji finansowych z obrotu uprawnieniami, zaś poseł Konieczny z Lewicy powiedział, że “trzeba rozmawiać o odejściu od spekulacyjnego systemu ETS-u.” Zaś w programie Lewicy na obecne wybory znalazł się punkt “Będziemy dążyć do zastąpienia obecnego unijnego systemu handlu emisjami (ETS) bardziej przewidywalnym i mniej podatnym na spekulacje systemem opłat”.
Pełny przebieg procesu legislacyjnego można zobaczyć tu.
Wypowiedzenie Traktatu Karty Energetycznej
Podpisany w 1994 Traktat Karty Energetycznej miał na celu współpracę w dziedzinie energetyki pomiędzy krajami Europy Wschodniej i byłego Związku Radzieckiego a krajami Europy Zachodniej. Okazuje się jednak, że na jego podstawie koncerny energetyczne mogą pozywać rządy za ich działania w kierunku odchodzenia od paliw kopalnych i domagać się z tego tytułu ogromnych odszkodowań. Julia Steinberger i Yamina Saheb, naukowczynie będące współautorkami szóstego raportu IPCC, opublikowały list otwarty “End Fossil Protection”, w którym domagają się od sygnatariuszy wystąpienia z traktatu, tłumacząc, że jest on poważną przeszkodą w realizacji Porozumienia Paryskiego i Europejskiego Zielonego Ładu. Rządowy projekt ustawy o wypowiedzeniu traktatu został przegłosowany w Sejmie 6 października 2022. Większość każdego z większych ugrupowań głosowała za, poza Konfederacją (której większość wstrzymała się, choć trzech posłów było za). Przeciw zagłosowało jedynie czterech posłów PiS i siedmiu Koalicji Polskiej. Ci, którzy poparli ustawę, niekoniecznie musieli zrobić to z powodów klimatycznych (komunikat Kancelarii Prezydenta po podpisaniu ustawy wymienia najpierw inne powody), co nie zmienia faktu, że przy okazji zrobili coś dobrego dla klimatu. Niestety, traktat zawiera klauzulę zgodnie z którą, w stosunku do inwestycji już dokonanych w Polsce, jego postanowienia będą miały zastosowanie przez 20 lat od jego wypowiedzenia (na co również zwracają uwagę Steinberger i Saheb). Tu można zobaczyć cały przebieg procesu legislacyjnego.
Inne ważne głosowania
Poniżej linkujemy wyniki niektórych innych “eko-głosowań” tej kadencji. Uprzedzamy, że niektóre z nich mogą być trudne do zinterpretowania. Czasami kontekst bywał skomplikowany, a oprócz stosunku danej partii do kwestii ekologicznych, na decyzję miały wpływ inne czynniki (m.in prawne).
Oto lista kandydatów i kandydatek polecanych przez redakcję Ekowyborcy oraz czytelników i czytelniczki naszej strony, którym dziękujemy za pomoc.
Kolejność kandydatów w danym okręgu jest alfabetyczna. To zarówno posłowie i posłanki, o których ekologicznej działalności pisaliśmy na Ekowyborcy, jak też lokalni aktywiści, działający na rzecz przyrody, zwierząt, rozwoju OZE, edukacji klimatycznej itp.
Na koniec polecani kandydaci do Senatu, ale trzeba pamiętać, że w wyborach do Senatu obowiązuje ordynacja większościowa, a więc wygrywa kandydat, który zbierze najwyższy procent głosów. Z tego powodu opozycja wystawiła po jednym kandydacie w każdym okręgu. Rekomendujemy poparcie dla kandydata/ kandydatki wystawionego w ramach Paktu senackiego.
Przy każdym kandydacie / kandydatce zamieszczamy link do jego strony, abyście łatwo mogli sprawdzić jego / jej działalność. Zwykle mają po kilka profili w różnych social mediach – my linkowaliśmy po jednym. Zachęcamy też do użycia wyszukiwarki, wpisania nazwiska kandydata i słów dla Was kluczowych np. zwierzęta, klimat, lasy itp.
Mamy nadzieję, że lista ta okaże się przydatna przy podejmowaniu decyzji, na kogo zagłosować. A jeśli nie ma na niej jeszcze jakiegoś eko kandydata lub kandydatki, którego znacie, dajcie nam znać, będziemy ten spis aktualizować.
Mamy też prośbę o udostępnianie. Niech ta lista dotrze do wszystkich zwierzolubów, obrońców lasów i drzew, osób zdających sobie sprawę z powagi kryzysu klimatycznego. Potrzebujemy, aby jak najwięcej kandydatów z tej listy zostało posłami i posłankami po wyborach 15 października!
Dolnośląskie
Okręg nr 1 – obejmuje powiaty: bolesławiecki, głogowski, jaworski, jeleniogórski, kamiennogórski, legnicki, lubański, lubiński, lwówecki, polkowicki, zgorzelecki i złotoryjski oraz miasta Jelenia Góra i Legnica.
Okręg nr 4 – obejmuje powiaty: bydgoski, inowrocławski, mogileński, nakielski, sępoleński, świecki, tucholski i żniński oraz miasto na prawach powiatu Bydgoszcz
Okręg nr 5 – obejmuje trzy miasta na prawach powiatu – Toruń, Grudziądz i Włocławek; ponadto powiaty: aleksandrowski, brodnicki, chełmiński, golubsko-dobrzyński, grudziądzki, lipnowski, radziejowski, rypiński, toruński, wąbrzeski i włocławski.
Okręg nr 7 – obejmuje powiaty krasnostawski, bialski, tomaszowski, biłgorajski, parczewski, chełmski, włodawski, hrubieszowski, radzyński i zamojski; miasta: Biała Podlaska, Chełm i Zamość.
Okręg nr 10 – obejmuje powiaty oraz miasta na prawach powiatu: bełchatowski, opoczyński, piotrkowski, radomszczański, rawski, skierniewicki i tomaszowski; Piotrków Trybunalski i Skierniewice.
Okręg nr 11 – obejmuje Sieradz i powiaty: kutnowski, łaski, łęczycki, łowicki, pabianicki, pajęczański, poddębicki, sieradzki, wieluński, wieruszowski, zduńskowolski i zgierski.
Okręg nr 16 – obejmuje miasto Płock oraz powiaty: ciechanowski, gostyniński, mławski, płocki, płoński, przasnyski, sierpecki, sochaczewski, żuromiński, jak też żyrardowski.
Okręg nr 17 – obejmuje powiaty białobrzeski, grójecki, kozienicki, lipski, przysuski, radomski, szydłowiecki i zwoleński oraz miasto na prawach powiatu – Radom.
Okręg nr 18 – obejmuje miasta na prawach powiatu Ostrołęka i Siedlce oraz powiaty garwoliński, łosicki, makowski, miński, ostrołęcki, ostrowski, pułtuski, siedlecki, sokołowski, węgrowski i wyszkowski
Okręg nr 22 – obejmuje powiaty bieszczadzki, brzozowski, jarosławski, jasielski, krośnieński, leski, lubaczowski, przemyski, przeworski i sanocki oraz miasta na prawach powiatu: Krosno i Przemyśl
Okręg nr 23 – obejmuje powiaty niżański, dębicki, rzeszowski, kolbuszowski, leżajski, łańcucki, mielecki, strzyżowski, ropczycko-sędziszowski, tarnobrzeski i stalowowolski oraz 2 miasta Rzeszów i Tarnobrzeg
Okręg nr 25 – obejmuje powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski oraz tczewski, a także dwa miasta na prawach powiatu: Gdańsk i Sopot
Okręg nr 31 – obejmuje miasta: Chorzów, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Świętochłowice i Tychy oraz jeden powiat bieruńsko-lędziński.
Okręg nr 34 – obejmuje Elbląg oraz 8 powiatów: nowomiejski, braniewski, działdowski, iławski, bartoszycki, lidzbarski, ostródzki i, oczywiście, elbląski.
Okręg nr 35 – obejmuje Olsztyn oraz powiaty: ełcki, giżycki, gołdapski, kętrzyński, mrągowski, nidzicki, olecki, olsztyński, piski, szczycieński, węgorzewski
Okręg nr 36 – obejmuje miasta Leszno i Kalisz oraz powiaty: pleszewski, jarociński, kępiński, krotoszyński, leszczyński, kaliski, ostrowski, kościański, rawicki, ostrzeszowski i gostyński
Okręg nr 38 – obejmuje miasto Piła i powiaty: pilski, chodzieski, grodziski, wolsztyński, międzychodzki, szamotulski, obornicki, wągrowiecki, nowotomyski, złotowski oraz czarnkowsko-trzcianecki.
Okręg nr 40 – obejmuje Koszalin oraz powiaty: białogardzki, choszczeński, drawski, kołobrzeski, koszaliński, sławieński, szczecinecki, świdwiński, wałecki
Okręg nr 41 – obejmuje miasta Szczecin i Świnoujście, a także powiaty: kamieński, gryfiński, gryficki, stargardzki, myśliborski, policki, pyrzycki, łobeski i goleniowski.
W wyborach do Senatu obowiązuje ordynacja większościowa, a więc wygrywa kandydat, który zbierze najwyższy procent głosów. Z tego powodu opozycja wystawiła po jednym kandydacie w każdym okręgu. Rekomendujemy poparcie dla kandydata/ kandydatki wystawionego w ramach Paktu senackiego, a tu chcemy wyróżnić kilku, którzy podejmowali liczne eko działania.
Okręg nr 23 – część obszaru miasta na prawach powiatu Łódź
15/19 Edukacja klimatyczna i ekologiczna jest niezbędna w XXI wieku. Obecnie uczniom brakuje 
W jakim stopniu zgadzają się Państwo ze stwierdzeniem:
