Kategoria: Inne

Jeśli jeszcze nie wpadła Ci w ręce “Recepta na lepszy klimat. Zdrowsze miasta dla chorującego świata” Szymona Bujalskiego, to zapraszam do lektury, a następnie zapoznania się z moimi osobistymi przemyśleniami, które obejmują perspektywę polityczną. Jeśli już znasz Receptę, napisz proszę, co myślisz o moich wnioskach. Przy tej lekturze można się rozmarzyć o lepszej Polsce

Szymon Bujalski – dziennikarz dla klimatu wciela się w rolę lekarza, który wypisuje będącemu w stanie krytycznym pacjentowi skierowanie na Oddział Intensywnej Terapii i dość długą listę leków, które muszą być podawane regularnie, aby chory nie skończył z sepsą. Nie bójmy się stwierdzić wprost, że sytuacja jest śmiertelnie niebezpieczna, ponieważ widać już wyraźnie pierwsze objawy – dreszcze, rosnąca gorączka i coraz więcej bólów mięśni. Szczęśliwie, jest jeszcze szansa na dobre zakończenie tej historii chorobowej i wypis ze szpitala. Uważam, że wymyślona przez autora analogia dzisiejszego polskiego miasta do chorego pacjenta jest rewelacyjna i może być zarazem wstępem do kolejnej historii – tym razem procesu uzdrawiania, który ktoś musi zrealizować. Nie od dziś wiemy, że do wyleczenia ciężko chorego potrzebna jest odpowiednio postawiona diagnoza i wypisana recepta, ale także systematyczne i obowiązkowe przyjmowanie leków. To absolutna podstawa, a ja w trakcie lektury zastanawiałam się, skąd u licha, zorganizować tych wszystkich pielęgniarzy i pielęgniarki?

Dziennikarz dla klimatu ze starannością wymienia bolączki polskich miast. Jedną z nich jest nieprawidłowe projektowanie sieci kanalizacyjnej, na zasadzie “z chmury do rury”, a ja zastanawiam się, kto realnie miałby przyczynić się do wprowadzenia zachęt do zazieleniania dachów, do wsparcia obywateli dotacjami w gromadzeniu deszczówki, czy w końcu do odbetonowania przestrzeni miejskiej, aby miasta nie traciły bezpowrotnie wód opadowych. Przy okazji wizualizuję sobie pewną radną, która zabiera głos podczas sesji rady, tłumacząc pozostałym, jak ważne jest ograniczenie koszenia trawników czy zaniechanie kolejnego projektu zabetonowania terenu zielonego. Puszczam wodze wyobraźni i widzę radnego podnoszącego temat szkodliwości hałasu dla mieszkańców. Widzę prezydentki, burmistrzów, radne i wójtów na obowiązkowym szkoleniu z zakresu wdrażania idei zrównoważonego rozwoju w polityce samorządowej. Widzę ich wszystkich gremialnie głosujących za uchwałą krajobrazową.

Szymon Bujalski pisze także o kolejnym, poważnym zatruciu miast w postaci chaosu przestrzennego, a ja wyobrażam sobie salę sejmową, w której posłowie i posłanki w trosce o tereny zielone w miastach korygują ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co w perspektywie ogranicza “festiwal wuzetek” w kręgach patodeweloperskich. Zapoznaję się następnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli z 2026 r., z którego dowiaduję się, że średnie pokrycie miejscowymi planami gmin w Polsce wzrosło do prawie 80 procent. Sejm krótko przed raportem NIK w demokratycznym zrywie naprawia zmiażdżony przez poprzedni rząd system finansów JST. Bujam dalej w obłokach i widzę polityków na Wiejskiej wdrażających prawo unijne umożliwiające spółdzielniom energetycznym dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej, a także powstawanie ich w gminach miejskich. Krótko po tym w Polsce wybucha istny boom na takie spółdzielnie, a procent osób żyjących w ubóstwie energetycznym dynamicznie spada. Postępująca wymiana kopciuchów i ocieplanie budynków są intensywnie wspierane przez samorządy i kolejny rząd. Przemieszczam się w czasoprzestrzeni do roku 2025 i okazuje się, że nie mogę wjechać swoim autem z silnikiem spalinowym do większości centrów dużych miast w Polsce, gdzie liście jesienią usuwane są tylko z traktów pieszych. Jednocześnie rządowym sumptem rośnie liczba połączeń autobusowych i tramwajowych. Robię przegląd prasy i czytam, że odsetek dzieci z tzw. czarnym węglem w moczu, wirusem RSV i nowotworami spadł już po pierwszym sezonie oddychania czystszym powietrzem. Szymon Bujalski dopisuje do moich marzeń samorządy, w których powstają biogazownie, a instalacje grzewcze są sukcesywnie wymieniane. Po wielu latach zaniedbań mamy sporo pracy przed sobą, a opisane wyżej działania są tylko delikatnym zarysem procesu tworzenia zielonej polityki miejskiej. Budzę się ze snu i znowu zastanawiam się, kto miałby się tych wszystkich działań podjąć?

Często spotykam się z opinią, że polityka jest kompletnym dnem i faktycznie trudno się nie zgodzić, że polityka ostatnich lat w Polsce kojarzy się z przepychankami, awanturnictwem i próbami centralizacji władzy zmierzającej do osłabienia ustroju demokratycznego. Właśnie dlatego wychodzę z założenia, że jeśli myślimy poważnie o zielonych samorządach, o wypracowaniu polityki klimatycznej czy transformacji polityki energetycznej, środowiskowej i żywnościowej, potrzebne są przede wszystkim gruntowne zmiany w samej polityce. Środowisko świadomych kryzysu klimatycznego i ekologicznego osób może liczyć na cud w postaci metamorfozy ugrzęzłej w betonie myśli samorządowej czy oświecenia mniej alarmistycznej części polskiej klasy politycznej. Nie oszukujmy się jednak – bez nowych twarzy i świeżej narracji niezwykle trudne będzie uratowanie polskiej przyrody i rozpoczęcie procesu osiągania neutralności klimatycznej. Potrzebujemy w rządzie, samorządach i na Wiejskiej społeczników i aktywistek, którzy zainicjują niezbędne zmiany. Książkę “Recepta na lepszy klimat” można z powodzeniem potraktować jako szkielet samorządowej kampanii wyborczej. Postulaty wraz z rozwiązaniami są przez Szymona Bujalskiego opisane po ludzku, dlatego każdemu polecam tę książkę, chociażby dla usystematyzowania problematyki współczesnych miast.
Polecam! Beata

Na profilach organizacji i aktywistów prozwierzęcych oraz ekologicznych widzimy – jak co roku – wysyp apeli o to, by obchodzić sylwestra bez fajerwerków. A jednak znów będą wystrzały, znów będzie huk, znów przerażone zwierzęta będą uciekały w popłochu, czasem tracąc przy tym życie.
Tymczasem sprawa już mogła zostać załatwiona – od półtora roku w Sejmie czeka odpowiedni projekt ustawy. Krzysztof Piątkowski Poseł na Sejm RP z Klubu Koalicji Obywatelskiej złożył w lipcu ubiegłego roku projekt nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych, wprowadzający zakaz prywatnego używania „wyrobów pirotechnicznych widowiskowych klasy F2 oraz klasy F3”, czyli np. petard hukowych i fajerwerków. Zakaz nie obejmowałby firm czy samorządów organizujących imprezy masowe, jednak ileż mniej byłoby kanonad huków rozbrzmiewających na osiedlach, w parkach, obok lasów itp.
„Koniec z cierpieniem zwierząt związanym z petardami i fajerwerkami” – napisała wtedy posłanka Katarzyna Maria Piekarska na Twitterze. Szanse na uchwalenie nowego prawa wydawały się duże, gdyż można było liczyć na ponadpartyjne poparcie: ograniczenie fajerwerków popierała też Lewica, Polska 2050 i część posłów i posłanek PiS.

Jednak projekt trafił do tzw. sejmowej zamrażarki, czyli marszałek Sejmu Elżbieta Witek (PiS) nie skierowała go do dalszych prac.

W tym roku Zieloni apelowali do marszałek Sejmu oraz przewodniczących Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie przyspieszenia prac nad ustawą wprowadzającą ograniczenia w ich używaniu. Ich apel można skopiować z postu na profilu Zielonych na FB i wysłać do Sejmu.

„Weganie muszą mieć równe prawa do posiłków w sanatoriach i innych instytucjach ochrony zdrowia w Polsce. Dodatkowo oczekuję od ministra zdrowia promocji weganizmu, jako wyboru bardziej etycznego, zdrowego i ekologicznego” – komentuje swoją sytuację działacz społeczny i polityczny, Pan Dariusz Szwed. A my pytamy Green REV Institute czy te oczekiwania są prawnie uzasadnione

“W ostatnim czasie jako Green REV Institute otrzymaliśmy informację od Pana Dariusza Szweda, działacza społecznego, o potencjalnej dyskryminacji osób, które chcą skorzystać z posiłków wegetariańskich i wegańskich w ramach świadczeń refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w Uzdrowisku Busko-Zdrój. Zgłosił on zastrzeżenia do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z uwagi na fakt, że posiłki wegetariańskie i wegańskie w ramach świadczeń refundowanych są wydawane za dodatkową opłatą, a takie rozwiązanie nie jest zgodne z zasadami słuszności i obowiązującymi normami.

W odpowiedzi na jego korespondencję NFZ wskazał, że dodatkowa opłata za wyżej wskazane posiłki wynika z kosztów związanych z ceną produktów oraz nakładem pracy personelu placówki. Wskazano jednocześnie, że „diety wegańska i wegetariańska nie są dietami fizjologicznymi. Stosowanie tych diet wymaga ścisłego nadzoru nad stanem zdrowia. W przypadku żywienia zbiorowego sprawowanie wymaganego nadzoru jest utrudnione”.

W odpowiedzi ogólnikowo odesłano do przepisów, które regulują świadczenia opieki zdrowotnej w uzdrowiskach. Stanowisko Narodowego Funduszu Zdrowia wymaga komentarza. Na wstępie należy wskazać na art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W przepisie tym wskazano, że świadczeniobiorca ponosi koszty przejazdu na leczenie uzdrowiskowe albo rehabilitację uzdrowiskową i z leczenia uzdrowiskowego albo rehabilitacji uzdrowiskowej oraz częściową odpłatność za wyżywienie i zakwaterowanie w sanatorium uzdrowiskowym.

Podmiot zobowiązany do finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych pokrywa do wysokości określonej w umowie Funduszu z sanatorium uzdrowiskowym różnicę kosztów wyżywienia i zakwaterowania ubezpieczonego. Brak jest rozróżnienia w przedmiocie stosowanych diet, a już w szczególności podstawy do przerzucania kosztów „nadzoru” na świadczeniobiorcę.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu lecznictwa uzdrowiskowego nie reguluje sposobu ustalania diety w tych placówkach. § 7 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi natomiast, że odpłatność, o której mowa w art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stanowi iloczyn liczby dni pobytu i poziomu finansowania przez świadczeniobiorcę częściowych kosztów wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym za jeden dzień pobytu określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Załącznik ten określa poziom finansowania przez świadczeniobiorcę, świadczeniobiorczynię kosztów wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym za jeden dzień pobytu w przypadku świadczeń gwarantowanych (a więc i pobytu w sanatorium uzdrowiskowym). Co istotne, wskazuje on jedynie na koszty ponoszone przez świadczeniobiorcę, świadczeniobiorczynię w zależności od sezonu rozliczeniowego – brak jest jakichkolwiek odniesień do manipulowania kosztami w odniesieniu do rodzaju diety.

Można zatem ustalić, że stanowisko NFZ w zakresie, w jakim odnosi się do kosztów przygotowania produktów roślinnych oraz cen składników, jak również trudności w nadzorowaniu diety nie ma żadnego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego.

Pozostaje zatem odnieść się jeszcze do „niefizjologiczności diety”. To stanowisko NFZ również jest nieuzasadnione. Tytułem przykładu trzeba wskazać na stanowisko Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej – podniesiono w nim, że dieta wegańska dostarcza odpowiedniej ilości białka i wszystkich niezbędnych aminokwasów, spożycie żelaza oraz wapnia wśród wegan i weganek spełnia odpowiednie normy, oraz że odpowiednio zbilansowana dieta wegańska korzystnie wpływa na stan zdrowia człowieka. NCEŻ wskazuje również za WHO, że stosowanie diety wegańskiej związane jest między innymi ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania na nowotwory (zwłaszcza okrężnicy i raka prostaty) i choroby układu sercowo-naczyniowego. Weganie, weganki wyróżniają się także mniejszym ryzykiem wystąpienia otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz mniejszą śmiertelnością z powodu choroby niedokrwiennej serca (https://ncez.pzh.gov.pl/…/fakty-i-mitydotyczace-diety…/).

Bezmięsna dieta w placówkach świadczących opiekę zdrowotną jest coraz częściej stosowana (zob. np. przykład szpitali w Nowym Jorku: https://www.portalspozywczy.pl/…/szpitalna-dieta-bez…).
Nic dziwnego, mając na uwadze szkodliwość produktów mięsnych – przykładowo wskazuje się, że azotany używane do peklowania mięsa, a szczególnie powstające w trakcie obróbki termicznej nitrozoaminy przekształcają hemoglobinę w methemoglobinę, co powoduje zaburzenia w układzie krążenia u ludzi, obróbka termiczna mięsa, szczególnie w wysokiej temperaturze sprzyja powstawaniu związków o działaniu kancerogennym, a równie ważnym problemem jest skażenie mięsa wirusami, bakteriami oraz pasożytami, które mogą być dla człowieka przyczyną chorób odzwierzęcych (zob. Migdał, W. (2007). Spożycie mięsa a choroby cywilizacyjne. Żywność Nauka Technologia Jakość, 14(6)).

Politowanie budzi zatem uwaga o „niefizjologiczności” diet wegetariańskiej i wegańskiej. Narodowy Funduszu Zdrowia – pora zatem przestać zasłaniać się domniemaną niefizjologicznością, trudnościami w nadzorze (które mogą wynikać wyłącznie ze słabej organizacji) czy nieistniejącymi przepisami, a zacząć respektować prawa osób korzystających ze świadczeń opieki zdrowotnej nie tylko w uzdrowiskach, ale w całym systemie zdrowia”.